Roczny plan pracy z historii dla klasy 4 szkoły podstawowej do programu nauczania „Wczoraj i dziś”
Wymagania na poszczególne oceny
| Temat lekcji | Zagadnienia | Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| dopuszczająca | dostateczna | dobra | bardzo dobra | celująca | ||
| Rozdział 1. Z historią na Ty | ||||||
|
1.
Historia – nauka o przeszłości
| historia jako nauka o przeszłości – historia a baśnie i legendy – efekty pracy historyków i archeologów – źródła historyczne, ich przykłady oraz podział | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: współczesność, przeszłość, historia, historycy, legenda, baśń – rozróżnia przeszłość od współczesności – rozróżnia fikcję (np. baśń) od rzeczywistości histo rycznej – potrafi krótko scharakte ryzować, czym zajmują się historycy | – poprawnie posługuje się terminami: dzieje, archeologia, źródła pisane, źródła materialne – rozróżnia pracę historyków i archeologów – potrafi podać przykłady postaci legendarnych i histo rycznych – wyjaśnia, czym są przyczyny i skutki – dokonuje podstawowego podziału źródeł historycznych | – porównuje pracę history ków i archeologów – wskazuje różne przykłady źródeł pisanych i niepisa nych – wyjaśnia potrzebę edukacji historycznej | – omawia rolę źródeł historycznych w procesie poznawania dziejów – wskazuje pozapodręczniko we przykłady różnych kate gorii źródeł historycznych – przedstawia różne efekty pracy naukowców zajmują cych się przeszłością | – potrafi zaproponować po dział źródeł pisanych bądź niepisanych na podkategorie – przedstawia nowoczesne metody badania życia ludzi w przeszłości – ocenia wiarygodność różne go rodzaju źródeł pisanych |
|
2.
Historia wokół nas
| drzewo genealogiczne – sposób przedstawienia historii rodziny – „wielka” i „mała” ojczyzna – patriotyzm jako miłość do ojczyzny – sposoby wyrażania patriotyzmu – „małe ojczyzny” i ich tradycje – znaczenie terminów: tradycja, drze wo genealogiczne, ojczyzna, „mała ojczyzna”, patriotyzm | – przy pomocy nauczycie la poprawnie posługuje się terminami: ojczyzna, patriotyzm – podaje przykłady świąt rodzinnych – podaje przykłady pamiątek rodzinnych | – poprawnie posługuje się terminami: tradycja, drzewo genealogiczne, „mała ojczyzna” – przygotowuje drzewo genealogiczne najbliższej rodziny – wyjaśnia, czym jest patrio tyzm – podaje przykłady postaw i zachowań patriotycznych | – wyjaśnia, czym jest genealogia – wskazuje na mapie Polski własną miejscowość, region, województwo i jego stolicę – podaje przykłady regional nych tradycji – charakteryzuje własną „małą ojczyznę” na tle innych regionów | – wskazuje lokalne przykłady instytucji dbających o regio nalną kulturę i historię – tworzy przewodnik po wła snej miejscowości i regionie – charakteryzuje inne regiony państwa polskiego – wyjaśnia znaczenie dbałości o tradycję regionalną | – przedstawia historyczną genezę regionu – wskazuje wybitne postaci w dziejach regionu – ocenia, w jaki sposób różnorodność „małych oj czyzn” wpływa na bogactwo „wielkiej” |
| 3. Mieszkamy w Polsce | – państwo polskie i jego regiony – mój region częścią Polski – naród polski jako zbiorowość posługująca się tym samym języ kiem, mająca wspólną przeszłość i zamieszkująca to samo terytorium – dziedzictwo narodowe – polskie symbole narodowe – polskie święta państwowe – znaczenie terminów: państwo, region, naród, mniejszość narodowa, społeczeństwo, symbole narodowe, Polonia | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: państwo, region, naród – wskazuje na mapie państwo polskie i jego granice – zna poprawną nazwę pań stwa polskiego | – poprawnie posługuje się terminami: społeczeństwo, symbole narodowe, Polonia – wymienia elementy współ tworzące państwo – wymienia najważniejsze czynniki narodowotwórcze – przedstawia polskie symbo le narodowe – przedstawia najważniejsze święta państwowe – wskazuje na mapie stolicę państwa | – wskazuje Polskę na mapie świata – wskazuje na mapie główne krainy historyczno-geogra ficzne Polski oraz najwięk sze miasta – rozróżnia pojęcia naród i społeczeństwo – przedstawia genezę najważ niejszych świąt państwowych – wskazuje przykłady instytu cji dbających o dziedzictwo narodowe – opisuje właściwy sposób zachowania względem symboli narodowych | – wskazuje na mapie świata największe zbiorowości Polonii – wyjaśnia, dlaczego należy szanować inne tradycje narodowe – przedstawia konsekwencje przynależności Polski do UE | – omawia genezę polskich symboli narodowych – wyjaśnia pojęcia: emigracja, uchodźcy – podaje przykłady mniejszości narodowych żyjących w Polsce |
|
4.
Czas w historii
| chronologia i przedmiot jej badań – oś czasu i sposób umieszczania na niej dat – podstawowe określenia czasu historycznego (data, okres p.n.e. i n.e., tysiąclecie, wiek) – cyfry rzymskie oraz ich arabskie odpowiedniki – epoki historyczne: starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność oraz ich daty graniczne | – przy pomocy nauczyciela używa terminów chronolo gicznych (data, tysiąclecie, wiek) – umieszcza daty na osi czasu | – poprawnie posługuje się terminami: chronologia, okres p.n.e. i n.e – zamienia cyfry arabskie na rzymskie – wyjaśnia, czym jest epoka historyczna – porządkuje fakty i epoki historyczne oraz umieszcza je w czasie (era, stulecie) | – podaje cezury czasowe epok historycznych | – charakteryzuje główne epoki historyczne – podaje przykłady innych rachub mierzenia czasu | – wyjaśnia okoliczności usta nowienia roku 1 i podziału na dwie ery – wyjaśnia różnicę między kalendarzem juliańskim i gregoriańskim |
|
5.
Obliczanie czasu w historii
| – obliczanie upływu czasu między poszczególnymi wydarzeniami – określanie, w którym wieku doszło do danego wydarzenia – podział czasu na wieki i półwiecza | – przy pomocy nauczyciela określa, w którym wieku miało miejsce dane wyda rzenie – poprawnie wskazuje wydarzenie wcześniejsze w czasach p.n.e. – oblicza upływ czasu między wydarzeniami w ramach jednej ery | – samodzielnie przyporządko wuje wydarzenia stuleciom – oblicza upływ czasu między wydarzeniami, w tym na przełomie obu er | – przy określeniu datacji wydarzenia posługuje się sformułowaniami: początek, środek, koniec stulecia; pół wiecze; przełom wieków – przyporządkowuje wyda rzenia do epok historycz nych | – przy określeniu datacji wydarzenia posługuje się sformułowaniami: początek, środek, koniec stulecia; półwiecze; przełom wieków – przyporządkowuje wyda rzenia do epok historycz nych |
|
| 6. Czytamy mapę i plan | podobieństwa i różnice między mapą a planem – znaczenie mapy w pracy historyka – odczytywanie informacji z planu i mapy historycznej – najstarsze mapy świata | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: mapa, plan – dostrzega różnice między mapą a planem | – poprawnie posługuje się terminami: legenda, symbol, róża wiatrów – przygotowuje proste plany miejscowe – objaśnia symbole legendy mapy – odczytuje z mapy podsta wowe informacje | – wyjaśnia, czym jest karto grafia – wyjaśnia, czym jest skala mapy – rozróżnia mapę geograficz ną, polityczną, historyczną | – interpretuje i wyciąga wnio ski z mapy | – przedstawia elementy historii kartografii – wyjaśnia zasadę działania i rolę GPS-u we współcze snej lokalizacji przestrzennej |
| Rozdział II: Od Piastów do Jagiellonów | ||||||
| 1. Mieszko I i chrzest Polski | – słowiańskie pochodzenie Polaków – legendarne początki państwa polskiego – książę Mieszko I pierwszym histo rycznym władcą Polski – małżeństwo Mieszka I z Dobrawą – chrzest Mieszka I i jego znaczenie – znaczenie terminów: plemię, Słowianie, Piastowie | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: plemię, Słowianie – wie, kto był pierwszym historycznym władcą Polski | – poprawnie posługuje się terminem: Piastowie – przytacza przykłady legend o początkach państwa polskiego – wyjaśnia pochodzenie nazwy „Polska” – wskazuje na mapie rozmieszczenie plemion słowiańskich na ziemiach polskich | – wyjaśnić okoliczności zawarcia małżeństwa z Do brawą oraz przyjęcia chrztu przez Mieszka – wymienia legendarnych protoplastów Mieszka – przedstawia najważniejsze konsekwencje przyjęcia chrztu – lokalizuje na mapie Gniezno, Poznań oraz inne główne grody w państwie Mieszka I – opisuje bitwę pod Cedynią | – charakteryzuje znaczenie przyjęcia chrześcijaństwa dla państwa polskiego | – przedstawia najważniejsze odkrycia archeologiczne na ziemiach polskich – określa, jakie informacje może zdobyć historyk dzięki zastosowaniu metody dendrochronologicznej – omawia dokument Dagome iudex |
|
2.
Bolesław Chrobry – pierwszy król Polski
| – misja świętego Wojciecha w Pru sach – zjazd gnieźnieński i pielgrzymka cesarza Ottona III – wojny Bolesława Chrobrego z są siadami i przyłączenie nowych ziem – koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski – znaczenie terminów: misja, relikwie, cesarz, arcybiskupstwo, koronacja, gród, wojowie | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: cesarz, arcybiskupstwo, koronacja, gród, wojowie – opisuje wygląd grodu średniowiecznego – wie, że Bolesław Chrobry był pierwszym królem Polski | – poprawnie posługuje się terminami: misja, relikwie – zna wydarzenia związane z datami: 1000, 1025 – charakteryzuje postać św. Wojciecha – opisuje wygląd i uzbrojenie woja z drużyny książęcej | – zna wydarzenia związane z datami: 997, 1002–1018 – opisuje przebieg misji św. Wojciecha do Prusów – przedstawia przyczyny i skutki zjazdu gnieźnień skiego – wskazuje na mapie terytoria podbite przez Bolesława Chrobrego | – wyjaśnia znaczenie wizyty Ottona III w Gnieźnie dla państwa polskiego – wyjaśnia znaczenie utworzenia samodzielnej metropolii kościelnej – wyjaśnia znaczenie korona cji Bolesława Chrobrego | – ocenia skutki polityki wewnętrznej i zagranicznej Bolesława dla państwa polskiego |
| *W średniowiecznym klasztorze | – zakony chrześcijańskie – życie w klasztorze – wpływ zakonów na rozwój średniowiecznego rolnictwa – rola zakonów w rozwoju wiedzy i średniowiecznego piśmiennictwa – najstarsze zakony na ziemiach polskich i ich znaczenie | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: duchowieństwo, zakon chrze ścijański, mnich, klasztor – charakteryzuje wygląd mnichów – opisuje podstawowe zajęcia duchowieństwa zakonnego w średniowieczu | – poprawnie posługuje się terminami: reguła zakonna, skryptorium, pergamin – podaje przykłady zakonów – opisuje życie wewnątrz klasztoru | – wymienia najstarsze zakony na ziemiach polskich – wyjaśnia, jak należy rozu mieć zasadę obowiązującą benedyktynów módl się i pracuj – opisuje wygląd średnio wiecznych ksiąg – wyjaśnia, w jaki sposób zakony przyczyniły się do rozwoju rolnictwa na ziemiach polskich | – charakteryzuje wkład duchowieństwa w średnio wieczną kulturę – wyjaśnia znaczenie ksiąg i książek dla rozwoju wie dzy i nauki | – wskazuje przykłady lokali zacji najstarszych budowli zakonnych na ziemiach polskich – wyjaśnia, jakie są związki między działalnością zako nów a nauką historyczną |
|
3.
Polska Kazimierza Wielkiego
| – Kazimierz Wielki ostatnim królem z dynastii Piastów – reformy Kazimierza Wielkiego – zjazd monarchów w Krakowie – uczta u Wierzynka – umocnienie granic państwa (Zastał Polskę drewnianą, a zostawił muro waną) – utworzenie Akademii Krakowskiej – znaczenie terminu: uniwersytet | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: uniwersytet – wyjaśnia, dlaczego historycy nadali królowi Kazimierzowi przydomek „Wielki” – opisuje wygląd średnio wiecznego zamku | – poprawnie posługuje się terminami: dynastia, uczta u Wierzynka – zna wydarzenia związane z datami: 1364, 1370 – wyjaśnia powiedzenie: Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną | – wymienia główne reformy Kazimierza Wielkiego – opisuje zjazd monarchów w Krakowie – wyjaśnia cele oraz znacze nie utworzenia Akademii Krakowskiej – wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Polski za panowania Kazimierza Wielkiego | – charakteryzuje oraz ocenia politykę wewnętrzną i zagraniczną prowadzoną przez Kazimierza Wielkiego – argumentuje, dlaczego Kazimierz Wielki stał się wzorem dobrego władcy | – porównuje politykę pro wadzoną przez Bolesława Chrobrego i Kazimierza Wielkiego – wyjaśnia znaczenia panowa nia Kazimierza Wielkiego dla państwa polskiego |
| *Rycerze i zamki | – średniowieczni rycerze i ich rola – funkcje i wygląd zamków – od pazia do rycerza – uzbrojenie rycerskie – turnieje rycerskie – kodeks rycerski | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: rycerz, zbroja, herb, zamek – opisuje wygląd średnio wiecznego rycerza | – poprawnie posługuje się terminami: paź, giermek, pa sowanie, kopia, dziedziniec, fosa, baszta, most zwodzony – wyjaśnia, kto i w jaki sposób mógł zostać rycerzem – opisuje wygląd średnio wiecznego zamku – charakteryzuje turnieje rycerskie | – wyjaśnia, w jaki sposób utrzymywali się rycerze – przedstawia powinności rycerskie – charakteryzuje kodeks rycerski | – podaje przykłady zachowanych zamków średniowiecznych w Polsce i w regionie | – przedstawia przykłady wzorców rycerskich utrwalonych w literaturze i legendach |
|
4.
Jadwiga i Jagiełło – unia polsko-litewska
| objęcie władzy przez Jadwigę – zasługi Jadwigi dla polskiej kultury, nauki i sztuki – przyczyny zawarcia unii polsko-li tewskiej w Krewie – okoliczności objęcia władzy w Pol sce przez Władysława Jagiełłę – skutki zawarcia unii polsko-litew skiej – zagrożenie ze strony Krzyżaków – znaczenie terminów: unia, Jagiel lonowie | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: Jagiellonowie – wie, kim był Władysław Jagiełło – wskazuje na mapie państwo polskie oraz obszar Wielkie go Księstwa Litewskiego | – poprawnie posługuje się terminem: unia – zna wydarzenia związane z datami: 1385 – przedstawia główne konse kwencje unii w Krewie | – opisuje sytuację związaną z objęciem tronu polskiego po wygaśnięciu dynastii Piastów – przedstawia okoliczności zawiązania unii polsko-li tewskiej – wymienia postanowienia unii w Krewie | – omawia zagrożenie ze strony zakonu krzyżackiego dla obu państw | – przedstawia stosunek Litwi nów do unii w Krewie – na podstawie mapy ocenia sytuację geopolityczną w Europie Środkowej po zawarciu unii |
| 5. Zawisza Czarny i bitwa pod Grunwaldem | rycerz – cechy charakterystyczne – postać Zawiszy Czarnego – bitwa pod Grunwaldem i biorący w niej udział rycerze – znaczenie terminów: rycerz, miecz, kopia, herb, kodeks honorowy | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: rycerz, miecz, herb – opisuje wygląd i cechy rycerza | – poprawnie posługuje się terminami: giermek, kopia, kodeks honorowy – zna wydarzenia związane z datami: 1410 – charakteryzuje postać Zawiszy Czarnego – wyjaśnia powiedzenie: polegać jak na Zawiszy | – charakteryzuje rycerski kodeks honorowy – przedstawia przyczyny wielkiej wojny z zakonem krzyżackim – opisuje przebieg bitwy pod Grunwaldem | – wyjaśnia, czym zajmuje się heraldyka – wyjaśnia charakter obycza jowości i kultury rycerskiej – przedstawia postanowienie pokoju toruńskiego oraz skutki bitwy pod Grun waldem | – przedstawia genezę i cha rakteryzuje różne zakony rycerskie – podaje przykłady różnych herbów |
| 6. Mikołaj Kopernik – wielki astronom | – Mikołaj Kopernik i jego życie – odkrycie Mikołaja Kopernika i powiedzenie: Wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię – dokonania Kopernika spoza dzie dziny astronomii – znaczenie terminu: astronomia | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: astronom, obserwacje – wie, kim był Mikołaj Kopernik | – poprawnie posługuje się terminami: astronomia, diecezje, ekonomia – wyjaśnia powiedzenie: wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię | – wie, gdzie urodził się Mikołaj Kopernik oraz gdzie znajduje się jego grobowiec – przedstawia poglądy na temat Ziemi i Układu Sło necznego przed odkryciem Kopernika | – przedstawia inne dokonania i zainteresowania Mikołaja Kopernika – wyjaśnia, czym jest nauka i jakie cechy musi spełniać wiedza naukowa – opisuje, w jaki sposób zrekonstruowano wygląd Mikołaja Kopernika | – poprawnie posługuje się terminem: układ heliocen tryczny – wyjaśnia, dlaczego najważ niejsze dzieło Kopernika zostało potępione przez Kościół |
| Rozdział III: Wojny i upadek Rzeczypospolitej | ||||||
| 1. Jan Zamoyski – druga osoba po królu | – kariera polityczna Jana Zamoy skiego – kariera wojskowa Jana Zamoy skiego – Zamość – miasto renesansowe – Akademia Zamojska (Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie) – znaczenie terminów: szlachta, kanclerz, hetman | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: szlachta – określa epokę, w której żył Jan Zamoyski | – poprawnie posługuje się terminami: kanclerz, het man, akademia – charakteryzuje postać i do konania Jana Zamoyskiego | – zna królów Polski: Stefana Batorego i Zygmunta II Augusta – opisuje państwo polskie rządzone przez szlachtę w XVI w. – charakteryzuje zabudowę i układ Zamościa – wyjaśnia słowa Zamoyskie go: Takie będą Rzeczypo spolite, jakie ich młodzieży chowanie | – wyjaśnia różnice między monarchią dynastyczną a elekcyjną – przedstawia zagrożenia dla państwa polskiego wynikają ce z systemu wolnej elekcji – wskazuje na mapie Zamość | – wyjaśnia, jakie cechy powi nien mieć mąż stanu – charakteryzuje Zamość, jako przykład miasta rene sansowego |
| 2. XVII wiek – stulecie wojen | – potop szwedzki, rola Stefana Czarnieckiego – obrona Jasnej Góry i rola przeora Augustyna Kordeckiego – król Jan III Sobieski i jego zwycię stwa nad Turkami – rola husarii w polskich sukcesach militarnych – znaczenie terminów: potop szwedz ki, husaria, wielki wezyr, odsiecz | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: potop szwedzki, husaria, Jasna Góra – opisuje wygląd i uzbrojenie husarii | – poprawnie posługuje się terminami: potop szwedzki, wielki wezyr, odsiecz – zna wydarzenia związane z datami: 1655–1660, 1683 – wskazuje na mapie granice Rzeczypospolitej oraz jej sąsiadów – zna postaci: Augustyn Kordecki, Stefan Czarniecki, Jan III Sobieski, oraz ich dokonania | – przedstawia przebieg poto pu szwedzkiego i przełomo wej obrony Jasnej Góry – wskazuje na mapie: Szwe cję, Jasną Górę, Turcję, Chocim, Wiedeń – wyjaśnia powiedzenie: Polska przedmurzem chrze ścijaństwa |
– wyjaśnia,
jakie były przyczyny klęski Polaków w pierwszej fazie potopu
szwedzkiego
| – wyjaśnia, dlaczego wojny XVII wieku przyczyniły się do osłabienia Rzeczypo spolitej |
| *Czasy stanisławowskie | ideały epoki oświecenia – dokonania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego – ustanowienie Komisji Edukacji Narodowej i jej znaczenie – kultura doby stanisławowskiej oraz jej przedstawiciele – zabytki budownictwa i architektury polskiej 2. poł. XVIII w. | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: encyklopedia, edukacja, reformy – wyjaśnia, w jakim celu wprowadzane są reformy państwa | – poprawnie posługuje się terminami: Szkoła Rycerska, kadet, mecenas, obiady czwartkowe – wymienia zasługi króla Stanisława Augusta Ponia towskiego – wyjaśnia, dlaczego Dzień Edukacji Narodowej jest współcześnie obchodzony 14 października | – charakteryzuje sytuację państwa polskiego w cza sach panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego – przedstawia najwybit niejszych twórców doby stanisławowskiej oraz ich dokonania | – wskazuje przykłady zabytków doby oświecenia w kraju i w regionie – wyjaśnia, dlaczego oświecenie było nazywane „wiekiem rozumu” – wyjaśnia znaczenie po wołania Komisji Edukacji Narodowej dla państwa polskiego | – wyjaśnia kontrowersje w ocenie panowania króla Stanisława Augusta Ponia towskiego – proponuje własne reformy w państwie oraz edukacji i wyjaśnia ich celowość |
| 3. Tadeusz Kościuszko na czele powstania | – sytuacja Rzeczypospolitej w XVIII w. – Konstytucja 3 maja – rozbiory Rzeczypospolitej przez Rosję, Prusy i Austrię – dowództwo Tadeusza Kościuszki w powstaniu w 1794 r. – bitwa pod Racławicami i rola kosynierów – klęska powstania i III rozbiór Rze czypospolitej – znaczenie terminów: rozbiory, kon stytucja, powstanie, kosynierzy | – przy pomocy nauczycie la poprawnie posługuje się terminami: rozbiory, powstanie – wymienia państwa, które dokonały rozbiorów – przedstawia cel powstania kościuszkowskiego | – poprawnie posługuje się terminami: konstytucja, kosynierzy – zna wydarzenia związane z datami: 3 maja 1791 r., 1794, 1795 – charakteryzuje postać i do konania Tadeusza Kościuszki | – charakteryzuje postać i dokonania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego – przedstawia znaczenie uchwalenia Konstytucji 3 Maja – opisuje przebieg powstania kościuszkowskiego | – wyjaśnia, dlaczego rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja została ogłoszona świętem narodowym – charakteryzuje program po lityczno-społeczny Tadeusza Kościuszki – wyjaśnia przyczyny klęski po wstania kościuszkowskiego | – wyjaśnia przyczyny kryzysu Rzeczypospolitej szlachec kiej – podaje przykłady i ocenia różne postawy Polaków w okresie rozbiorów (w tym |
| 4. Józef Wybicki i hymn Polski | – losy Polaków po upadku Rzeczy pospolitej – Legiony Polskie we Włoszech i panujące w nich zasady – generał Jan Henryk Dąbrowski i jego rola w utworzeniu Legionów Polskich – Józef Wybicki – autor Mazurka Dąbrowskiego – znaczenie słów Mazurka Dąbrow skiego – Mazurek Dąbrowskiego hymnem Polski – znaczenie terminów: emigracja, legiony, hymn państwowy | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: hymn państwowy – zna nazwisko autora hymnu państwowego – potrafi objaśnić pierwszą zwrotkę i refren hymnu | – poprawnie posługuje się terminami: emigracja, legiony – zna wydarzenia związane z datą: 1797 – charakteryzuje postaci oraz dokonania gen. Jana Hen ryka Dąbrowskiego i Józefa Wybickiego | – przedstawia sytuację narodu polskiego po III rozbiorze – opisuje Legiony Polskie we Włoszech oraz panujące w nich zasady – wie, kiedy Mazurek Dą browskiego został polskim hymnem narodowym | – przedstawia dalsze losy Legionów Polskich we Włoszech – wyjaśnia, dlaczego Polacy zaczęli tworzyć legiony polskie u boku Napoleona | – charakteryzuje postać Napoleona Bonaparte – ocenia, czy Napoleon speł nił pokładane w nim przez Polaków nadzieje |
| 5. Romuald Traugutt i powstanie styczniowe | – Romuald Traugutt – życie przed wybuchem powstania stycznio wego – branka i wybuch powstania stycz niowego – wojna partyzancka – funkcjonowanie państwa powstań czego – Romuald Traugutt dyktatorem powstania – represje po upadku powstania styczniowego – znaczenie terminów: zabór rosyjski, działalność konspiracyjna, branka, wojna partyzancka, dyktator, zesłanie | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: zabory, zabór rosyjski, wojna partyzancka – wyjaśnia, dlaczego Polacy zorganizowali powstanie – charakteryzuje taktykę walki partyzanckiej | – poprawnie posługuje się terminami: działalność kon spiracyjna, branka, dyktator, zesłanie – zna wydarzenia związane z datami: 1863–1864 – pokazuje na mapie zasięg zaboru rosyjskiego – charakteryzuje postać i do konania Romualda Traugutta | – charakteryzuje sytuację narodu polskiego w zaborze rosyjskim – wyjaśnia, dlaczego Polacy prowadzili działalność konspiracyjną – opisuje charakter i przebieg powstania styczniowego – przedstawia skutki po wstania | – opisuje funkcjonowanie państwa powstańczego – wyjaśnia, dlaczego powsta nie styczniowe upadło – ocenia postawę Polaków pod zaborem rosyjskim | – porównuje powstanie styczniowe z innymi powstaniami – przedstawia różne metody walki o polskość |
| 6. Maria Skłodowska-Curie – polska noblistka | – edukacja Marii Skłodowskiej-Curie na ziemiach polskich – tajne nauczanie i Latający Uniwer sytet – kariera naukowa Marii Skłodow skiej-Curie – Nagrody Nobla przyznane Marii Skłodowskiej-Curie – polscy nobliści – znaczenie terminów: tajne naucza nie, Nagroda Nobla, laureat | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: tajne nauczanie, laureat, Nagroda Nobla – wyjaśnia, dlaczego Polacy nie mogli odbywać edukacji w języku polskim | – poprawnie posługuje się terminami: Uniwersytet Latający – charakteryzuje, na czym polegało tajne nauczanie – charakteryzuje postać Marii Skłodowskiej-Curie – wymienia, za jakie dokona nia Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nagrodę Nobla | – porównuje szkolnictwo XIX-wieczne i współczesne – wyjaśnia, jak funkcjonował Uniwersytet Latający – wyjaśnia, dlaczego M. Skłodowska-Curie mu siała wyjechać do Francji – przedstawia dokonania M. Skłodowskiej-Curie i wyjaśnia, za co została uhonorowana Nagrodą Nobla | – wymienia innych polskich laureatów Nagrody Nobla – opisuje swoją ulubioną dziedzinę naukową i jej wybitnego przedstawiciela – wyjaśnia rolę nauki w roz woju cywilizacyjnym | – opisuje działalność Marii Skłodowskiej-Curie podczas I wojny światowej |
| Rozdział IV: Ku współczesnej Polsce | ||||||
| 1. Józef Piłsudski i niepodległa Polska | – działalność Józefa Piłsudskiego przed I wojną światową – udział Legionów Polskich i Józefa Piłsudskiego w działaniach zbroj nych podczas I wojny światowej – odzyskanie niepodległości przez Polskę – walki o ustalenie granic II Rzeczy pospolitej i Bitwa Warszawska – Józef Piłsudski Naczelnikiem Państwa – Narodowe Święto Niepodległości – znaczenie terminów: II Rzeczpospo lita, Naczelnik Państwa | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: II Rzeczpospolita – wskazuje na mapie obszar II RP – wie, kiedy i z jakiej okazji obchodzimy święto pań stwowe w dniu 11 listopada | – poprawnie posługuje się terminami: I wojna światowa, Naczelnik Państwa – zna wydarzenia związane z datami: 1914–1918; 11 li stopada 1918 r., 15 sierpnia 1920 r. – charakteryzuje postać Józefa Piłsudskiego | – charakteryzuje działalność Józefa Piłsudskiego przed I wojną światową – wyjaśnia sytuację państw zaborczych po wybuchu I wojny światowej – przedstawia udział Legio nów Polskich w działaniach zbrojnych podczas I wojny światowej – wyjaśnia, dlaczego dzień 11 listopada został ogłoszo ny świętem państwowym – wyjaśnia rolę Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległości i budowie państwa polskiego | – opisuje trudności polityczne w odbudowie państwa polskiego – ocenia znaczenie Bitwy Warszawskiej – wyjaśnia, dlaczego w rocz nicę Bitwy Warszawskiej Wojsko Polskie obchodzi swoje święto – omawia wydarzenia, które miały wpływ na kształtowa nie się granic II Rzeczypo spolitej | – wyjaśnia sytuację geopoli tyczną w Europie powstałą w wyniku I wojny światowej |
| *Bitwa Warszawska | – Rosja Sowiecka i komunizm – wojna polsko-bolszewicka – Bitwa Warszawska i jej legenda – 15 sierpnia – Święto Wojska Polskiego | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: II RP, ułani – przedstawia głównodo wodzącego wojsk polskich w bitwie pod Warszawą – odpowiada, jaki był wynik Bitwy Warszawskiej | – poprawnie posługuje się terminami: komunizm, bolszewicy, cud nad Wisłą – zna wydarzenie związane z datą: 15 sierpnia 1920 r. – wyjaśnia, dlaczego 15 sierpnia obchodzone jest Święto Wojska Polskiego | – wyjaśnia genezę wojny o wschodnią granicę II RP – omawia przebieg wojny polsko-bolszewickiej – ocenia postawę ludności polskiej wobec sowieckiego zagrożenia – charakteryzuje mit „cudu nad Wisłą” | – wyjaśnia, jakie czynniki złożyły się na sukces wojsk polskich w wojnie z Rosją Sowiecką | – wyjaśnij, kiedy i w jaki sposób bolszewicy przejęli władzę w Rosji – podaje przykłady współcze śnie istniejących krajów ko munistycznych oraz opisuje życie ich mieszkańców |
| 2. Eugeniusz Kwiatkowski i budowa Gdyni | – problemy odrodzonej Polski – zaślubiny Polski z morzem – zasługi Eugeniusza Kwiatkowskiego na polu gospodarczym – budowa portu w Gdyni, Centralny Okręg Przemysłowy – Gdynia polskim „oknem na świat” – znaczenie terminów: eksport, okręg przemysłowy | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: port, przemysł, minister, bezrobocie – wskazuje na mapie Polski Gdynię – wyjaśnia, dlaczego Gdynia stała się polskim „oknem na świat” | – poprawnie posługuje się terminami: eksport, import, okręg przemysłowy – charakteryzuje postać Euge niusza Kwiatkowskiego – wskazuje na mapie obszar Centralnego Okręgu Prze mysłowego | – opisuje trudności gospodar cze i ustrojowe w odbudo wie państwa polskiego – przedstawia dokonania Eu geniusza Kwiatkowskiego | – wyjaśnia, w jaki sposób roz wój gospodarczy wpływa na sytuację obywateli | – wyjaśnia rolę potencjału gospodarczego państwa we współczesnym świecie – wymienia najważniejsze ośrodki przemysłowe współczesnej Polski |
| 3. Zośka, Alek i Rudy – bohaterscy harcerze | – sytuacja społeczeństwa polskiego pod niemiecką okupacją – Szare Szeregi (Zośka, Alek, Rudy) – akcja pod Arsenałem – batalion „Zośka” w powstaniu warszawskim – powstanie warszawskie jako wyraz patriotyzmu młodego pokolenia – znaczenie terminów: okupacja, łapanki, Armia Krajowa, Szare Szeregi | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: okupacja – wie, kiedy i gdzie wybuchła II wojna światowa – opisuje sytuację narodu polskiego pod niemiecką okupacją | – poprawnie posługuje się terminami: łapanki, Armia Krajowa, Szare Szeregi – zna wydarzenia związane z datami: 1 września 1939 r., 1 sierpnia 1944 r. – charakteryzuje postaci Zośki, Alka i Rudego | – opisuje najważniejsze akcje Szarych Szeregów, w tym akcję pod Arsenałem – ocenia postawę młodzieży polskiej pod okupacją | – charakteryzuje działalność Polskiego Państwa Pod ziemnego – przedstawia politykę okupantów wobec Polaków (mord katyński) | – podaje przykłady udziału żołnierzy polskich na fron tach II wojny światowej – przedstawia przebieg po wstania warszawskiego |
| 4. Pilecki i Inka – „żołnierze niezłomni” | – polityka Niemiec wobec ludności żydowskiej – obozy koncentracyjne – raporty Witolda Pileckiego – represje komunistów i śmierć Witolda Pileckiego – polityka komunistów wobec pol skiego podziemia – postawa Danuty Siedzikówny, ps. Inka – znaczenie terminów: obozy koncen tracyjne, „żołnierze niezłomni” | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: obozy koncen tracyjne – opisuje politykę Niemiec wobec ludności żydowskiej – wyjaśnia, kto objął rządy w państwie polskim po zakończeniu II wojny światowej | – poprawnie posługuje się terminem: „żołnierze niezłomni” – zna zbrodnie niemieckie popełnione na Żydach – charakteryzuje postaci Witolda Pileckiego, Danuty Siedzikówny – wyjaśnia, dlaczego dla wielu Polaków wojna się nie zakończyła – wyjaśnia pojęcie: „żołnierze niezłomni” | – charakteryzuje postać i dzia łalność Witolda Pileckiego – opisuje represje komuni stów wobec zwolenników prawowitych władz polskich – ocenia postawę Danuty Siedzikówny, ps. Inka | – wyjaśnia, dlaczego państwo polskie znalazło się po II wojnie światowej w sowiec kiej strefie wpływów – charakteryzuje działalność partyzantki antykomuni stycznej – wyjaśnia dramatyzm wybo ru postaw przez obywateli wobec państwa polskiego po II wojnie światowej | – wyjaśnia pojęcie: „suwe renność” – wyjaśnia pojęcie: „żelazna kurtyna” oraz jego genezę – charakteryzuje postać i dzia łalność Ireny Sendlerowej – wymienia największe niemieckie obozy koncen tracyjne |
| 5. Jan Paweł II – papież pielgrzym | – opozycyjna rola Kościoła w czasach komunizmu – wybór Karola Wojtyły na papieża – pielgrzymki papieża do ojczyzny (Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi!) – wsparcie Kościoła dla Polaków protestujących przeciw rządom komunistów – Jan Paweł II jako papież pielgrzym – znaczenie terminów: papież, kon klawe, kardynał, pontyfikat | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminem: papież – wie, kim był Karol Wojtyła – podaje miasto, w którym urodził się Karol Wojtyła | – poprawnie posługuje się terminami: konklawe, kardy nał, pontyfikat – charakteryzuje rolę papieża jako przywódcy Kościoła katolickiego oraz jako autorytetu moralnego dla wiernych – wyjaśnia, dlaczego Jan Pa weł II był darzony wielkim szacunkiem | – opisuje sytuację społeczeń stwa polskiego w czasach PRL – charakteryzuje rolę Kościoła katolickiego w czasach komunizmu | – wyjaśnia znaczenie pierw szej pielgrzymki Jana Pawła II do kraju dla społeczeń stwa polskiego | – wyjaśnia znaczenie słów Jana Pawła II: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi! |
| 6. „Solidarność” i jej bohaterowie | – kryzys PRL w latach 70. XX w. – działalność opozycyjna – strajki robotnicze i powstanie NSZZ „Solidarność” – bohaterowie „Solidarności” – Lech Wałęsa, Anna Walentynowicz, An drzej Gwiazda, Jerzy Popiełuszko – wprowadzenie stanu wojennego i represje przeciwko opozycji – przełom 1989 r. i upadek komu nizmu – znaczenie terminów: strajk, związek zawodowy, „Solidarność”, stan wojen ny, Okrągły Stół | – przy pomocy nauczyciela poprawnie posługuje się terminami: demokracja, strajk – wie, jak się nazywał pierw szy przywódca związku zawodowego „Solidarność” i późniejszy prezydent | – poprawnie posługuje się terminami: związek zawo dowy, „Solidarność”, stan wojenny, Okrągły Stół – zna wydarzenia związane z datami: sierpień 1980, l989 – wyjaśnia, dlaczego w 1980 r. doszło do masowych straj ków robotniczych – zna głównych bohaterów „Solidarności” – Lecha Wa łęsę, Annę Walentynowicz, Andrzeja Gwiazdę, Jerzego Popiełuszkę | – opisuje okoliczności zawią zania związku zawodowego „Solidarność” – przedstawia główne postu laty „Solidarności” – wymienia ograniczenia, z ja kimi wiązało się wprowa dzenie stanu wojennego – wyjaśnia symbolikę Okrą głego Stołu | – wskazuje różnice polityczne między czasami komunizmu a wolną Polską – podaje przykłady protestów Polaków przeciwko wła dzom komunistycznym – wyjaśnia, jaką rolę odegrał stan wojenny | – opowiada o rywalizacji mię dzy Związkiem Sowieckim a Zachodem – wyjaśnia znaczenie i skutki rozmów Okrągłego Stołu |
Roczny plan pracy z historii dla klasy 5 szkoły podstawowej do programu nauczania „Wczoraj i dziś”
Wymagania na poszczególne oceny
| Temat lekcji | Zagadnienia | Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| dopuszczająca | dostateczna | dobra | bardzo dobra | celująca | ||
| Rozdział 1. Pierwsze cywilizacje | ||||||
| 1. Życie pierwszych ludzi | pochodzenie człowieka różnice między koczowniczym a osiadłym trybem życia życie człowieka pierwotnego epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza początki rolnictwa i udomowienie zwierząt dawne i współczesne sposoby wytapiania żelaza terminy: pięściak, hodowla, koczowniczy tryb życia, osiadły tryb życia, rewolucja neolityczna, epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: koczowniczy i osiadły tryb życia, pięściak – opisuje różnice między człowiekiem pierwotnym a współczesnym – potrafi wyjaśnić, jakie korzyści daje człowiekowi umiejętność uprawy ziemi i hodowli zwierząt – wyjaśnia, dlaczego narzędzia metalowe są lepsze od kamiennych | – poprawnie posługuje się terminami: pięściak, hodowla, koczowniczy tryb życia, osiadły tryb życia, rewolucja neolityczna, epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza – przedstawia, skąd wywodzą się praludzie – opisuje życie ludzi pierwotnych – charakteryzuje epoki kamienia, brązu i żelaza – wyjaśnia znaczenie nabycia umiejętności wskrzeszania ognia przez człowieka | – porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym – wyjaśnia, na czym polegała rewolucja neolityczna – przedstawia dawne i współczesne sposoby wytapiania żelaza |
– wskazuje
umiejętności, których nabycie umożliwiło ludziom przejście
na osiadły tryb życia
– wyjaśnia
skutki rewolucji neolitycznej
– wskazuje
szlaki, którymi ludność zasiedliła różne kontynenty
| – wyjaśnia pojęcie ewolucji – charakteryzuje kierunki ewolucji człowieka – porównuje poziom cywilizacyjny ludzi w różnych epokach |
| 2. Miasta- państwa Mezopotamii | Mezopotamia jako kolebka cywilizacji znaczenie wielkich rzek dla rozwoju najstarszych cywilizacji osiągnięcia cywilizacyjne mieszkańców Mezopotamii powstanie pierwszych państw zajęcia różnych grup społecznych Kodeks Hammurabiego terminy: cywilizacja, Mezopotamia, Bliski Wschód, Babilonia, Sumerowie, kanał nawadniający, kodeks, pismo klinowe, zikkurat, podatki |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: cywilizacja,
kanał
nawadniający,
kodeks
– wyjaśnia,
jaką funkcję mogą pełnić rzeki w życiu człowieka
– wskazuje
na mapie: obszar Mezopotamii
– wyjaśnia
zasadę oko
za oko, ząb za ząb
|
– poprawnie
posługuje się terminami: cywilizacja,
Mezopotamia,
Bliski
Wschód,
Babilonia,
Sumerowie,
kanał
nawadniający,
kodeks,
pismo
klinowe,
zikkurat,
podatki
– samodzielnie
wskazuje na mapie: obszar Mezopotamii, Tygrys, Eufrat, Ur, Babilon
– wymienia
najważniejsze osiągnięcia cywilizacyjne ludów starożytnej
Mezopotamii
|
– opisuje
rolę wielkich rzek w rozwoju rolnictwa, handlu i komunikacji
–
charakteryzuje
i podaje przykłady państw-miast z terenu Mezopotamii
–
wyjaśnia
znaczenie kodyfikacji prawa w życiu społecznym
|
– objaśnia
różnicę między prawem zwyczajowym a skodyfikowanym
– tłumaczy, w
jaki sposób powstawały pierwsze państwa
|
–
przedstawia
kraje leżące obecnie na obszarze dawnej Mezopotamii
–
wymienia
współczesne przedmioty, których powstanie było możliwe dzięki
osiągnięciom ludów Mezopotamii
|
| 3. W Egipcie faraonów | Egipt jako przykład starożytnej cywilizacji Egipt darem Nilu osiągnięcia cywilizacji egipskiej struktura społeczna wierzenia Egipcjan jako przykład religii politeistycznej terminy: faraon, politeizm, piramidy, hieroglify, mumifikacja, sarkofag | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: piramida, faraon – wskazuje na mapie: Egipt oraz Nil – opisuje wygląd piramid – porównuje wygląd hieroglifów i pisma współczesnego | – poprawnie posługuje się terminami: faraon, politeizm, piramidy, hieroglify, mumifikacja, sarkofag – wymienia najważniejsze osiągnięcia cywilizacji egipskiej – opisuje zakres władzy faraona |
– wyjaśnia
rolę Nilu w rozwoju cywilizacji egipskiej
– przedstawia
strukturę społeczną Egiptu
– podaje
przykłady bogów i charakteryzuje wierzenia Egipcjan
|
– wyjaśnia
powiązania między wierzeniami Egipcjan a ich osiągnięciami
w dziedzinie budownictwa i medycyny
– opisuje,
w jaki sposób wznoszono piramidy
| – opisuje etapy pochówku faraonów – charakteryzuje najbardziej znane przykłady sztuki egipskiej (Sfinks, Dolina Królów, grobowiec Tutenchamona, popiersie Neferetiti), piramidy w Gizie, świątynia Abu Simbel |
| 4. W starożytnym Izraelu | judaizm jako przykład religii monoteistycznej biblijne dzieje Izraelitów Dekalog i Tora postaci biblijne: Abraham, Mojżesz, Dawid, Salomon terminy: judaizm, Tora, Jahwe, Dekalog, Mesjasz, synagoga, Mesjasz, Ziemia Obiecana, Arka Przymierza, monoteizm, plemię, Palestyna, prorok, Świątynia Jerozolimska |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: Tora,
Żydzi,
Dekalog
– wyjaśnia,
o czym opowiada Biblia
– wymienia
najważniejsze postaci biblijne związane z dziejami Żydów
|
– poprawnie
posługuje się terminami: judaizm,
Tora,
Jahwe,
Dekalog,
Mesjasz,
synagoga,
Mesjasz,
Ziemia Obiecana,
Arka Przymierza,
monoteizm,
plemię,
Palestyna,
prorok, Świątynia Jerozolimska
– wskazuje
na mapie: Palestynę, Jerozolimę
–
wyjaśnia różnicę pomiędzy
politeizmem a monoteizmem
|
–
opisuje główne etapy
historii Izraelitów
–
charakteryzuje judaizm
–
porównuje wierzenia Egiptu
oraz Izraela
|
–
charakteryzuje
dokonania najważniejszych przywódców religijnych i politycznych
Izraela (Abraham, Mojżesz, Dawid, Salomon)
– wskazuje
na podobieństwa i różnice pomiędzy judaizmem
a chrześcijaństwem
| – wyjaśnia terminy: synagoga, rabin – podaje przykład synagogi we współczesnej Polsce |
| 5. Cywilizacje Indii i Chin | osiągnięcia cywilizacyjne Dalekiego Wschodu system kastowy w Indiach cywilizacja Doliny Indusu terminy: Daleki Wschód, Ariowie, kasta, hinduizm, Wielki Mur Chiński, Jedwabny Szlak | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: Daleki Wschód, Wielki Mur Chiński – wskazuje na mapie: Indie, Chiny – przy pomocy nauczyciele wyjaśnia, dlaczego jedwab i porcelana były towarami poszukiwanymi na Zachodzie | – poprawnie posługuje się terminami: Daleki Wschód, Ariowie, kasta, hinduizm, Wielki Mur Chiński, Jedwabny Szlak – wymienia osiągnięcia cywilizacji doliny Indusu – wymienia osiągnięcia cywilizacji chińskiej – wyjaśnia, kiedy narodziło się cesarstwo chińskie |
– opisuje
system kastowy w Indiach
–
charakteryzuje
wierzenia hinduistyczne
| – charakteryzuje rolę Jedwabnego Szlaku w kontaktach między Wschodem a Zachodem – przedstawia terakotową armię jako zabytek kultury chińskiej – wymienia i wskazuje na mapie: rzeki: Indus, Huang He, Jangcy |
–
charakteryzuje
buddyzm
– opowiada
o filozofii Konfucjusza
|
| 6. Od hieroglifów do alfabetu | powstanie pisma i jego znaczenie dla rozwoju cywilizacji pismo a prehistoria i historia terminy: papirus, tabliczki gliniane, pismo obrazkowe, pismo klinowe, Fenicjanie, pismo alfabetyczne, alfabet łaciński |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: pismo
obrazkowe,
hieroglify,
alfabet,
pismo
alfabetyczne
– wyjaśnia,
do czego służy pismo
– charakteryzuje
polskie pismo jako przykład pisma alfabetycznego
| – poprawnie posługuje się terminami: papirus, tabliczki gliniane, pismo obrazkowe, pismo klinowe, Fenicjanie, pismo alfabetyczne, alfabet łaciński – wyjaśnia, w jaki sposób umiejętność pisania wpłynęła na dalsze osiągnięcia człowieka – porównuje pismo obrazkowe i alfabetyczne – wyjaśnia związek między wynalezieniem pisma a historią i prehistorią – omawia przyczyny wynalezienia pisma |
– wskazuje
różne przykłady sposobów porozumiewania się między ludźmi
i przekazywania doświadczeń
–
przyporządkowuje
różne rodzaje pisma do cywilizacji, które je stworzyły
– wymienia
przykłady materiałów pisarskich stosowanych w przeszłości
| – wyjaśnia, w jaki sposób pismo obrazkowe przekształciło się w klinowe – przedstawia genezę współczesnego pisma polskiego – wyjaśnia, jakie były trudności z odczytywaniem pisma obrazkowego |
– podaje
przykłady narodów, które posługują się pismem sięgającym
tradycją do pisma greckiego oraz do łaciny
– opowiada
o przykładach alternatywnych języków umownych (alfabet
Morse’a, język migowy)
|
| * Tajemnice sprzed wieków – Jak odczytano pismo Egipcjan? | wyprawa Napoleona do Egiptu hieroglify – litery czy słowa? postaci: Jean F. Champollion terminy: Kamień z Rosetty | – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego po wielu stuleciach ludzie nie potrafili odczytać hieroglifów | – wyjaśnia, na czym polegały trudności w odczytaniu hieroglifów | – charakteryzuje i przedstawia znaczenie Kamienia z Rosetty – wyjaśnia, jak udało się odczytać hieroglify | – przedstawia postać oraz dokonania Jeana F. Champolliona | – wyjaśnia, jaki był wpływ wyprawy Napoleona do Egiptu oraz odczytania hieroglifów na pojawienie się egiptologii |
| Rozdział 2. Starożytna Grecja | ||||||
| 1. Demokratyczne Ateny | warunki naturalne Grecji życie w greckiej polis cechy charakterystyczne demokracji ateńskiej Perykles – najwybitniejszy przywódca demokratycznych Aten terminy: Hellada, Hellenowie, polis, demokracja, zgromadzenie ludowe, akropol, agora postaci historyczne: Perykles | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: demokracja, zgromadzenie ludowe – przy pomocy nauczyciela opisuje wygląd greckiego polis i życie w nim na przykładzie Aten |
– poprawnie
posługuje
się terminami: Hellada,
Hellenowie,
polis,
demokracja,
zgromadzenie ludowe,
akropol,
agora
– wskazuje
na mapie: Grecję, Ateny
– wyjaśnia
znaczenie terminu demokracja
i charakteryzuje
demokrację ateńską
| – wyjaśnia wpływ warunków naturalnych Grecji na zajęcia ludności oraz sytuację polityczną (podział na polis) – wyjaśnia, kim był Perykles – opisuje, kto posiadał prawa polityczne w Atenach |
– wskazuje
podobieństwa i różnice między demokracją ateńską a
współczesną demokracją parlamentarną
|
– wyjaśnia,
w jaki sposób kultura grecka rozprzestrzeniła się w basenie
Morza Śródziemnego
|
| *2. Sparta i wojny z Persami | ustrój i społeczeństwo starożytnej Sparty cechy i etapy wychowania spartańskiego powstanie i rozwój imperium perskiego wojny grecko-perskie terminy: Persowie, danina, sojusz, hoplita, falanga wydarzenia: bitwa pod Maratonem, bitwa pod Termopilami, bitwa pod Salaminą postaci historyczne: Dariusz, Kserkses, Leonidas | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: danina, sojusz – przy pomocy nauczyciela przedstawia cele i charakter wychowania spartańskiego | – poprawnie posługuje się terminami: danina, sojusz, hoplita, falanga – przedstawia cele i charakter wychowania spartańskiego – wyjaśnia, dlaczego Spartan uważano za najlepszych wojowników greckich – wskazuje na mapie: Spartę, Persję – wyjaśnia, kim byli Dariusz, Kserkses i Leonidas | – charakteryzuje ustrój i społeczeństwo starożytnej Sparty – posługuje się wyrażeniami: spartańskie warunki, mówić lakonicznie – wyjaśnia przyczyny i opisuje przebieg wojen grecko-perskich – wskazuje na mapie: Maraton, Termopile, Salaminę – zaznacza na osi czasu daty: 490 r. p.n.e., 480 r. p.n.e. |
– opisuje,
w jaki sposób walczyli starożytni Grecy
– wyjaśnia
genezę biegów maratońskich
– tłumaczy
znaczenie zwrotu: wrócić
z tarczą lub na tarczy
|
– porównuje
ustroje Aten i Sparty
– opisuje
przebieg bitwy pod Termopilami i ocenia postać króla
Leonidasa
|
| 3. Bogowie i mity | wierzenia starożytnych Greków mity greckie najważniejsi greccy bogowie: Zeus, Hera, Posejdon, Afrodyta, Atena, Hades, Hefajstos, Ares, Apollo, Hermes Homer i jego dzieła – Iliada i Odyseja terminy: Olimp, mity, heros, Partenon, Herakles, Achilles, Odyseusz, wojna trojańska, koń trojański postać historyczna: Homer | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: mity, heros – przy pomocy nauczyciela charakteryzuje najważniejszych bogów greckich |
– poprawnie
posługuje
się terminami: Olimp,
mity,
heros,
Partenon,
Herakles,
Achilles,
Odyseusz,
koń trojański
– przedstawia
wierzenia starożytnych Greków
– wskazuje
na mapie: górę Olimp, Troję
– wyjaśnia,
kim był Homer
| – charakteryzuje najważniejszych bogów greckich: opisuje ich atrybuty i dziedziny życia, którym patronowali – omawia różne mity greckie – przedstawia treść Iliady i Odysei – wyjaśnia współczesne rozumienie wyrażenia: koń trojański | – opisuje wybrane miejsca kultu starożytnych Greków – omawia znaczenie wyroczni w życiu starożytnych Greków |
– wyjaśnia
nawiązujące do mitologii związki frazeologiczne (frazeologizmy
mitologiczne): objęcia
Morfeusza,
stajnia
Augiasza,
syzyfowa
praca,
męki
Tantala,
nić
Ariadny
– opisuje
archeologiczne poszukiwania mitycznej Troi
|
| 4. Kultura starożytnej Grecji | wspólne elementy w kulturze greckich polis najważniejsze dokonania sztuki greckiej narodziny teatru greckiego znaczenie filozofii w starożytnej Grecji i najwybitniejsi filozofowie grecka matematyka i medycyna rola sportu w życiu starożytnych Greków terminy: Wielkie Dionizje,amfiteatr, tragedia, komedia, filozofia, igrzyska, olimpiada, Olimpia, stadion, pięciobój olimpijski postaci historyczne:Fidiasz, Myron, Ajschylos, Sofokles, Eurypides, Arystofanes, Sokrates, Platon, Arystoteles, Hipokrates, Pitagoras, Tales z Miletu |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: amfiteatr,
igrzyska,
olimpiada,
stadion
–
opisuje rolę sportu
w codziennym życiu
– przy
pomocy nauczyciela opisuje, jak narodził się teatr grecki
i jakie było jego znaczenie dla Hellenów
|
– poprawnie
posługuje
się terminami:
Wielkie Dionizje,
amfiteatr,
tragedia,
komedia,
filozofia,
igrzyska, olimpiada,
Olimpia,
stadion,
pięciobój
olimpijski
– wskazuje
różne dziedziny kultury i sztuki rozwijane w starożytnej
Grecji
– opisuje
charakter antycznych igrzysk sportowych
|
– opisuje
charakter i cele antycznego teatru
– przedstawia
dokonania nauki greckiej
– objaśnia,
czym jest filozofia, i przedstawia jej najwybitniejszych
przedstawicieli
– wyjaśnia,
kim byli: Fidiasz, Myron, Sofokles, Pitagoras, Tales z Miletu,
Sokrates, Platon, Arystoteles
– zaznacza
na osi czasu datę: 776 r. p.n.e.
|
– przedstawia
współczesną tradycję igrzysk olimpijskich
– porównuje
igrzyska antyczne ze współczesnymi
| – charakteryzuje rolę kultury w życiu społecznym – przybliża postać i dokonania Archimedesa – podaje przykłady wpływu dokonań starożytnych Greków na współczesną kulturę i naukę |
| *5. Imperium Aleksandra Wielkiego | podboje Aleksandra Wielkiego wojna z Persją (bitwy nad rzeczką Granik, pod Issos i pod Gaugamelą) wyprawa Aleksandra do Indii kulturowe skutki podbojów Aleksandra Wielkiego terminy: imperium, falanga macedońska, węzeł gordyjski, hellenizacja, kultura hellenistyczna postaci historyczne: Filip II, Aleksander Macedoński (Wielki) |
–
przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminem:
imperium
–
uzasadnia,
dlaczego Aleksandra nazwano „Wielkim”
– określa,
na jakim obszarze toczyły się opisywane wydarzenia
| – poprawnie posługuje się terminami: imperium, węzeł gordyjski, hellenizacja – wskazuje na mapie: Macedonię, Persję, Indie i Aleksandrię w Egipcie – opisuje przebieg kampanii perskiej Aleksandra Macedońskiego – opisuje dokonania Filipa II i Aleksandra Macedońskiego (Wielkiego) |
– wyjaśnia
charakter kultury hellenistycznej
–
przedstawia
skutki podbojów Aleksandra
– zaznacza
na osi czasu daty: 333 r. p.n.e., 331 r. p.n.e.
– posługuje
się terminami: falanga
macedońska,
kultura
hellenistyczna
|
– omawia
znaczenie Biblioteki Aleksandryjskiej
–
charakteryzuje
sposób walki wojsk Aleksandra Macedońskiego
|
–
przedstawia
siedem cudów świata
– wymienia
państwa, które leżą dziś na terenach podbitych przez
Aleksandra Wielkiego
|
| * Tajemnice sprzed wieków – Jak wyglądała latarnia morska na Faros? | siedem cudów świata konstrukcja latarni morskiej na Faros | – wyjaśnia, dlaczego w przeszłości ludzie mieli problem ze wznoszeniem wysokich budowli | – przedstawia, w jaki sposób działała latarnia w starożytności | – opisuje losy latarni na Faros | – charakteryzuje siedem cudów świata | – omawia inny wybrany obiekt z listy siedmiu cudów świata starożytnego |
| Rozdział III. Starożytny Rzym | ||||||
| 1. Ustrój starożytnego Rzymu | legendarne początki państwa rzymskiego zasady ustrojowe republiki rzymskiej społeczeństwo starożytnego Rzymu dokonania Gajusza Juliusza Cezara upadek republiki powstanie cesarstwa rzymskiego terminy: Italia, monarchia, republika, senat, patrycjusze, plebejusze, konsulowie, pretorzy, kwestorzy, trybun ludowy, dyktator, cesarz postaci legendarne i historyczne: Romulus i Remus, Gajusz Juliusz Cezar, Oktawian August |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: dyktator,
cesarz
– wskazuje
na mapie: Rzym
– przy
pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego symbolem Rzymu została
wilczyca
| – poprawnie posługuje się terminami: Italia, monarchia, republika, senat, patrycjusze, plebejusze, konsulowie, pretorzy, kwestorzy, trybun ludowy, dyktator, cesarz – przedstawia legendarne początki Rzymu – wskazuje na mapie: Półwysep Apeniński – omawia dokonania Gajusza Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta | – charakteryzuje ustrój republiki rzymskiej i jej główne organy władzy – przedstawia kompetencje najważniejszych urzędów republikańskich – opisuje konflikt społeczny między patrycjuszami a plebejuszami – zaznacza na osi czasu daty: 753 r. p.n.e., 44 r. p.n.e. |
– omawia
przyczyny oraz okoliczności upadku republiki rzymskiej
– porównuje
ustroje demokracji ateńskiej i republiki rzymskiej
|
– wyjaśnia
różnice w rozumieniu terminu republika
przez Rzymian i współcześnie
– przedstawia
funkcje pełnione przez senat w ustroju współczesnej Polski
|
| 2. Imperium Rzymskie | podboje rzymskie Imperium Rzymskie i jego prowincje organizacja armii rzymskiej podział cesarstwa upadek cesarstwa zachodniorzymskiego terminy: Kartagina, prowincja, limes, legiony, legioniści, Imperium Rzymskie, pax Romana, romanizacja, barbarzyńcy, Germanie, Konstantynopol, Hunowie, wielka wędrówka ludów |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: prowincja,
legiony,
plemiona barbarzyńskie,
wielka wędrówka ludów
– przedstawia
wygląd i uzbrojenie rzymskiego legionisty
| – poprawnie posługuje się terminami: prowincja, legiony, romanizacja, plemiona barbarzyńskie, Germanie, Hunowie, wielka wędrówka ludów – wymienia główne prowincje Imperium Rzymskiego – wskazuje na mapie: Kartaginę, granice Imperium Rzymskiego w II w. n.e., Konstantynopol – omawia etapy powstawania Imperium Rzymskiego |
– opisuje
przyczyny podziału cesarstwa na wschodnie i zachodnie
– opisuje
okoliczności upadku cesarstwa zachodniego
– zaznacza
na osi czasu daty: 395 r. n.e., 476 r. n.e.
– zna
postać cesarza Konstantyna Wielkiego
| – wymienia korzyści oraz zagrożenia funkcjonowania państwa o rozległym terytorium – wyjaśnia wpływ kultury rzymskiej na podbite ludy | – przedstawia postać Hannibala i wojny punickie – pokazuje przykłady romanizacji we współczesnej Europie – przybliża postaci wodzów barbarzyńskich Attyli oraz Odoakera |
| 3. Życie w Wiecznym Mieście | Rzym jako stolica imperium i Wieczne Miasto życie codzienne i rozrywki w Rzymie podział społeczeństwa rzymskiego wierzenia religijne Rzymian i najważniejsze bóstwa terminy: bazylika, Forum Romanum, termy, amfiteatr, gladiatorzy, patrycjusze, plebs, niewolnicy, westalki |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:amfiteatr,
gladiatorzy,
niewolnicy
– przy
pomocy nauczyciela przedstawia
warunki życia oraz rozrywki dawnych mieszkańców Rzymu
– omawia
wierzenia Rzymian i wpływ, jaki wywarła na nie religia Greków
| – poprawnie posługuje się terminami: bazylika, Forum Romanum, termy, amfiteatr, gladiatorzy, patrycjusze, plebs, niewolnicy, westalki – wymienia najważniejsze bóstwa czczone przez Rzymian i określa, jakimi dziedzinami życia się opiekowały – charakteryzuje różne grupy społeczeństwa rzymskiego |
– wyjaśnia,
dlaczego Rzym był nazywany Wiecznym Miastem
– opisuje,
jakie funkcje pełniło Forum Romanum
– wymienia
greckie odpowiedniki najważniejszych rzymskich bóstw
| – wyjaśnia, dlaczego cesarze rzymscy starali się kierować zawołaniem ludu: chleba i igrzysk! |
– przedstawia
pozostałości Pompejów i Herkulanum jako źródła wiedzy o
życiu codziennym w starożytności
|
| 4. Dokonania starożytnych Rzymian | Rzymianie jako wielcy budowniczowie kultura i sztuka starożytnego Rzymu jako kontynuacja dokonań antycznych Greków prawo rzymskie i jego znaczenie dla funkcjonowania państwa najważniejsze budowle w starożytnym Rzymie terminy: kopuła, akwedukt, łuk triumfalny, Circus Maximus, Koloseum, Panteon, kodeks, Prawo XII tablic, Kodeks Justyniana postaci historyczne: Wergiliusz, Horacy |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:łuk
triumfalny,
Circus Maximus,
Koloseum,
kodeks
|
– poprawnie
posługuje
się terminami: kopuła,
akwedukt,
łuk triumfalny,
Circus Maximus,
Koloseum,
Panteon,
kodeks,
Prawo
XII tablic,
Kodeks Justyniana
– wyjaśnia
powiedzenie: Wszystkie
drogi prowadzą do Rzymu
|
– uzasadnia
i ocenia twierdzenie, że Rzymianie potrafili czerpać z dorobku
kulturowego podbitych ludów
– omawia
najwybitniejsze dzieła sztuki i architektury rzymskiej
– wyjaśnia
rolę praw i przepisów w funkcjonowaniu państwa na
przykładzie Rzymu
– omawia
dokonania Wergiliusza i Horacego
|
– wyjaśnia,
dlaczego dobra sieć drogowa jest ważna dla funkcjonowania
każdego państwa
|
– opisuje
wpływ prawa rzymskiego na współczesne prawo europejskie
– ocenia,
które z dokonań Rzymian uważa za najwybitniejsze,
i uzasadnia swoją odpowiedź
|
| 5. Początki chrześcijaństwa | Jezus z Nazaretu jako twórca nowej religii monoteistycznej przyczyny prześladowania chrześcijan w starożytnym Rzymie rola świętych Pawła i Piotra w rozwoju chrześcijaństwa Edykt mediolański i zakończenie prześladowań chrześcijan w cesarstwie terminy: Mesjasz, chrześcijaństwo, apostołowie, biskupi, papież, Biblia − Stary i Nowy Testament, Edykt mediolański postaci historyczne: Jezus z Nazaretu, święty Piotr, święty Paweł z Tarsu, Konstantyn Wielki |
–
przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:
apostołowie,
Jezus
z Nazaretu,
biskupi,
papież,
Biblia − Stary i Nowy Testament
|
–
poprawnie
posługuje
się terminami: Mesjasz,
chrześcijaństwo,
apostołowie,
biskupi,
papież,
Biblia − Stary i Nowy Testament,
Edykt mediolański
– charakteryzuje
działalność apostołów po ukrzyżowaniu Jezusa
– wskazuje
na mapie: Palestynę, Jerozolimę, Mediolan
– omawia
nauki Jezusa z Nazaretu oraz dokonania świętego Piotra, świętego
Pawła z Tarsu i Konstantyna Wielkiego
|
– wyjaśnia,
czym różni się chrześcijaństwo od judaizmu
– wyjaśnia,
dlaczego władze rzymskie odnosiły się wrogo do chrześcijaństwa
– wyjaśnia
znaczenie Edyktu mediolańskiego dla rozwoju chrześcijaństwa
– zaznacza
na osi czasu daty: 33 r. n.e., 313 r. n.e.
|
– opisuje
najstarsze symbole chrześcijańskie
– wyjaśnia
związki między judaizmem a chrześcijaństwem
| – przedstawia dzieje wybranego świętego (na przykład swojego patrona) |
| * Tajemnice sprzed wieków – Bursztynowy szlak | rola szlaków handlowych w starożytności bursztyn i jego znaczenie dla starożytnych Rzymian kontakty handlowe Rzymian z wybrzeżem Bałtyku | – wskazuje na mapie: przebieg bursztynowego szlaku (Pruszcz Gdański, Kalisz, Brama Morawska) – wyjaśnia, czym jest bursztyn i do czego się go stosuje |
– wyjaśnia,
dlaczego bursztyn był ceniony przez Rzymian
|
– wyjaśnia
rolę szlaków handlowych
| – podaje argumenty za twierdzeniem i przeciw niemu, że miasto Kalisz istniało w starożytności |
– opisuje,
jakie ludy żyły na ziemiach polskich w okresie funkcjonowania
bursztynowego szlaku
|
| Rozdział IV. Początki średniowiecza | ||||||
|
l.
Bizancjum w czasach świetności
| cesarstwo bizantyjskie pod panowaniem Justyniana I Wielkiego dokonania Justyniana I Wielkiego Konstantynopol jako Nowy Rzym tradycja grecka w Bizancjum osiągnięcia naukowe Bizantyjczyków upadek Konstantynopola, jego przyczyny i skutki terminy: Bizancjum, Hagia Sofia, ikona, freski, mozaika postaci historyczne: Justynian I Wielki |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:
ikona,
freski,
mozaika
|
– poprawnie
posługuje
się terminami: Bizancjum,
Hagia
Sofia,
ikona,
freski,
mozaika
– wskazuje
na mapie: Konstantynopol, granice cesarstwa bizantyjskiego
w czasach Justyniana I Wielkiego
– tłumaczy,
dlaczego Konstantynopol zaczęto określać Nowym Rzymem
– wyjaśnia
znaczenie wyrażenia bizantyjski
przepych
| – wskazuje, jaką rolę w periodyzacji dziejów odegrał upadek cesarstwa zachodniorzymskiego oraz wschodniorzymskiego – charakteryzuje styl bizantyjski w sztuce – podaje przyczyny i skutki upadku cesarstwa bizantyjskiego – zaznacza na osi czasu datę upadku Konstantynopola – 1453 r. – zna posta Justyniana I Wielkiego – omawia dokonania Justyniana I Wielkiego |
– wyjaśnia,
w jaki sposób położenie geograficzne wpłynęło na bogactwo
Konstantynopola
– uzasadnia
twierdzenie, że Bizancjum połączyło w nauce tradycję
zachodniorzymską i grecką
– wyjaśnia,
jakie znaczenie dla państwa ma kodyfikacja praw
| – wyjaśnia, jaki wpływ na chrześcijaństwo miał podział Rzymu na część zachodnią i wschodnią – opisuje, jakie zmiany w bazylice Hagia Sofia zostały dokonane przez muzułmanów |
|
2.
Arabowie i początki islamu
| pochodzenie Arabów działalność Mahometa i narodziny islamu religia muzułmańska i jej zasady dżihad i podboje Arabów kultura i nauka arabska terminy: oaza, Czarny Kamień, Mekka, Medyna, islam, Allach, Koran, meczet, minaret, mihrab, minbar, dżihad, kalifowie, cyfry arabskie, stal damasceńska, arabeski postaci historyczne: Mahomet |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: oaza,
islam,
Allach,
Koran,
meczet
– przy
pomocy nauczyciela wskazuje podstawowe różnice między
chrześcijaństwem a islamem
| – poprawnie posługuje się terminami: oaza, Czarny Kamień, Mekka, Medyna, islam, Allach, Koran, meczet, minaret, mihrab, minbar, dżihad, kalifowie, cyfry arabskie, stal damasceńska, arabeski – omawia najważniejsze zasady wiary muzułmanów – wskazuje na mapie: Półwysep Arabski, Mekkę, Medynę oraz imperium arabskie w okresie świetności |
– przedstawia
postać i działalność Mahometa
– omawia
osiągnięcia Arabów w dziedzinie kultury i nauki w średniowieczu
– charakteryzuje
i ocenia stosunek Arabów do ludów podbitych w średniowieczu
– zaznacza
na osi czasu datę: 622 r.
| – wskazuje na podobieństwa i różnice pomiędzy chrześcijaństwem a islamem – podaje przykłady wpływu kultury, nauki i języka arabskiego na Europejczyków | – wyjaśnia, jak zmieniało się nastawienie części muzułmanów do innych kultur w średniowieczu i współcześnie – ocenia potrzebę tolerancji religijnej – wskazuje na podobieństwa i różnice w sposobie postrzegania dziejów i odmierzania czasu między chrześcijaństwem a islamem |
|
3.
Nowe państwa w Europie
| powstanie państwa Franków cesarstwo Karola Wielkiego rozwój kultury i nauki w państwie Karola Wielkiego traktat w Verdun i jego skutki – nowe państwa w Europie Rzesza Niemiecka terminy: Frankowie, dynastia, majordom, Karolingowie, układ w Verdun, cesarstwo, margrabia, marchia, możnowładca, Rzesza Niemiecka postaci historyczne: Chlodwig, Karol Młot, Pepin Mały, Karol Wielki, Otton I |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: dynastia,
cesarstwo,
możnowładca
– przy
pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego Karol otrzymał przydomek
„Wielki”
| – poprawnie posługuje się terminami: Frankowie, dynastia, majordom, Karolingowie, układ w Verdun, cesarstwo, margrabia, marchia, możnowładca, Rzesza Niemiecka – wskazuje na mapie: zasięg terytorialny państwa Franków w czasach Karola Wielkiego, Akwizgran i Rzym |
– wyjaśnia,
w jaki sposób władzę w państwie Franków przejęła dynastia
Karolingów
– charakteryzuje
rozwój kultury i nauki w czasach Karola Wielkiego
– przedstawia
postanowienia traktatu w Verdun oraz jego skutki
– zaznacza
na osi czasu daty: 800 r., 843 r., 962 r.
– omawia
dokonania: Chlodwiga, Karola Młota, Pepina Małego, Karola
Wielkiego i Ottona I
| – wyjaśnia, w jaki sposób doszło do utworzenia Rzeszy Niemieckiej – tłumaczy, dlaczego Karol Wielki jest jednym z patronów zjednoczonej Europy | – wyjaśnia skąd pochodzi polskie słowo „król” |
|
4.
Konflikt papiestwa z cesarstwem
| wielka schizma wschodnia i jej skutki spór o inwestyturę między cesarzem a papieżem w XI w. Canossa jako miejsce pokuty cesarza Henryka IV konkordat wormacki i jego postanowienia terminy: dogmaty, schizma, patriarcha, prawosławie, ekskomunika, inwestytura, synod, konkordat postaci historyczne: papież Grzegorz VII, cesarz Henryk IV | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: prawosławie, ekskomunika |
– poprawnie
posługuje
się terminami: dogmaty,
schizma,
patriarcha,
prawosławie,
ekskomunika,
inwestytura,
synod,
konkordat
– wyjaśnia
konsekwencje ekskomuniki cesarza i opisuje ukorzenie się
cesarza Henryka IV w Canossie
– przedstawia
postaci: papieża Grzegorza VI, cesarza Henryka IV
|
– wyjaśnia
przyczyny i skutki wielkiej schizmy wschodniej
– wyjaśnia,
czym są religie, a czym wyznania religijne
– przedstawia
przebieg sporu pomiędzy cesarzem a papieżem w XI w.
– przedstawia
postanowienia konkordatu w Wormacji
– zaznacza
na osi czasu daty: 1054 r., 1077 r., 1122 r.
|
– wyjaśnia,
na czym polegał spór o inwestyturę
– omawia
przykładowe różnice pomiędzy Kościołem katolickim
a prawosławnym
|
– przedstawia
okoliczności utworzenia Państwa Kościelnego
|
| 5. Wyprawy krzyżowe | zajęcie Ziemi Świętej przez Turków synod w Clermont krucjaty utworzenie Królestwa Jerozolimskiego powstanie zakonów rycerskich: templariuszy, joannitów i Krzyżaków upadek twierdzy Akka skutki wypraw krzyżowych terminy: Ziemia Święta, synod, krucjaty, krzyżowcy, zakony rycerskie postaci historyczne: papież Urban II |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: krucjaty,
krzyżowcy,
zakony rycerskie
– opisuje
wygląd rycerzy zakonnych
|
– poprawnie
posługuje
się terminami: Ziemia
Święta,
synod,
krucjaty,
krzyżowcy,
zakony rycerskie
– wyjaśnia
przyczyny ogłoszenia krucjat
– wskazuje
na mapie: Ziemię Świętą i trasy wybranych krucjat
– omawia
skutki pierwszej krucjaty
|
– przedstawia
zakony templariuszy, joannitów i Krzyżaków oraz ich
zadania
– opisuje
skutki wypraw krzyżowych
– przedstawia
posta
:
Urbana II
– zaznacza
na osi czasu daty: 1096 r., 1291 r.
| – omawia okoliczności zlikwidowania zakonu templariuszy |
– przedstawia
informacje, które z zakonów rycerskich funkcjonują
współcześnie i jaka obecnie jest ich rola
– ocenia
rolę krucjat w kształtowaniu się relacji między
chrześcijanami a muzułmanami
|
| * Tajemnice sprzed wieków – Skarb templariuszy | zakon templariuszy i jego funkcje po zakończeniu krucjat wzrost znaczenia i bogactwa templariuszy przyczyny kasacji zakonu polskie posiadłości templariuszy | – wyjaśnia, do jakich celów został powołany zakon templariuszy |
– przedstawia
genezę bogactwa templariuszy
– opisuje
mit skarbu templariuszy
|
– przedstawia
dzieje templariuszy po upadku Królestwa Jerozolimskiego
– opisuje
losy ostatniego mistrza zakonu Jakuba de Molay
|
– przedstawia
legendę o św. Graalu
|
– wskazuje
posiadłości zakonu na obszarze dzisiejszej Polski
|
| Rozdział V. Społeczeństwo średniowiecza | ||||||
|
l.
System feudalny
| podział na seniorów i wasali społeczna drabina feudalna podział społeczeństwa średniowiecznego na stany terminy: feudalizm, senior, wasal, lenno, hołd lenny, stan, przywilej, suzeren, duchowieństwo, chłopi, szlachta, mieszczaństwo | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: senior, wasal, hołd lenny, przywilej – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, na czym polegała drabina feudalna | – poprawnie posługuje się terminami: feudalizm, senior, wasal, lenno, hołd lenny, stan, przywilej, suzeren, duchowieństwo, chłopi, szlachta, mieszczaństwo – przedstawia, jak wyglądał hołd lenny – wymienia i charakteryzuje poszczególne stany w społeczeństwie średniowiecznym |
– omawia
różnice pomiędzy społeczeństwem stanowym a współczesnym
– opisuje
zależność między seniorem a wasalem
|
– wyjaśnia,
które stany były uprzywilejowane
| – wyjaśnia, kim byli w Europie Zachodniej hrabiowie i baronowie |
|
2.
Epoka rycerzy
| ideał rycerza i jego obowiązki od pazia do rycerza życie codzienne rycerzy elementy wyposażenia średniowiecznego rycerza kultura rycerska elementy wyposażenia średniowiecznego rycerza terminy: rycerz, kodeks honorowy, paź, giermek, pasowanie, herb, kopia, ostrogi | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: rycerz, herb, kopia, ostrogi – opisuje uzbrojenie rycerzy |
– poprawnie
posługuje
się terminami:
rycerz,
kodeks honorowy,
paź,
giermek,
pasowanie,
herb,
kopia,
ostrogi
– charakteryzuje
ideał rycerza średniowiecznego
– wyjaśnia,
kto mógł zostać rycerzem
– opisuje
uzbrojenie rycerskie
| – opisuje życie codzienne rycerstwa – przedstawia poszczególne etapy wychowania rycerskiego – opisuje ceremonię pasowania na rycerza | – przedstawia historię najsłynniejszego polskiego rycerza Zawiszy Czarnego z Garbowa | – przedstawia literackie ideały rycerskie: hrabiego Rolanda, króla Artura i rycerzy Okrągłego Stołu |
| * Tajemnice sprzed wieków – Dlaczego rycerze brali udział w turniejach? | rola turniejów rycerskich przebieg turniejów konsekwencje zwycięstwa i porażki w turnieju obyczajowość turniejowa | – przy pomocy nauczyciela omawia, z jakimi konsekwencjami wiązała się porażka w turnieju | – przedstawia, w jaki sposób byli nagradzani zwycięzcy turniejów | – wyjaśnia, dlaczego rycerze byli skłonni uczestniczyć w turniejach | – opisuje przebieg turniejów rycerskich | – wyjaśnia, dlaczego współczesna młodzież organizuje się w bractwa rycerskie i kultywuje tradycję rycerską; podaje przykład takiego bractwa |
|
3.
Średniowieczne miasto i wieś
| powstanie osad rzemieślniczych i kupieckich lokacje miast i wsi samorząd miejski i jego organy społeczeństwo miejskie organa samorządu wiejskiego wygląd średniowiecznego miasta zajęcia ludności wiejskiej terminy: gród, osada targowa, lokacja, zasadźca, kupcy, rzemieślnicy, rynek, targi, wójt, burmistrz, rada miejska, ława miejska, ratusz, cech, sołtys, ława wiejska, trójpolówka, pług, radło, brona | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: kupcy, rzemieślnicy, rynek, targi, ratusz, pług, radło, brona – porównuje życie codzienne mieszkańców średniowiecznych miast i wsi | – poprawnie posługuje się terminami: gród, osada targowa, lokacja, zasadźca, kupcy, rzemieślnicy, rynek, targi, wójt, burmistrz, rada miejska, ława miejska, ratusz, cech, sołtys, ława wiejska, trójpolówka, pług, radło, brona – opisuje, gdzie i w jaki sposób tworzyły się miasta – charakteryzuje główne zajęcia mieszkańców miast – opisuje życie i obowiązki ludności wiejskiej |
– wyjaśnia,
na czym polegały lokacje miast i wsi
– przedstawia
organy samorządu miejskiego
– charakteryzuje
różne grupy społeczne mieszczan
– wyjaśnia,
na czym polegała trójpolówka
| – opisuje wybrany średniowieczny zabytek mieszczański w Polsce – znajduje i przedstawia informacje o założeniu własnej miejscowości |
– przedstawia
historie i okoliczności założenia najstarszych miast
w regionie
|
|
4.
Kościół w średniowieczu
| duchowni w średniowieczu, ich przywileje i obowiązki religijność doby średniowiecza średniowieczne zakony: benedyktyni, cystersi, franciszkanie, dominikanie życie w średniowiecznym klasztorze średniowieczne szkolnictwo terminy: zakon, klasztor, opat, reguła zakonna, benedyktyni, cystersi, skryptoria, kopiści, franciszkanie, dominikanie, asceza, benedyktyńska praca, uniwersytet postać historyczna: święty Franciszek z Asyżu |
–
przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami: zakon,
klasztor, uniwersytet
–
przy pomocy nauczyciela omawia
życie w średniowiecznym klasztorze i jego organizację
–
wyjaśnia, czym zajmowali się
kopiści
|
–
poprawnie
posługuje
się terminami: zakon, klasztor,
opat, reguła zakonna, benedyktyni, cystersi,
skryptoria, kopiści, franciszkanie,
dominikanie, asceza, benedyktyńska praca,
uniwersytet
– charakteryzuje
stan duchowny w średniowieczu
– opisuje
różne role, jakie odgrywali duchowni w społeczeństwie
średniowiecznym
|
– przedstawia
najważniejsze zakony średniowieczne
– wyjaśnia
określenie benedyktyńska
praca
– charakteryzuje
średniowieczne szkolnictwo
– porównuje
szkolnictwo średniowieczne i współczesne
– przedstawia
dokonania świętego Franciszka z Asyżu
|
– porównuje
zakony kontemplacyjne i zakony żebracze
– wyjaśnia,
jaką funkcję w klasztorze spełniają: refektarz, wirydarz,
dormitorium i kapitularz
|
–
znajduje i przedstawia
informacje o najstarszych polskich kronikarzach: Gallu
Anonimie i Wincentym Kadłubku
–
opisuje jeden z klasztorów
działających w Polsce, wyjaśnia, jakiego zgromadzenia jest
siedzibą, i przedstawia w skrócie dzieje tego zgromadzenia
|
|
5.
Sztuka średniowiecza
| rola sztuki w średniowieczu znaczenie biblii pauperum styl romański i jego cechy styl gotycki i jego charakterystyczne elementy rzeźba i malarstwo średniowieczne pismo i miniatury w rękopisach zabytki średniowieczne w Polsce terminy: biblia pauperum, styl romański, styl gotycki, katedra, portal, sklepienie, witraże, łuki oporowe, apsyda, rozeta, przypory, miniatura, inicjał | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: katedra, witraże, miniatura – przy pomocy nauczyciela omawia zabytki sztuki średniowiecznej w Polsce – wymienia różne dziedziny sztuki średniowiecznej | – poprawnie posługuje się terminami: biblia pauperum, katedra, styl romański, styl gotycki, portal, sklepienie, witraże, łuki oporowe, apsyda, rozeta, przypory, miniatura, inicjał – wyjaśnia, czym była i jakie zadania spełniała biblia pauperum | – charakteryzuje styl romański – omawia cechy stylu gotyckiego |
– porównuje
styl gotycki i romański
– przedstawia
przykłady rzeźby i malarstwa średniowiecznego
| – znajduje i przedstawia informacje o średniowiecznych świątyniach w swoim regionie oraz elementach ich wystroju |
| Rozdział VI. Polska pierwszych Piastów | ||||||
|
l.
Zanim powstała Polska
| najstarsze osadnictwo na ziemiach polskich w świetle wykopalisk archeologicznych gród w Biskupinie Słowianie w Europie i ich kultura wierzenia dawnych Słowian pierwsze państwa słowiańskie plemiona słowiańskie na ziemiach polskich terminy: kurhan, kamienne kręgi, Biskupin, wielka wędrówka ludów, Słowianie, Swaróg, Perun, Świętowit, plemię, Państwo Wielkomorawskie, Wiślanie, Polanie postaci historyczne: święty Cyryl i święty Metody |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:
wielka wędrówka ludów,
plemię
– przy
pomocy nauczyciela opisuje wygląd osady w Biskupinie
| – poprawnie posługuje się terminami: kurhan, kamienne kręgi, Biskupin, wielka wędrówka ludów, Słowianie, Swaróg, Perun, Świętowit, plemię, Państwo Wielkomorawskie, Wiślanie, Polanie – przedstawia okoliczności pojawienia się Słowian na ziemiach polskich – charakteryzuje wierzenia Słowian – wskazuje na mapie: rozmieszczenie plemion słowiańskich na ziemiach polskich | – przedstawia najstarsze państwa słowiańskie – wymienia państwa słowiańskie, które przyjęły chrześcijaństwo w obrządku łacińskim, oraz te, które przyjęły je w obrządku greckim – wyjaśnia rolę, jaką w rozwoju państw słowiańskich odegrali święci Cyryl i Metody | – podaje przykłady tradycji pogańskich zachowanych do czasów współczesnych – wyjaśnia, w jaki sposób powstał alfabet słowiański | – wymienia pozostałości bytowania ludów przedsłowiańskich na ziemiach polskich – przedstawia współczesne konsekwencje wynikające dla krajów słowiańskich z przyjęcia chrześcijaństwa w obrządku greckim lub łacińskim |
|
2.
Mieszko I i początki Polski
|
rozwój państwa Polan
dynastia Piastów
panowanie Mieszka I
małżeństwo Mieszka
z Dobrawą
chrzest Polski i jego skutki
konflikt z margrabią Hodonem
i bitwa pod Cedynią
terminy: książę,
dynastia, Piastowie, biskupstwo, dyplomacja,
poganin, Dagome iudex
postaci historyczne: Mieszko
I, Dobrawa
| – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami:książę, dynastia – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, skąd pochodzi nazwa „Polska” | – poprawnie posługuje się terminami: książę, dynastia, Piastowie, biskupstwo, dyplomacja, poganin, Dagome iudex – wyjaśnia, dlaczego w przeciwieństwie do legendarnych przodków Mieszko I jest uznawany za pierwszego historycznego władcę Polski – opisuje zasługi Mieszka I i Dobrawy – zaznacza na osi czasu daty: 966 r., 972 r. – wskazuje na mapie: Gniezno, Poznań, Wielkopolskę, granice państwa Mieszka I |
– przedstawia
okoliczności przyjęcia chrztu przez Mieszka I
– wyjaśnia
skutki chrztu Mieszka I
– opisuje
stosunki Mieszka I z sąsiadami
| – uzasadnia twierdzenie, że przyjęcie chrztu przez Mieszka I należało do najważniejszych wydarzeń w dziejach Polski | – omawia dokument Dagome iudex i jego wartość jako źródła historycznego – przedstawia bilans korzyści, jakie mogło przynieść Mieszkowi I przyjęcie chrztu lub pozostanie przy wierzeniach pogańskich |
|
3.
Polska Bolesława Chrobrego
| misja biskupa Wojciecha i jej skutki zjazd gnieźnieński i jego konsekwencje powstanie niezależnej organizacji na ziemiach polskich stosunki Bolesława Chrobrego z sąsiadami koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski i jej znaczenie terminy: relikwie, zjazd gnieźnieński, arcybiskupstwo, Milsko, Łużyce, Grody Czerwieńskie, koronacja postaci historyczne: Bolesław Chrobry, biskup Wojciech, cesarz Otton III | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami:arcybiskupstwo, koronacja – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego | – poprawnie posługuje się terminami: relikwie, zjazd gnieźnieński, arcybiskupstwo, Milsko, Łużyce, Grody Czerwieńskie, koronacja – opisuje misję świętego Wojciecha do pogańskich Prusów – wskazuje na mapie: granice państwa Bolesława Chrobrego na początku jego panowania oraz ziemie przez niego podbite – omawia rolę, jaką w dziejach Polski odegrali: Bolesław Chrobry, biskup Wojciech, cesarz Otton III – zaznacza na osi czasu daty: 1000 r., 1025 r. |
– przedstawia
przebieg i znaczenie zjazdu w Gnieźnie
– opisuje
wojny prowadzone przez Chrobrego z sąsiadami
|
– wyjaśnia
znaczenie utworzenia niezależnego Kościoła w państwie polskim
– opisuje
Drzwi Gnieźnieńskie jako przykład źródła ikonograficznego
z najstarszych dziejów Polski
| – wskazuje pozytywne i negatywne skutki polityki prowadzonej przez Bolesława Chrobrego |
| 4. Kryzys i odbudowa państwa polskiego | kryzys państwa polskiego po śmierci Bolesława Chrobrego panowanie Mieszka II reformy Kazimierza Odnowiciela Kraków stolicą państwa polityka zagraniczna Bolesława Śmiałego koronacja Bolesława Śmiałego konflikt króla z biskupem Stanisławem i jego skutki terminy: insygnia królewskie postaci historyczne: Mieszko II, Kazimierz Odnowiciel, Bolesław Śmiały, biskup Stanisław |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminem:
insygnia
królewskie
– przy
pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego księcia Kazimierza nazwano
„Odnowicielem”
| – poprawnie posługuje się terminem: insygnia królewskie – wyjaśnia, dlaczego księcia Kazimierza nazwano „Odnowicielem” – wskazuje na mapie: ziemie polskie pod panowaniem Kazimierza Odnowiciela – omawia działalność: Mieszka II, Bezpryma, Kazimierza Odnowiciela, Bolesława Śmiałego i biskupa Stanisława – zaznacza na osi czasu datę: 1076 r. |
– opisuje
sytuację państwa polskiego po śmierci Bolesława Chrobrego
– ocenia
postawę Bezpryma
– przedstawia
skutki kryzysu państwa polskiego
– charakteryzuje
rządy Bolesława Śmiałego
|
– opisuje
sytuację międzynarodową w okresie rządów Bolesława
Śmiałego
– wyjaśnia
przyczyny i skutki sporu króla z biskupem Stanisławem
| – wyjaśnia przyczyny kryzysu państwa wczesnopiastowskiego – ocenia dokonania Mieszka II, Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego |
|
5.
Rządy Bolesława Krzywoustego
| rządy Władysława Hermana i Sieciecha podział władzy między synów Władysława Hermana bratobójcza wojna między Bolesławem i Zbigniewem najazd niemiecki na ziemie polskie i obrona Głogowa podbój Pomorza przez Bolesława Krzywoustego testament Krzywoustego i jego założenia terminy: palatyn (wojewoda), testament, zasada senioratu, senior i juniorzy postaci historyczne: Władysław Herman, Sieciech, Zbigniew, Bolesław Krzywousty |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:
senior i juniorzy,
zasada
senioratu
| – poprawnie posługuje się terminami: palatyn (wojewoda), testament, zasada senioratu, senior i juniorzy – wskazuje na mapie: państwo Bolesława Krzywoustego – opisuje postaci: Władysława Hermana, Sieciecha, Bolesława Krzywoustego i Zbigniewa – zaznacza na osi czasu daty: 1109 r. i 1138 r. |
– opisuje
rządy Władysława Hermana i rolę Sieciecha w jego państwie
– przedstawia
przebieg konfliktu między Bolesławem a Zbigniewem
– opisuje
niemiecki najazd w 1109 r. i obronę Głogowa
– przedstawia
sukcesy Krzywoustego w walkach z Pomorzanami
– omawia
przyczyny ogłoszenia testamentu Krzywoustego
| – ocenia postawę Bolesława wobec brata – wyjaśnia zasadę senioratu – wyjaśnia, jakie skutki dla państwa mogą mieć wewnętrzne spory o tron | – przedstawia postać Galla Anonima – wyjaśnia znaczenie dostępu państwa do morza – ocenia szanse i zagrożenia wynikające z wprowadzenia zasady senioratu |
| 6. Społeczeństwo w czasach pierwszych Piastów | grody i ich funkcje życie w grodzie i na podgrodziu sposoby uprawy roli na ziemiach polskich podział społeczeństwa w państwie pierwszych Piastów zakres władzy panującego powinności poddanych wobec władcy powstanie rycerstwa w Polsce terminy: metoda żarowa,gród, podgrodzie, prawo książęce, danina, posługi, osada służebna, wojowie, drużyna książęca | – posługuje się terminami: gród, podgrodzie, danina, posługi – przedstawia wygląd i budowę średniowiecznego grodu – opisuje sposoby pozyskiwania ziemi uprawnej i jej uprawiania | – poprawnie posługuje się terminami: gród, podgrodzie, prawo książęce, danina, posługi, osada służebna – charakteryzuje grupy ludności w państwie wczesnopiastowskim – omawia zakres władzy panującego w państwie pierwszych Piastów | – przedstawia charakter drużyny książęcej – wyjaśnia powinności ludności względem władcy |
– wyjaśnia,
czym się różnił wojownik drużyny od rycerza
| – wskazuje przykłady nazw miejscowości, które mogły w średniowieczu pełnić funkcję osad służebnych |
| * Tajemnice sprzed wieków – Kto spisywał dzieje Polski? |
źródła historyczne
dotyczące początków państwa polskiego
obiektywizm i prawda
historyczna
| – wymienia nazwy źródeł historycznych dotyczących dziejów państwa polskiego za panowania pierwszych Piastów – tłumaczy konieczność weryfikacji prawdziwości źródeł historycznych |
– przedstawia
dokonania postaci: Galla Anonima i Wincentego Kadłubka
|
– omawia
teorie dotyczące pochodzenia Galla Anonima
– wymienia
przyczyny powstania kronik
|
– określa
ramy chronologiczne wydarzeń opisanych w kronikach Galla
Anonima i Wincentego Kadłubka
|
– przedstawia
przykład innej średniowiecznej kroniki polskiej
|
| Rozdział VII. Polska w XIII–XV wieku | ||||||
|
l.
Rozbicie dzielnicowe
| walki wewnętrzne między książętami piastowskimi o prymat w Polsce utrwalenie rozbicia dzielnicowego osłabienie Polski na arenie międzynarodowej sprowadzenie Krzyżaków do Polski najazdy Mongołów i bitwa pod Legnicą przemiany społeczne i gospodarcze w okresie rozbicia dzielnicowego terminy: rozbicie dzielnicowe, dzielnica senioralna, Tatarzy, osadnictwo, kolonizacja, trójpolówka postaci historyczne: Władysław Wygnaniec, Leszek Biały, Konrad Mazowiecki, Henryk Pobożny | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: rozbicie dzielnicowe, dzielnica senioralna, Tatarzy – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, jakie były przyczyny wewnętrznych walk między książętami piastowskimi | – poprawnie posługuje się terminami: rozbicie dzielnicowe, dzielnica senioralna, Tatarzy, osadnictwo, kolonizacja, trójpolówka – charakteryzuje państwo polskie podczas rozbicia dzielnicowego – wskazuje na mapie: podział państwa na różne dzielnice oraz ziemie utracone w okresie rozbicia dzielnicowego – omawia postaci: Władysława Wygnańca, Leszka Białego, Konrada Mazowieckiego, Henryka Pobożnego – zaznacza na osi czasu daty: 1226 r., 1227 r., 1241 r. |
– opisuje
okoliczności sprowadzenia zakonu krzyżackiego do Polski oraz
konsekwencje tego wydarzenia
– omawia
skutki rozbicia dzielnicowego
– opisuje
kolonizację na ziemiach polskich
|
– przedstawia
historię zakonu krzyżackiego
– wyjaśnia,
dlaczego książęta dzielnicowi często nadawali przywileje oraz
ziemię rycerstwu i duchowieństwu
|
– charakteryzuje
sposób walki Mongołów
– przedstawia
dynastię panującą na Pomorzu Gdańskim w okresie rozbicia
dzielnicowego
|
|
2.
Zjednoczenie Polski
| koronacja i śmierć Przemysła II panowanie Wacława II rola arcybiskupów gnieźnieńskich i jednolitej organizacji kościelnej w zjednoczeniu dzielnic polskich przejęcie władzy przez Władysława Łokietka i jego koronacja rządy Władysława Łokietka konflikt Łokietka z Krzyżakami i bitwa pod Płowcami terminy: starosta, Szczerbiec postaci historyczne: Przemysł II, arcybiskup Jakub Świnka, Wacław II, Władysław Łokietek |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:
starosta,
Szczerbiec
|
– poprawnie
posługuje
się terminami:
starosta,
Szczerbiec
– wskazuje
na mapie: granice państwa polskiego za panowania Władysława
Łokietka, ziemie utracone na rzecz Krzyżaków
– omawia
postaci: Przemysła II, arcybiskupa Jakuba Świnki, Wacława II,
Władysława Łokietka
– zaznacza
na osi czasu daty: 1295 r., 1309 r., 1320 r., 1331 r.
|
– przedstawia
próby zjednoczenia Polski przez książąt śląskich oraz
Przemysła II
– opisuje,
w jakich okolicznościach Władysław Łokietek utracił Pomorze
Gdańskie
– przedstawia
działania Władysława Łokietka na rzecz zjednoczenia kraju
– opisuje
przebieg konfliktu Władysława Łokietka z Krzyżakami
|
– wyjaśnia,
jaką rolę w zjednoczeniu kraju odegrał Kościół
katolicki
| – przedstawia wyobrażenie na temat świętego Stanisława jako patrona zjednoczenia kraju |
|
3.
Czasy Kazimierza Wielkiego
| polityka dyplomacji Kazimierza Wielkiego pokój z zakonem krzyżackim w Kaliszu przyłączenie nowych ziem do państwa polskiego reformy Kazimierza Wielkiego umocnienie granic polskiego państwa utworzenie Akademii Krakowskiej i skutki tej decyzji zjazd monarchów w Krakowie uczta u Wierzynka terminy: uniwersytet, Orle Gniazda, Akademia Krakowska posta historyczna: Kazimierz Wielki |
– przy
pomocy nauczyciela posługuje się terminami:
uniwersytet,
Orle Gniazda, Akademia Krakowska
– przy
pomocy nauczyciela tłumaczy, co zdecydowało o przyznaniu
Kazimierzowi przydomka „Wielki”
– wyjaśnia
znaczenie słów, że Kazimierz Wielki: zastał
Polskę drewnianą, a zostawił murowaną
|
– poprawnie
posługuje
się terminami: uniwersytet,
Orle Gniazda,
Akademia Krakowska
– wskazuje
na mapie: granice monarchii Kazimierza Wielkiego i ziemie
włączone do Polski przez tego władcę
– zaznacza
na osi czasu daty: 1333 r., 1343 r., 1364 r.
|
– przedstawia
i ocenia postanowienia pokoju w Kaliszu
– charakteryzuje
reformy Kazimierza Wielkiego
– wyjaśnia,
w jaki sposób Kazimierz dbał o obronność państwa
|
– wyjaśnia,
dlaczego Kazimierz Wielki za najważniejsze uznał reformy
wewnętrzne państwa
– tłumaczy,
jakie znaczenie miało założenie Akademii Krakowskiej
– wyjaśnia
znaczenie uczty u Wierzynka
|
– przedstawia
cele oraz konsekwencje układu dynastycznego zawartego przez
Kazimierza Wielkiego z Węgrami
– wyjaśnia,
dlaczego sól należała niegdyś do najdroższych towarów
– przedstawia
wybrany zamek wzniesiony w czasach Kazimierza Wielkiego
|
|
4.
Unia polsko-litewska
| koniec dynastii Piastów na polskim tronie rządy Andegawenów w Polsce unia polsko-litewska w Krewie wielka wojna z zakonem krzyżackim i bitwa pod Grunwaldem I pokój w Toruniu unia w Horodle terminy: Andegawenowie, unia personalna, sobór, Wielkie Księstwo Litewskie, Jagiellonowie postaci historyczne: Ludwik Węgierski, Jadwiga, Władysław Jagiełło, wielki książę Witold, Paweł Włodkowic, Ulrich von Jungingen | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: unia personalna – przedstawia dynastię zapoczątkowaną przez Władysława Jagiełłę – przy pomocy nauczyciela opisuje przyczyny i przebieg wielkiej wojny z zakonem krzyżackim | – poprawnie posługuje się terminami: Andegawenowie, unia personalna, sobór, Wielkie Księstwo Litewskie, Jagiellonowie – wyjaśnia przyczyny zawarcia unii polsko-litewskiej – opisuje przebieg bitwy pod Grunwaldem – wskazuje na mapie: granice Wielkiego Księstwa Litewskiego, Krewo, Horodło, Grunwald, Toruń – opisuje postaci: Ludwika Węgierskiego, Jadwigi, Władysława Jagiełły, wielkiego księcia Witolda, Pawła Włodkowica, Ulricha von Jungingena – zaznacza na osi czasu daty: 1385 r., lata 1409–1411, 1410 r., 1413 r. | – przedstawia okoliczności objęcia tronu polskiego przez Jadwigę – wymienia postanowienia unii w Krewie – przedstawia postanowienia pokoju w Toruniu – wyjaśnia zasady współpracy między Polską a Litwą ustalone w zapisach unii w Horodle |
– charakteryzuje
stanowisko polskiej delegacji na soborze w Konstancji
– wyjaśnia,
dlaczego Akademia Krakowska została przemianowana na Uniwersytet
Jagielloński
|
– uzasadnia
twierdzenie, że poglądy Pawła Włodkowica na temat wojen
religijnych są aktualne także dzisiaj
|
| * Tajemnice sprzed wieków – Jaką bitwę namalował Jan Matejko? | okoliczności powstania obrazu Bitwa pod Grunwaldem Jan Matejko jako malarz dziejów Polski obrazy jako źródło wiedzy historycznej znaczenie Bitwy pod Grunwaldem | – przedstawia, kim był Jan Matejko |
– wyjaśnia,
w jaki sposób Jan Matejko przygotowywał się do namalowania
obrazu
| – wyjaśnia, dlaczego podczas II wojny światowej Niemcom zależało na zniszczeniu dzieła | – wymienia cele namalowania obrazu Bitwa pod Grunwaldem – omawia nieścisłości w przekazie historycznym obrazu Bitwa pod Grunwaldem | – wyjaśnia, jakie warunki powinno spełniać dzieło sztuki, aby można je było traktować jako źródło historyczne – omawia inne dzieło Jana Matejki |
|
5.
Czasy świetności dynastii Jagiellonów
| okoliczności zawarcia unii polsko-węgierskiej bitwa pod Warną panowanie Kazimierza Jagiellończyka wojna trzynastoletnia II pokój toruński i jego postanowienia panowanie Jagiellonów w Czechach i na Węgrzech terminy: Związek Pruski, wojna trzynastoletnia, Prusy Królewskie, Prusy Zakonne, wojska zaciężne, żołd postaci historyczne: Władysław III Warneńczyk, Kazimierz Jagiellończyk, Zbigniew Oleśnicki | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: wojska zaciężne, żołd – przy pomocy nauczyciela opisuje okoliczności śmierci Władysława Warneńczyka – przy pomocy nauczyciela wyjaśnia, dlaczego dla Polski ważne stało się odzyskanie dostępu do morza | – poprawnie posługuje się terminami: Związek Pruski, wojna trzynastoletnia, Prusy Królewskie, Prusy Zakonne, wojska zaciężne, żołd – wskazuje na mapie: Węgry, Warnę, Prusy Królewskie, Prusy Zakonne, państwa rządzone przez Jagiellonów w drugiej połowie XV w. – omawia dokonania: Władysława III Warneńczyka, Zbigniewa Oleśnickiego i Kazimierza Jagiellończyka – zaznacza na osi czasu daty: 1444 r., 1454 r., 1466 r. |
– przedstawia
okoliczności zawarcia unii polsko-węgierskiej
– charakteryzuje
rządy Kazimierza Jagiellończyka
– opisuje
przebieg wojny trzynastoletniej
– przedstawia
postanowienia II pokoju toruńskiego
|
– wyjaśnia,
dlaczego doszło do zawiązania Związku Pruskiego
– porównuje
postanowienia I i II pokoju toruńskiego
– uzasadnia
twierdzenie, że odzyskanie dostępu do morza miało przełomowe
znaczenie dla rozwoju polskiej gospodarki
|
– przedstawia
Jana Długosza jako historyka i wychowawcę przyszłych królów
Polski
– wyjaśnia,
dlaczego wojska zaciężne pod koniec średniowiecza zastąpiły w
bitwach tradycyjne rycerstwo
|
| 6. Monarchia stanowa w Polsce | monarchia patrymonialna i stanowa wpływ przywilejów nadawanych przez władcę na osłabienie władzy królewskiej przekształcenie się rycerstwa w szlachtę przywileje szlacheckie i ich konsekwencje dla władzy królewskiej ukształtowanie się sejmu walnego konstytucja Nihil novi i jej znaczenie dla ustroju Rzeczypospolitej terminy: monarchia patrymonialna, monarchia stanowa, przywileje, szlachta, pańszczyzna, konstytucja sejmowa, sejm walny, izba poselska, senat | – przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: szlachta, sejm walny, izba poselska, senat |
– poprawnie
posługuje się terminami:
monarchia
patrymonialna,
monarchia stanowa,
przywileje,
szlachta,
pańszczyzna,
konstytucja sejmowa,
sejm walny,
izba
poselska,
senat
– przedstawia
sejm walny oraz jego skład
– zaznacza
na osi czasu daty: 1374 r., 1505 r.
| – wyjaśnia, w jaki sposób rycerstwo przekształciło się w szlachtę – wyjaśnia, w jaki sposób szlachta uzyskała wpływ na sprawowanie rządów w Polsce – przedstawia najważniejsze przywileje szlacheckie – wyjaśnia znaczenie konstytucji Nihil novi |
– przedstawia,
kiedy i w jaki sposób doszło do utworzenia stanów
w Polsce
– tłumaczy
różnice między monarchią patrymonialną a stanową
– wyjaśnia,
jaka jest geneza nazw obu izb sejmu walnego: izby poselskiej oraz
senatu
|
– ocenia,
jakie szanse i jakie zagrożenie niosło za sobą zwiększenie
wpływu szlachty na władzę
|
Roczny plan pracy z historii dla klasy szóstej szkoły podstawowej do programu nauczania „Wczoraj i dziś”
Wymagania na poszczególne oceny
Temat lekcji
Zagadnienia
Wymagania na poszczególne oceny
Ocena dopuszczająca
Uczeń:
Ocena dostateczna
Uczeń:
Ocena dobra
Uczeń:
Ocena bardzo dobra
Uczeń:
Ocena celująca
Uczeń:
Rozdział I. Narodziny nowożytnego świata
1. Wielkie odkrycia geograficzne
– średniowieczne wyobrażenia o Ziemi
– przyczyny wypraw żeglarskich na przełomie XV i XVI w.
– najważniejsze wyprawy przełomu XV i XVI w. oraz ich dowódcy
– wskazuje na mapie Indie, Amerykę
– podaje przykłady towarów sprowadzanych z Indii (przyprawy, jedwab)
– wymienia Krzysztofa Kolumba jako odkrywcę Ameryki
– podaje rok odkrycia Ameryki (1492 r.) i określa, w którym wieku doszło do tego wydarzenia
– wymienia nowości w technice żeglarskiej, które umożliwiły dalekomorskie wyprawy
– poprawnie posługuje się terminami: karawela, kompas
– podaje lata pierwszej wyprawy dookoła Ziemi (1519–1522 r.) i określa, w którym wieku doszło do tego wydarzenia
– wskazuje Ferdynanda Magellana jako dowódcę wyprawy dookoła świata i przedstawia jej znaczenie
– podaje przyczyny wielkich odkryć geograficznych
– wskazuje na mapie trasy najważniejszych wypraw przełomu XV i XVI w. oraz wymienia ich dowódców (Krzysztof Kolumb, Ferdynand Magellan, Vasco da Gama, Bartłomiej Diaz)
– poprawnie posługuje się terminem: tubylec
– wyjaśnia, dlaczego ludność tubylczą Ameryki nazwano Indianami
– wyjaśnia przyczyny poszukiwania morskiej drogi do Indii
– podaje i zaznacza na osi czasu daty wypraw Bartłomieja Diaza i Vasco da Gamy
– poprawnie posługuje się terminem: astrolabium
– wyjaśnia, dlaczego Krzysztof Kolumb i Ferdynand Magellan skierowali swoje wyprawy drogą na zachód
– tłumaczy pochodzenie nazwy Ameryka
– wskazuje związek między wynalazkami z dziedziny żeglugi a podejmowaniem dalekich wypraw morskich
2. Skutki odkryć geograficznych
– cywilizacje prekolumbijskie i ich dokonania
– podbój Ameryki przez Hiszpanów i Portugalczyków oraz jego następstwa
– zmiany w życiu ludzi w wyniku odkryć geograficznych
– wymienia nazwy rdzennych ludów Ameryki (Majowie, Aztekowie i Inkowie)
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminami: Stary Świat, Nowy Świat
– podaje przykłady towarów, które przewożono między Ameryką a Europą
– poprawnie posługuje się terminem: cywilizacje prekolumbijskie
– wskazuje na mapie tereny zamieszkałe przez Majów, Azteków i Inków
– wymienia dokonania rdzennych ludów Ameryki
– przedstawia po jednym pozytywnym i negatywnym skutku wielkich odkryć geograficznych
– wskazuje odkrycie Ameryki jako początek epoki nowożytnej
– poprawnie posługuje się terminami: kolonia, niewolnik, plantacja
– przedstawia politykę Hiszpanów i Portugalczyków w Nowym Świecie
– tłumaczy przyczyny przewagi Europejczyków nad tubylczą ludnością Ameryki
– opowiada o sytuacji niewolników na plantacjach w Ameryce
– wyjaśnia, w jaki sposób w Ameryce pojawiła się ludnoś
afrykańska
– przedstawia pozytywne i negatywne skutki wielkich odkryć geograficznych
– poprawnie posługuje się terminem: konkwistador
– opisuje działalność konkwistadorów i wymienia najbardziej znanych konkwistadorów (Hernán Cortez, Francisco Pizarro)
– wskazuje na mapie tereny skolonizowane przez Hiszpanów i Portugalczyków
– przedstawia zmiany w życiu ludzi w wyniku odkryć geograficznych
– wymienia na podstawie mapy nazwy współczesnych państw położonych na obszarach dawniej zamieszkiwanych przez cywilizacje prekolumbijskie
3. Renesans – narodziny nowej epoki
– renesans – cechy charakterystyczne epoki
– humaniści i ich poglądy
– ideał człowieka w dobie renesansu
– wynalezienie druku i jego znaczenie
– zaznacza na osi czasu epokę renesansu
– wymienia Jana Gutenberga jako wynalazcę druku
– wskazuje Leonarda da Vinci jako człowieka renesansu i określa dwie–trzy dziedziny jego zainteresowań
– poprawnie posługuje się terminem: renesans,
– podaje czas trwania epoki renesansu
– przedstawia ideał człowieka w epoce odrodzenia i wyjaśnia termin: człowiek renesansu
– opisuje dokonania Leonarda da Vinci i uzasadnia słuszność twierdzenia, że był on człowiekiem renesansu
– poprawnie posługuje się terminami: antyk, humanizm
– charakteryzuje epokę renesansu
– wyjaśnia nazwę nowej epoki
– wyjaśnia wpływ wynalezienia druku na rozprzestrzenianie się idei renesansu
– przedstawia poglądy humanistów
– wskazuje Erazma z Rotterdamu jako wybitnego humanistę i przedstawia jego poglądy
– porównuje pracę kopisty z pracą w średniowiecznej drukarni
4. Kultura renesansu w Europie
– renesansowa radość życia
– architektura renesansu
– wybitni twórcy odrodzenia i ich dzieła
– wskazuje Włochy jako kolebkę renesansu,
– wymienia Leonarda da Vinci i Michała Anioła jako wybitnych twórców włoskiego odrodzenia
– wyjaśnia, w czym przejawiała się renesansowa radość życia
– poprawnie posługuje się terminem: mecenat
– wymienia wybitnych twórców epoki odrodzenia i podaje przykłady ich dzieł
– charakteryzuje sztukę renesansową, wskazując główne motywy podejmowane przez twórców,
– poprawnie posługuje się terminem: fresk, podaje przykład dzieła wykonanego tą techniką
– poprawnie posługuje się terminami: attyka, arkada, kopuła do opisu budowli renesansowych
– poprawnie posługuje się terminem: perspektywa
– podaje przykłady dzieł, w których zastosowano perspektywę
5. Reformacja – czas wielkich zmian
– kryzys Kościoła katolickiego
– Marcin Luter i jego poglądy
– reformacja i jej następstwa
– wskazuje wystąpienie Marcina Lutra jako początek reformacji
– poprawnie posługuje się terminem: odpust
– wymienia wyznania protestanckie
– poprawnie posługuje się terminami: reformacja, protestanci
– określa początek reformacji (1517 r.) i zaznacza tę datę na osi czasu
– wskazuje sprzedaż odpustów jako jedną z przyczyn reformacji
– charakteryzuje wyznania protestanckie i podaje ich założycieli
– poprawnie posługuje się terminami: pastor, celibat, zbór
– wskazuje objawy kryzysu w Kościele katolickim jako przyczynę reformacji
– opisuje okoliczności powstania anglikanizmu
– przedstawia skutki reformacji
– charakteryzuje poglądy Marcina Lutra
– opisuje postanowienia pokoju w Augsburgu (1555 r.) i wyjaśnia zasadę czyj kraj, tego religia
– przedstawia na mapie podział religijny Europy
– charakteryzuje poglądy głoszone przez Jana Kalwina
– wskazuje zmiany wprowadzone w liturgii protestanckiej
6. Kontrreformacja
– postanowienia soboru trydenckiego
– działalność jezuitów
– wojna trzydziestoletnia i jej następstwa
– poprawnie posługuje się terminem: sobór
– przy pomocy nauczyciela przedstawia przyczyny zwołania soboru w Trydencie
– wskazuje zakon jezuitów jako instytucję powołaną do walki z reformacją
– oblicza, jak długo obradował sobór trydencki i zaznacza to na osi czasu (daty powinny być podane przez nauczyciela)
– poprawnie posługuje się terminami: kontrreformacja, seminarium duchowne
– przedstawia zadania seminariów duchownych w dobie kontrreformacji
– wyjaśnia cel założenia zakonu jezuitów
– wymienia Ignacego Loyolę jako założyciela zakonu jezuitów
– przedstawia postanowienia soboru trydenckiego
– poprawnie posługuje się terminami: heretyk, inkwizycja, indeks ksiąg zakazanych
– wyjaśnia cel utworzenia inkwizycji i indeksu ksiąg zakazanych
– charakteryzuje działalnoś
zakonu jezuitów
– przedstawia zasady obowiązujące jezuitów
– przedstawia przyczyny wybuchu wojny trzydziestoletniej
– podaje datę podpisania pokoju westfalskiego (1648 r.) i jego najważniejsze postanowienia
Rozdział II. W Rzeczypospolitej szlacheckiej
1. Demokracja szlachecka
– szlachta i jej zajęcia
– prawa i obowiązki szlachty
– sejm walny i sejmiki ziemskie
– poprawnie posługuje się terminami: szlachta, herb, szabla
– przedstawia prawa szlachty odziedziczone po rycerskich przodkach
– wymienia zajęcia szlachty
– wskazuje na ilustracji postać szlachcica
– poprawnie posługuje się terminami: demokracja szlachecka, przywilej, magnateria, szlachta średnia, szlachta zagrodowa, gołota
– wymienia izby sejmu walnego
– przedstawia zróżnicowanie stanu szlacheckiego
– wyjaśnia funkcjonowanie zasady liberum veto
– przedstawia prawa i obowiązki szlachty,
– poprawnie posługuje się terminem: pospolite ruszenie
– wskazuje wpływ przywilejów szlacheckich na pozycję tego stanu
– podaje i zaznacza na osi czasu datę uchwalenia konstytucji Nihil novi (1505 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia
– przedstawia prawa otrzymane przez szlachtę na mocy konstytucji Nihil novi
– poprawnie posługuje się terminami: sejm walny, sejmiki ziemskie
– przedstawia decyzje podejmowane na sejmie walnym
– charakteryzuje rolę sejmików ziemskich i zakres ich uprawnień
– przedstawia skład izb sejmu walnego
– wyjaśnia, w jaki sposób doszło do ukształtowania się demokracji szlacheckiej
– porównuje
parlamentaryzm Rzeczypospolitej
XVI–XVII w. z parlamentaryzmem
współczesnej Polski
– wyjaśnia, kto sprawował władzę w Rzeczypospolitej
2. W folwarku szlacheckim
– folwark szlachecki
– gospodarcza działalność szlachty
– spław wiślany
– statuty piotrkowskie
– poprawnie posługuje się terminami: folwark, dwór
– na podstawie ilustracji z podręcznika wymienia elementy wchodzące w skład folwarku szlacheckiego
– opisuje zajęcia chłopów i mieszczan
– poprawnie posługuje się terminami: spław wiślany, szkuta, spichlerz, pańszczyzna
– przedstawia gospodarczą działalność szlachty
– wskazuje na mapie Pomorze Gdańskie i najważniejsze porty położone nad Wisłą
– wymienia towary wywożone z Polski i sprowadzane do kraju
– wymienia najważniejsze zabudowania folwarku i wskazuje ich funkcje
– wyjaśnia przyczyny i sposoby powiększania się majątków szlacheckich
– tłumaczy, dlaczego szlachta uchwaliła ustawy antychłopskie i antymieszczańskie
– wyjaśnia znaczenie odzyskania przez Polskę Pomorza Gdańskiego dla rozwoju gospodarki
– wymienia najważniejsze ustawy wymierzone przeciw chłopom i mieszczanom
– wyjaśnia następstwa ożywienia gospodarczego
– wyjaśnia wpływ ustaw antychłopskich i antymieszczańskich na położenie tych grup społecznych i rozwój polskiej gospodarki
3. W czasach ostatnich Jagiellonów
– ostatni Jagiellonowie na tronie Polski
– wojna z zakonem krzyżackim 1519–1521
– hołd pruski i jego postanowienia
– polityka wschodnia ostatnich Jagiellonów
– wymienia ostatnich władców z dynastii Jagiellonów: Zygmunta I Starego i Zygmunta Augusta
– podaje i zaznacza na osi czasu datę hołdu pruskiego (1525 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia
– wskazuje na obrazie Jana Matejki Hołd pruski postaci Zygmunta Starego i Albrechta Hohenzollerna
– wskazuje na mapie Prusy Książęce, Prusy Królewskie, Inflanty
– opisuje zależność Prus Książęcych od Polski
– wyjaśnia przyczyny najazdu Iwana Groźnego na Inflanty
– przedstawia przyczyny wojny Polski z zakonem krzyżackim (1519–1521 r.)
– wymienia państwa walczące o Inflanty i wskazuje sporne terytorium na mapie
– wyjaśnia skutki rywalizacji Polski, Szwecji, Moskwy i Danii o Inflanty
– poprawnie posługuje się terminem: hołd lenny
– przedstawia postanowienia hołdu pruskiego (1525 r.) i
jego skutki
– opisuje korzyści i zagrożenia wynikające z postanowień hołdu pruskiego
– charakteryzuje politykę wschodnią ostatnich Jagiellonów i jej następstwa
4. Odrodzenie na ziemiach polskich
– idee renesansowe w Polsce
– literatura polskiego renesansu i jej twórcy
– renesansowy Wawel Jagiellonów
– odkrycie Mikołaja Kopernika
– wymienia Mikołaja Kopernika jako twórcę teorii heliocentrycznej
– wskazuje Wawel jako przykład budowli renesansowej w Polsce
– poprawnie posługuje się terminem: włoszczyzna i wskazuje jego pochodzenie
– wymienia Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego jako twórców literatury renesansowej w Polsce
– wyjaśnia przyczyny twórczości literackiej w języku polskim
– charakteryzuje odkrycie Mikołaja Kopernika i pokazuje różnice między teorią polskiego astronoma a dotychczas obowiązującą koncepcją budowy wszechświata
– poprawnie posługuje się terminami: arras, krużganki, mecenat
– charakteryzuje krótko twórczość Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego
– opisuje Wawel jako przykład architektury renesansu w Polsce
– uzasadnia tezę, że Mikołaj Kopernik był człowiekiem renesansu
– przywołuje Galileusza jako zwolennika teorii Kopernika
– poprawnie posługuje się terminami: teoria geocentryczna, teoria heliocentryczna
– wyjaśnia przyczyny rozwoju kultury renesansowej w Polsce
– przedstawia zasługi ostatnich Jagiellonów dla rozwoju renesansu
– przedstawia poglądy Andrzeja Frycza Modrzewskiego jako pisarza politycznego doby renesansu
– wyjaśnia, dlaczego XVI stulecie nazwano złotym wiekiem w historii Polski
– opisuje wybraną budowlę renesansową w swoim regionie
5. Rzeczpospolita Obojga Narodów
– geneza unii lubelskiej
– postanowienia unii lubelskiej
– struktura narodowa i wyznaniowa I Rzeczpospolitej
– wskazuje na mapie Lublin i Rzeczpospolitą Obojga Narodów
– wskazuje na obrazie Jana Matejki Unia lubelska postać Zygmunta II Augusta jako autora i pomysłodawcę unii
– podaje i zaznacza na osi czasu datę podpisania unii lubelskiej (1569 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia
– poprawnie posługuje się terminami: unia personalna, unia realna
– wyjaśnia nazwę Rzeczpospolita Obojga Narodów
– wskazuje na mapie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie
– przedstawia postanowienia unii lubelskiej
– charakteryzuje strukturę narodową i wyznaniową I Rzeczypospolitej
– analizuje wygląd herbu I Rzeczypospolitej i porównuje go z herbem Królestwa Polskiego
– opisuje skutki utworzenia Rzeczypospolitej Obojga Narodów
– wyjaśnia korzyści płynące z wielokulturowości
– wskazuje na mapie Wołyń, Podole i Ukrainę
– wymienia korzyści i zagrożenia wynikające z utworzenia Rzeczypospolitej Obojga Narodów
6. „Państwo bez stosów”
– Rzeczpospolita państwem wielowyznaniowym
– Akt konfederacji warszawskiej
– reformacja w Polsce
– wskazuje wielowyznaniowość I Rzeczypospolitej
– poprawnie posługuje się terminem: tolerancja
– zauważa potrzebę poszanowania odmienności religijnej i kulturowej
– wymienia wyznania zamieszkujące Rzeczpospolitą Obojga Narodów
– wskazuje cel podpisania konfederacji warszawskiej
– podaje i zaznacza na osi czasu datę podpisania konfederacji warszawskiej (1573 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia
– wyjaśnia, co oznacza, że Polska była nazywana „państwem bez stosów”
– przedstawia postanowienia konfederacji warszawskiej
– poprawnie posługuje się terminem: innowierca
– nazywa świątynie różnych wyznań
– wskazuje na mapie Raków i Pińczów jako ważne ośrodki reformacji w Polsce
– omawia wkład innych wyznań w rozwój szkolnictwa I Rzeczypospolitej
– poprawnie posługuje się terminami: katolicyzm, judaizm, luteranizm, prawosławie
– charakteryzuje strukturę wyznaniową I Rzeczypospolitej
– wyjaśnia, kim byli arianie i przedstawia zasady ich religii
– tłumaczy przyczyny niechęci szlachty polskiej wobec arian
– nazywa i wskazuje na mapie ziemie zamieszkałe przez przedstawicieli poszczególnych wyznań
– wyjaśnia związek między narodowością a wyznawaną religią wśród mieszkańców I Rzeczypospolitej
7. Pierwsza wolna elekcja
– przyczyny elekcyjności tronu polskiego
– przebieg pierwszej wolnej elekcji
– Artykuły henrykowskie i pacta conventa
– następstwa wolnych elekcji
– poprawnie posługuje się terminem: elekcja
– krótko opisuje, dlaczego polskich władców zaczęto wybierać drogą wolnej elekcji
– wskazuje Henryka Walezego jako pierwszego króla elekcyjnego
– poprawnie posługuje się terminami: wolna elekcja, bezkrólewie
– podaje i zaznacza na osi czasu datę pierwszej wolnej elekcji
– opisuje przebieg pierwszego bezkrólewia i wyjaśnia, kim był interrex
– przedstawia zasady wyboru monarchy
– na podstawie obrazu Canaletta opisuje miejsce i przebieg wolnej elekcji
– wyjaśnia skutki wolnych elekcji
– wymienia warunki, które musieli spełnić królowie elekcyjni
– poprawnie posługuje się terminami: Artykuły henrykowskie, pacta conventa
– wyjaśnia wpływ Artykułów henrykowskich i pacta conventa na pozycję monarchy w Rzeczypospolitej
Rozdział III. W obronie granic Rzeczypospolitej
1. Wojny z Rosją
– wojny Stefana Batorego o Inflanty
– dymitriada i polska interwencja w Rosji
– pokój w Polanowie
– wskazuje na mapie Inflanty i Carstwo Rosyjskie
– wymienia Stefana Batorego jako kolejnego po Henryku Walezym władcę Polski
– poprawnie posługuje się terminem: hetman
– opisuje, w jakim celu została utworzona piechota wybraniecka
– przedstawia, jak zakończyły się wojny o Inflanty prowadzone przez Stefana Batorego
– podaje i zaznacza na osi czasu datę bitwy pod Kłuszynem (1610 r.), określa wiek, w którym doszło do tego wydarzenia
– opowiada o znaczeniu bitwy pod Kłuszynem
– przywołuje Stanisława Żółkiewskiego jako dowódcę bitwy pod Kłuszynem
– wskazuje na mapie Moskwę i Kłuszyn
– przedstawia przyczyny najazdu Iwana Groźnego na Inflanty
– poprawnie posługuje się terminami: piechota wybraniecka, dymitriada, Kreml, bojar
– opisuje następstwa dymitriady
– wskazuje na mapie tereny przyłączone przez Polskę w wyniku interwencji w Rosji (po pokoju w Polanowie i Jamie Zapolskim)
– opisuje przyczyny poparcia Dymitra Samozwańca przez magnatów i duchowieństwo
– wskazuje przyczyny obalenia Dymitra Samozwańca
– wyjaśnia cel polskiej interwencji w Rosji
– podaje datę podpisania pokoju w Polanowie (1634 r.)
– ocenia politykę Zygmunta III wobec Rosji
– przedstawia postanowienia pokoju w Polanowie
2. Początek wojen ze Szwecją
– Wazowie na tronie Polski
– przyczyny wojen ze Szwecją
– wojna o Inflanty
– walka o ujście Wisły
– skutki wojen polsko-szwedzkich w I poł. XVII w.
– Warszawa stolicą Polski
– wymienia elementy uzbrojenia husarza i pokazuje je na ilustracji
– wskazuje na mapie Szwecję, Inflanty i Wisłę
– wymienia stolice Polski (Gniezno, Kraków, Warszawa)
– wskazuje na mapie Kircholm i Pomorze Gdańskie
– podaje datę bitwy pod Kircholmem (1605 r.) i nazwisko dowódcy polskich wojsk (Jan Karol Chodkiewicz)
– wyjaśnia, dlaczego przeniesiono stolicę z Krakowa do Warszawy
– charakteryzuje przyczyny wojen polsko-szwedzkich w XVII w.
– poprawnie posługuje się terminem: cło
– opowiada przebieg wojny o Inflanty
– wskazuje na mapie Oliwę
– podaje datę bitwy pod Oliwą (1627 r.) i wyjaśnia znaczenie tego starcia
– wyjaśnia, dlaczego Zygmunt III Waza utracił tron Szwecji
– przedstawia przyczyny zablokowania ujścia Wisły przez Szwedów
– tłumaczy, dlaczego Polska często nie wykorzystywała swoich sukcesów militarnych
– przedstawia postanowienia i podaje daty podpisania rozejmu w Starym Targu (1629 r.) i Sztumskiej Wsi (1635 r.)
3. Powstanie Chmielnickiego
– sytuacja Kozaków zaporoskich
– powstanie Kozaków na Ukrainie
– ugoda w Perejasławiu
– wskazuje Bohdana Chmielnickiego jako przywódcę powstania Kozaków na Ukrainie
– wymienia elementy uzbrojenia Kozaków i pokazuje je na ilustracji
– rozpoznaje na ilustracji Kozaka wśród przedstawicieli innych grup społecznych
– wyjaśnia, kim byli Kozacy
– poprawnie posługuje się terminem: Zaporoże
– wskazuje na mapie Ukrainę, Zaporoże i Dzikie Pola
– podaje i zaznacza na osi czasu datę wybuchu powstania kozackiego (1648 r.)
– wyjaśnia, kim byli Kozacy rejestrowi
– przedstawia zajęcia i sytuację Kozaków
– wskazuje na mapie najważniejsze bitwy powstania (Żółte Wody, Korsuń, Beresteczko)
– uzasadnia tezę, że powstanie Chmielnickiego było wojną domową
– przedstawia przyczyny wybuchu powstania na Ukrainie
– omawia główne etapy powstania
– wyjaśnia, dlaczego powstanie Chmielnickiego przerodziło się w wojnę polsko-rosyjską
– wskazuje na mapie Perejasław
– podaje i zaznacza na osi czasu datę ugody w Perejasławiu (1654 r.)
– przedstawia skutki powstania Chmielnickiego
– wskazuje rozejm w Andruszowie jako moment zakończenia powstania i wojny polsko-rosyjskiej (1667 r.)
– ocenia politykę szlachty wobec Kozaków
4. Potop szwedzki
– przyczyny wojen Rzeczypospolitej ze Szwecją
– najazd Szwedów na Polskę w latach 1655– 1660
– postawa społeczeństwa polskiego wobec najeźdźcy
– skutki potopu
– poprawnie posługuje się terminem: potop szwedzki
– wskazuje Stefana Czarnieckiego jako bohatera walk ze Szwedami
– wymienia obronę Jasnej Góry jako przełomowy moment potopu szwedzkiego
– wskazuje na mapie Częstochowę i Inflanty
– wyjaśnia, dlaczego najazd Szwedów nazwano potopem
– przedstawia na ilustracji uzbrojenie piechoty szwedzkiej
– charakteryzuje postaci Stefana Czarnieckiego i Augustyna Kordeckiego
– uzasadnia znaczenie bohaterskiej obrony Częstochowy dla prowadzenia dalszej walki z najeźdźcą
– podaje i zaznacza na osi czasu daty potopu szwedzkiego (1655–1660 r.) oraz pokoju w Oliwie (1660 r.)
– charakteryzuje postępowanie Szwedów wobec ludności polskiej
– poprawnie posługuje się terminem: wojna podjazdowa
– wyjaśnia przyczyny prowadzenia wojny podjazdowej przez Polskę
– wskazuje na mapie Lwów i Prusy Książęce
– przedstawia zobowiązania Jana Kazimierza złożone podczas ślubów lwowskich
– wymienia przyczyny wojen polsko-szwedzkich
– wyjaśnia przyczyny początkowych niepowodzeń Rzeczypospolitej w czasie potopu szwedzkiego
– wymienia postanowienia pokoju w Oliwie
– przedstawia skutki potopu szwedzkiego
– wskazuje zagrożenie płynące dla Rzeczypospolitej z powodu utraty lenna pruskiego
5. Wojny z Turcją
– imperium osmańskie
– przyczyny wojen Rzeczypospolitej z Turcją w XVII w.
– wojna o Mołdawię
– najazd Turków na Polskę w II poł. XVIII w. i jego skutki
– odsiecz wiedeńska Jana III Sobieskiego
– poprawnie posługuje się terminami: sułtan, husarz, janczar
– podaje przyczyny wyprawy Jana III Sobieskiego pod Wiedeń
– wskazuje na mapie Wiedeń
– poprawnie posługuje się terminami: islam, wezyr
– charakteryzuje postaci Jana III Sobieskiego i Kara Mustafy
– podaje i zaznacza na osi czasu daty bitwy pod Chocimiem (1673 r.) oraz odsieczy wiedeńskiej (1683 r.)
– wymienia skutki wojen z Turcją
– wskazuje na mapie Podole, Chocim i Kamieniec Podolski
– poprawnie posługuje się terminami: haracz, ekspansja
– podaje i zaznacza na osi czasu daty najazdu tureckiego i oblężenia Kamieńca Podolskiego (1672 r.)
– wskazuje na mapie tereny, na których toczyła się wojna (Podole) oraz miejsca najważniejszych wydarzeń (Cecora Kamieniec Podolski, Chocim)
– wymienia przyczyny początkowych niepowodzeń wojsk polskich w walce z Turkami w II poł. XVII w.
– omawia przyczyny wojen polsko-tureckich w XVII w.
– przedstawia walkę Rzeczypospolitej o Mołdawię
– wymienia hetmanów Stanisława Żółkiewskiego i Jana Karola Chodkiewicza oraz bitwy z Turcją, w których dowodzili (Cecora 1620 r., obrona Chocimia 1621 r.)
– opisuje postanowienia traktatu w Buczaczu
– przedstawia następstwa wojen polsko-tureckich w XVII w.
6. Kryzys Rzeczypospolitej
– skutki wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą w XVII w.
– sytuacja polityczno-gospodarcza kraju na przełomie XVII i XVIII w.
– charakteryzuje XVII stulecie jako czas wielu konfliktów wojennych prowadzonych przez Rzeczpospolitą
– wskazuje na mapie państwa, z którymi Rzeczpospolita prowadziła wojny w XVII w.
– wymienia skutki wojen toczonych przez Rzeczpospolitą w XVII w., w tym m.in. wyniszczenie kraju i straty terytorialne
– poprawnie posługuje się terminem: liberum veto
– wskazuje na mapie tereny utracone przez Rzeczpospolitą (Inflanty, Podole, Prusy Książęce, część Ukrainy)
– wymienia przyczyny uzależnienia Polski od obcych państw
– charakteryzuje funkcjonowanie aparatu władzy na przełomie XVII i XVIII w., zwracając uwagę na słabość władzy królewskiej, zrywanie sejmów i wzrost znaczenia magnaterii
– wskazuje objawy kryzysu państwa
– podaje przyczyny i objawy kryzysu gospodarczego
– przedstawia przyczyny rokoszu Lubomirskiego
– wyjaśnia, dlaczego w Rzeczypospolitej coraz większą rolę zaczynali odgrywać magnaci
– wskazuje postać Władysława Sicińskiego, który w 1652 r. doprowadził do pierwszego w historii zerwania sejmu
7. Barok i sarmatyzm
– barok – epoka kontrastów
– cechy charakterystyczne stylu barokowego
– architektura i sztuka barokowa
– Sarmaci i ich obyczaje
– opowiada o sposobach spędzania czasu wolnego przez szlachtę na przełomie XVII i XVIII w.
– wskazuje pozytywne i negatywne cechy szlachty polskiej tego okresu
– wymienia najwybitniejsze dzieła sztuki barokowej w Polsce i Europie (np. Wersal, pałac w Wilanowie)
– poprawnie posługuje się terminem: barok
– zaznacza na osi czasu epokę baroku
– wymienia dwie–trzy cechy charakterystyczne architektury barokowej
– z ilustracji przedstawiających zabytki wybiera te, które zostały zbudowane w stylu barokowym
– wyjaśnia, czym były kalwarie
– charakteryzuje malarstwo i rzeźbę epoki baroku
– charakteryzuje ideologię sarmatyzmu
– wyjaśnia pochodzenie terminu sarmatyzm
– wyjaśnia znaczenie określenia „złota wolność szlachecka”
– opisuje strój sarmacki na podstawie ilustracji
– poprawnie posługuje się terminami: putto, ornament
– wyjaśnia genezę epoki baroku
– wskazuje wpływ rosnącej pobożności na architekturę i sztukę epoki
– wskazuje następstwa bezkrytycznego stosunku szlachty do ustroju państwa
– wyjaśnia, na czym polega związek kultury barokowej z ruchem kontrreformacyjnym
– charakteryzuje barok jako epokę kontrastów
Rozdział IV. Od absolutyzmu do republiki
1. Monarchia absolutna we Francji
– Edykt nantejski i jego skutki
– umacnianie władzy monarchy we Francji
– rządy absolutne Ludwika XIV
– Francja potęgą militarną i gospodarczą
– krótko opisuje zakres władzy króla w monarchii absolutnej
– przywołuje postać Ludwika XIV jako władcy absolutnego
– wskazuje na mapie Francję
– poprawnie posługuje się terminem: monarchia absolutna
– wymienia uprawnienia monarchy absolutnego
– wyjaśnia, dlaczego Ludwika XIV określano mianem Króla Słońce
– wskazuje czas panowania Ludwika XIV (XVII w.)
– opisuje życiu w Wersalu w czasach Ludwika XIV
– poprawnie posługuje się terminami: manufaktura, cło, import, eksport
– wyjaśnia, dlaczego Francja była europejską potęgą
– przedstawia, w jaki sposób doszło do wzmocnienia władzy królewskiej we Francji
– poprawnie posługuje się terminem: hugenoci
– opisuje, jak zakończyły się wojny religijne we Francji (przywołuje Edykt nantejski)
– omawia politykę gospodarczą ministra Colberta
– opowiada o twórczości Moliera
– przedstawia działania kardynała Richelieu zmierzające do wzmocnienia pozycji monarchy
– wskazuje pozytywne i negatywne strony panowania Ludwika XIV
2. Monarchia parlamentarna w Anglii
– absolutyzm angielski
– konflikt Karola I z parlamentem
– dyktatura Olivera Cromwella
– ukształtowanie się monarchii parlamentarnej
– wskazuje na mapie Anglię i Londyn
– przy pomocy nauczyciela posługuje się terminem: parlament
– wskazuje organy władzy w monarchii parlamentarnej
– poprawnie posługuje się terminem: monarchia parlamentarna
– wskazuje Anglię jako kraj o ustroju monarchii parlamentarnej
– wymienia i krótko charakteryzuje postaci Karola I Stuarta, Olivera Cromwella i Wilhelma Orańskiego
– przedstawia zakres władzy dyktatora
– wyjaśnia przyczyny konfliktu Karola I z parlamentem
– przedstawia Deklarację praw narodu angielskiego
– charakteryzuje ustrój monarchii parlamentarnej
– poprawnie posługuje się terminami: purytanie, nowa szlachta, rojaliści
– przedstawia postać Olivera Cromwella i jego dokonania
– wskazuje 1689 r. jako czas ukształtowania się monarchii parlamentarnej w Anglii
– wymienia główne etapy
kształtowania się monarchii parlamentarnej w Anglii
– porównuje ustrój monarchii parlamentarnej i monarchii absolutnej
3. Oświecenie w Europie
– ideologia oświecenia
– wybitni myśliciele doby oświecenia
– trójpodział władzy według Monteskiusza
– najważniejsze dokonania naukowe oświecenia
– architektura oświeceniowa
– poprawnie posługuje się terminem: oświecenie
– zaznacza na osi czasu epokę oświecenia
– podaje przykład dokonania naukowego lub technicznego epoki oświecenia (np. termometr lekarski, maszyna parowa)
– poprawnie posługuje się terminem: klasycyzm
– wymienia przykłady budowli klasycystycznych w Polsce i Europie
– charakteryzuje styl klasycystyczny
– z ilustracji przedstawiających zabytki wybiera te, które zostały zbudowane w stylu klasycystycznym
– wymienia najważniejsze dokonania naukowe i techniczne epoki oświecenia
– tłumaczy, dlaczego nowa epoka w kulturze
europejskiej została nazwana oświeceniem
– charakteryzuje ideologię oświecenia
– przedstawia postać Monteskiusza i wyjaśnia, na czym polegała opracowana przez niego koncepcja trójpodziału władzy
– przedstawia postaci Woltera i Jana Jakuba Rousseau
– poprawnie posługuje się terminem: ateizm
– omawia koncepcję umowy społecznej zaproponowaną przez Jana Jakuba Rousseau
– wyjaśnia przyczyny krytyki absolutyzmu i Kościoła przez filozofów doby oświecenia
– wskazuje wpływ dokonań naukowych i technicznych na zmiany w życiu ludzi
– przedstawia zasługi Denisa Diderota dla powstania Wielkiej encyklopedii francuskiej
4. Nowe potęgi europejskie
– absolutyzm oświecony
– narodziny potęgi Prus
– monarchia austriackich Habsburgów
– Cesarstwo Rosyjskie w XVIII w.
– wskazuje na mapie Rosję, Austrię i Prusy w XVIII w.
– wymienia Marię Teresę, Józefa II, Piotra I i Fryderyka Wielkiego jako władców Austrii, Rosji i Prus
– wskazuje Rosję, Austrię i Prusy jako potęgi europejskie XVIII stulecia
– poprawnie posługuje się terminami: absolutyzm, absolutyzm oświecony
– podaje przykłady reform w monarchiach absolutyzmu oświeconego
– wskazuje wpływ ideologii oświecenia na reformy w krajach absolutyzmu oświeconego
– wskazuje na mapie Petersburg jako nową stolicę Rosji
– wymienia reformy przeprowadzone w Rosji, Austrii i Prusach
– wyjaśnia, dlaczego monarchowie absolutyzmu oświeconego nazywali siebie „sługami ludu”
– wyjaśnia związki między pojawieniem się nowych potęg w Europie Środkowej a sytuacją w Rzeczypospolitej
– charakteryzuje reformy przeprowadzone w Rosji, Austrii i Prusach
– wyjaśnia wpływ reform na wzrost znaczenia tych państw
– opisuje skutki uzyskania przez Rosję dostępu do Bałtyku
– porównuje monarchię absolutną z monarchią absolutyzmu oświeconego
– podaje daty powstania Królestwa Pruskiego (1701 r.) i Cesarstwa Rosyjskiego (1721 r.)
5. Stany Zjednoczone Ameryki
– kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej
– konflikt kolonistów z rządem brytyjskim
– wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych
– ustrój polityczny USA
– wskazuje na mapie Stany Zjednoczone
– określa czas powstania Stanów Zjednoczonych
– wymienia Tadeusza Kościuszkę i Kazimierza Pułaskiego jako polskich bohaterów walki o niepodległość USA
– przywołuje postać Jerzego Waszyngtona jako pierwszego prezydenta USA
– poprawnie posługuje się terminami: kolonia, konstytucja
– wskazuje na mapie kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej
– wymienia strony konfliktu w wojnie o niepodległość Stanów
– podaje i zaznacza na osi czasu datę uchwalenia konstytucji USA – pierwszej takiej ustawy na świecie (1787 r.)
– wyjaśnia, dlaczego Amerykanie mówią w języku angielskim
– porównuje pierwszą flagę USA z flagą współczesną, wskazując zauważone podobieństwa i różnice
– przedstawia przyczyny wybuchu wojny między kolonistami a rządem brytyjskim
– opisuje wydarzenie zwane bostońskim piciem herbaty
– poprawnie posługuje się terminem: bojkot
– podaje i zaznacza na osi czasu datę powstania Stanów Zjednoczonych (4 lipca 1776 r.)
– charakteryzuje znaczenie Deklaracji niepodległości
– przedstawia udział Polaków w walce o niepodległość USA
– przedstawia najważniejsze etapy walki o niepodległość USA
– wskazuje na mapie Boston, Filadelfię i Yorktown
– omawia zasługi Jerzego Waszyngtona dla powstania USA
– opisuje idee oświeceniowe zapisane w konstytucji USA
– wymienia miejsca związane z udziałem Polaków w wojnie o niepodległość USA
– poprawnie posługuje się terminami: Kongres, Izba Reprezentantów – charakteryzuje ustrój polityczny USA
Rozdział V. Upadek Rzeczypospolitej
1. Rzeczpospolita pod rządami Wettinów
– unia personalna z Saksonią
– początek ingerencji Rosji w sprawy Polski
– podwójna elekcja w 1733 r.
– rządy Augusta III
– projekty reform Rzeczypospolitej
– wymienia Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa jako monarchów sprawujących władzę w Polsce na początku XVIII w.
– opisuje konsekwencje wyboru dwóch władców jednocześnie
– poprawnie posługuje się terminami: unia personalna, anarchia
– wskazuje na mapie Saksonię
– wymienia przyczyny anarchii w Polsce
– przedstawia Stanisława Konarskiego jako reformatora Rzeczypospolitej i krótko opisuje propozycje jego reform
– poprawnie posługuje się terminami: konfederacja,
liberum veto, wolna elekcja, przywileje, złota wolność szlachecka
– wyjaśnia sens powiedzeń: Od Sasa do Lasa i Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa
– przedstawia postać Stanisława Leszczyńskiego
– charakteryzuje projekty reform w I poł. XVIII w.
– przedstawia genezę i postanowienia sejmu niemego
– podaje i zaznacza na osi czasu datę obrad sejmu niemego (1717 r.)
– wyjaśnia przyczynę ingerencji Rosji w sprawy Polski
– opisuje pozytywne i negatywne skutki rządów Augusta III
– charakteryzuje okres rządów Augusta II Mocnego
– wskazuje reformy niezbędne dla wzmocnienia Rzeczypospolitej
2. Pierwszy rozbiór Polski
– Stanisław August Poniatowski królem Polski
– pierwsze reformy nowego władcy
– konfederacja barska
– I rozbiór Polski
– poprawnie posługuje się terminem: rozbiory Polski
– podaje i zaznacza na osi czasu datę pierwszego rozbioru Polski (1772 r.)
– wymienia państwa, które dokonały pierwszego rozbioru Polski i wskazuje je na mapie
– przywołuje postać Stanisława Augusta Poniatowskiego jako ostatniego króla Polski
– charakteryzuje postać Stanisława Augusta Poniatowskiego
– wskazuje na mapie ziemie utracone przez Polskę podczas pierwszego rozbioru
– przedstawia przyczyny pierwszego rozbioru Polski
– ocenia postawę Tadeusza Rejtana
– poprawnie posługuje się terminami: ambasador, emigracja
– opisuje okoliczności wyboru Stanisława Augusta na króla Polski
– wymienia reformy Stanisława Augusta w celu naprawy oświaty i gospodarki w II poł. XVIII w.
– wskazuje następstwa konfederacji barskiej
– porównuje postawy rodaków wobec rozbioru państwa na podstawie analizy obrazu Jana Matejki Rejtan – Upadek Polski
– poprawnie posługuje się terminem: prawa kardynalne
– podaje datę zawiązania konfederacji barskiej (1768 r.)
– przedstawia cel walki konfederatów barskich
– opowiada o przebiegu i decyzjach sejmu rozbiorowego
– przedstawia przyczyny zawiązania konfederacji barskiej
3. Kultura polskiego oświecenia
– literatura okresu oświecenia
– Teatr Narodowego i jego zadania
– mecenat Stanisława Augusta Poniatowskiego
– architektura i sztuka klasycystyczna w Polsce
– reforma szkolnictwa w Polsce
– wskazuje Stanisława Augusta jako oświeceniowego mecenasa sztuki
– podaje przykład zasług ostatniego króla dla rozwoju kultury polskiej
– poprawnie posługuje się terminem: szkoła parafialna
– podaje przykłady przedmiotów nauczanych w szkołach parafialnych
– poprawnie posługuje się terminem: obiady czwartkowe
– przedstawia przyczyny powołania Komisji Edukacji Narodowej
– wskazuje cel wychowania i edukacji młodzieży w XVIII w.
– charakteryzuje architekturę i sztukę klasycystyczną
– podaje przykłady budowli klasycystycznych
– charakteryzuje twórczość Ignacego Krasickiego
– przedstawia zadania Teatru Narodowego i czasopisma „Monitor”
– omawia zmiany wprowadzone w polskim szkolnictwie
przez KEN
– wymienia pisarzy politycznych II poł. XVIII w. (Hugo Kołłątaj, Stanisław Staszic) oraz ich propozycje reform
– przedstawia zasługi Stanisława Augusta dla rozwoju kultury i sztuki oświecenia
– wymienia malarzy tworzących w Polsce (Canaletto, Marcello Bacciarelli)
– wyjaśnia, dlaczego obrazy Canaletta są ważnym źródłem
wiedzy historycznej
– charakteryzuje twórczość Juliana Ursyna Niemcewicza i Wojciecha Bogusławskiego
– podaje przykłady budowli klasycystycznych w swoim regionie
4. Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja
– reformy Sejmu Wielkiego
– Konstytucja 3 Maja
– wojna polsko-rosyjska w 1792 r.
– drugi rozbiór Polski
– poprawnie posługuje się terminem: konstytucja
– podaje i zaznacza na osi czasu datę uchwalenia Konstytucji 3 maja (1791 r.)
– wymienia państwa, które dokonały drugiego rozbioru Polski
– na obrazie Jana Matejki Konstytucja 3 maja 1791 roku wskazuje współtwórców konstytucji: Stanisława Augusta Poniatowskiego i Stanisława Małachowskiego
– podaje i zaznacza na osi czasu daty obrad Sejmu Wielkiego (1788–1792 r.) i drugiego rozbioru (1793 r.)
– wymienia najważniejsze reformy Sejmu Czteroletniego
– wymienia najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja (zniesienie liberum veto i wolnej elekcji)
– wskazuje na mapie ziemie utracone przez Polskę podczas drugiego rozbioru
– charakteryzuje postać Stanisława Małachowskiego
– opisuje sytuację w Polsce po pierwszym rozbiorze
– podaje cel obrad Sejmu Wielkiego
– przedstawia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i podaje jej datę (1792 r.)
– wskazuje na mapie Targowicę, Dubienkę i Zieleńce
– opisuje najważniejsze reformy Sejmu Czteroletniego
– charakteryzuje ustrój polityczny wprowadzony przez Konstytucję 3 maja
– przedstawia genezę ustanowienia Orderu Virtuti Militari
– opisuje przebieg wojny polsko-rosyjskiej (1792 r.),
– przedstawia postanowienia sejmu w Grodnie
– charakteryzuje zmiany wprowadzone przez Konstytucję 3 maja i wskazuje ich skutki
5. Powstanie kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski
– wybuch powstania kościuszkowskiego
– Uniwersał połaniecki
– przebieg powstania
– trzeci rozbiór Polski
– poprawnie posługuje się terminami: naczelnik, kosynierzy, zaborcy
– wskazuje Tadeusza Kościuszkę jako naczelnika powstania
– wymienia państwa, które dokonały trzeciego rozbioru Polski
– charakteryzuje postać Tadeusza Kościuszki
– poprawnie posługuje się terminem: insurekcja
– podaje i zaznacza na osi czasu daty insurekcji kościuszkowskiej (1794 r.) oraz trzeciego rozbioru Polski (1795 r.)
– wymienia przyczyny wybuchu i upadku powstania kościuszkowskiego
– wskazuje na mapie Kraków i tereny utracone przez Polskę podczas trzeciego rozbioru
– charakteryzuje postać Wojciecha Bartosa
– opowiada o bitwie pod Racławicami i przedstawia jej znaczenie
– wskazuje na mapie Racławice i Połaniec
– wyjaśnia, dlaczego Kościuszko zdecydował się wyda
Uniwersał połaniecki
– wskazuje następstwa upadku powstania kościuszkowskiego
– poprawnie posługuje się terminem: uniwersał
– przedstawia zapisy Uniwersału połanieckiego
– opisuje przebieg powstania kościuszkowskiego i podaje jego najważniejsze wydarzenia w kolejności chronologicznej
– wskazuje na mapie Maciejowice i przedstawia znaczenie tej bitwy dla losów powstania
– wymienia najważniejsze przyczyny upadku Rzeczypospolitej w XVIII w.
Rozdział VI. Rewolucja francuska i okres napoleoński
1. Rewolucja francuska
– sytuacja we Francji przed wybuchem rewolucji burżuazyjnej
– stany społeczne we Francji
– wybuch rewolucji francuskiej
– uchwalenie Deklaracji praw człowieka i obywatela
– Francja monarchią konstytucyjną
– wskazuje na mapie Francję i Paryż
– poprawnie posługuje się terminami: konstytucja, rewolucja, Bastylia
– podaje wydarzenie, które rozpoczęło rewolucję francuską
– wyjaśnia, dlaczego Francuzi obchodzą swoje święto narodowe 14 lipca
– poprawnie posługuje się terminami: burżuazja, Stany Generalne
– wymienia i charakteryzuje stany społeczne we Francji
– podaje i zaznacza na osi czasu datę wybuchu rewolucji burżuazyjnej we Francji (14 lipca 1789 r.)
– charakteryzuje postać Ludwika XVI
– przedstawia przyczyny wybuchu rewolucji burżuazyjnej
– opisuje położenie stanów społecznych we Francji
– wyjaśnia zadania Konstytuanty
– przedstawia najważniejsze zapisy Deklaracji praw człowieka i obywatela
– poprawnie posługuje się terminem: monarchia konstytucyjna
– przedstawia sytuację we Francji przez wybuchem rewolucji
– opisuje decyzje Konstytuanty podjęte po wybuchu rewolucji i wskazuje ich przyczyny
– podaje datę uchwalenia konstytucji francuskiej (1791 r.)
– charakteryzuje ustrój Francji po wprowadzeniu konstytucji
– przedstawia okoliczności i cel powstania Zgromadzenia Narodowego
– wyjaśnia ponadczasowe znaczenie Deklaracji praw człowieka i obywatela
2. Republika Francuska
– Francja republiką
– terror jakobinów
– upadek rządów jakobinów
– poprawnie posługuje się terminami: gilotyna, terror
– przedstawia okoliczności stracenia Ludwika XVI
– przedstawia przyczyny obalenia władzy Ludwika XVI
– poprawnie posługuje się terminem: republika
– charakteryzuje postać Maksymiliana Robespierre’a
– wskazuje na mapie państwa, z którymi walczyła rewolucyjna Francja
– poprawnie posługuje się terminami: jakobini, dyrektoriat
– opisuje rządy jakobinów
– wyjaśnia, dlaczego rządy jakobinów nazwano Wielkim Terrorem
– przedstawia, w jaki sposób jakobinów odsunięto od władzy
– charakteryzuje rządy dyrektoriatu
– poprawnie posługuje się terminem: radykalizm
– wyjaśnia na przykładzie postaci Maksymiliana
Robespierre’a sens powiedzenia: Rewolucja
pożera własne dzieci
– przedstawia skutki rządów jakobinów
– wyjaśnia przyczyny upadku rządów jakobinów
– wyjaśnia, dlaczego jakobini przejęli rządy we Francji
– ocenia terror jako narzędzie walki politycznej
3. Epoka Napoleona Bonapartego
– obalenie rządów dyrektoriatu
– Napoleon Bonaparte cesarzem Francuzów
– Kodeks Napoleona
– Napoleon u szczytu potęgi
– charakteryzuje krótko postać Napoleona Bonapartego jako cesarza Francuzów i wybitnego dowódcę
– określa I poł. XIX w. jako epokę napoleońską
– przedstawia na infografice uzbrojenie żołnierzy epoki napoleońskiej
– wskazuje na mapie państwa, z którymi toczyła wojny napoleońska Francja
– podaje datę decydującej bitwy pod Austerlitz i wskazuje tę miejscowość na mapie
– poprawnie posługuje się terminem: zamach stanu
– przedstawia okoliczności przejęcia władzy przez Napoleona
– wskazuje na mapie tereny zależne od Francji
– przedstawia położenie Francji w Europie podczas rządów dyrektoriatu
– poprawnie posługuje się terminem: blokada kontynentalna
– wyjaśnia przyczyny wprowadzenia blokady kontynentalnej przeciw Anglii
– charakteryzuje Kodeks Napoleona i podaje datę jego uchwalenia (1804 r.)
– wymienia reformy wprowadzone przez Napoleona
– wyjaśnia przyczyny niezadowolenia społecznego podczas rządów dyrektoriatu
– przedstawia etapy kariery Napoleona
– podaje datę koronacji cesarskiej Napoleona (1804 r.)
– wyjaśnia, dlaczego Napoleon koronował się na cesarza Francuzów
– podaje datę pokoju w Tylży (1807 r.) i przedstawia jego postanowienia
– opisuje okoliczności powstania i charakter Związku Reńskiego
4. Upadek Napoleona
– wyprawa na Rosję
– odwrót Wielkiej Armii
– bitwa pod Lipskiem i
klęska cesarza
– poprawnie posługuje się terminem: Wielka Armia
– wskazuje na mapie Rosję i Moskwę
– opisuje, jak zakończyła się wyprawa Napoleona na Rosję
– przedstawia przyczyny wyprawy Napoleona na Rosję
– opisuje, w jakich warunkach atmosferycznych wycofywała się Wielka Armia
– wyjaśnia, dlaczego bitwa pod Lipskiem została nazwana „bitwą narodów”
– wskazuje na mapie państwa koalicji antyfrancuskiej, Elbę i Lipsk
– poprawnie posługuje się terminami: taktyka spalonej ziemi, wojna podjazdowa, abdykacja
– przedstawia strategię obronną Rosji
– opisuje skutki wyprawy Napoleona na Rosję
– podaje datę bitwy pod Lipskiem (1813 r.)
– przedstawia skutki klęski Napoleona pod Lipskiem
– omawia przebieg kampanii rosyjskiej Napoleona
– podaje datę bitwy pod Borodino (1812 r.)
– wskazuje na mapie Borodino
– omawia, jak przebiegał odwrót Wielkiej Armii
– przedstawia przyczyny klęski Napoleona
5. Legiony Polskie we Włoszech
– Polacy po utracie niepodległości
– utworzenie Legionów Polskich we Włoszech
– organizacja i zasady życia legionowego
– udział legionistów w wojnach napoleońskich
– wymienia państwa zaborcze
– wyjaśnia, kim byli Jan Henryk Dąbrowski i Józef Wybicki
– podaje nazwę hymnu Polski i wskazuje jego związek z Legionami Polskimi we Włoszech
– poprawnie posługuje się terminami: legiony, emigracja
– podaje i zaznacza na osi czasu datę utworzenia Legionów Polskich we Włoszech (1797 r.)
– wskazuje na mapie Włochy, Francję i San Domingo
– przedstawia cel utworzenia Legionów Polskich i opisuje walki z ich udziałem
– wyjaśnia, dlaczego Polacy wiązali nadzieję na niepodległość z Napoleonem
– opisuje udział legionistów w wojnach napoleońskich
– przedstawia powody wysłania legionistów na San Domingo
– opisuje położenie ludności polskiej po utracie niepodległości
– charakteryzuje zasady obowiązujące w Legionach Polskich
– wyjaśnia, dlaczego Legiony były szkołą patriotyzmu i demokracji
– wskazuje, w jaki sposób i skąd rekrutowano żołnierzy do polskich oddziałów wojskowych
6. Księstwo Warszawskie
– utworzenie Księstwa Warszawskiego
– konstytucja Księstwa Warszawskiego
– Polacy pod rozkazami Napoleona
– upadek Księstwa Warszawskiego
– wskazuje na mapie Księstwo Warszawskie
– podaje przyczyny likwidacji Księstwa Warszawskiego
– przedstawia okoliczności utworzenia Księstwa Warszawskiego,
– wskazuje na mapie Tylżę
– podaje i zaznacza na osi czasu daty utworzenia i likwidacji Księstwa Warszawskiego (1807 r., 1815 r.)
– charakteryzuje postać księcia Józefa Poniatowskiego
– przedstawia okoliczności powiększenia terytorium Księstwa Warszawskiego
– wskazuje na mapie Raszyn
– wyjaśnia znaczenie mitu napoleońskiego dla podtrzymania pamięci o Legionach
– omawia zapisy konstytucji Księstwa Warszawskiego
– wskazuje związek między zapisami konstytucji Księstwa Warszawskiego a ideami rewolucji francuskiej
– wskazuje na mapie Somosierrę
– opowiada o szarży polskich szwoleżerów pod Somosierrą i wskazuje jej znaczenie dla toczonych walk
– wymienia bitwy stoczone przez napoleońską Francję z udziałem Polaków
– podaje datę bitwy pod Raszynem (1809 r.)
Roczny plan pracy z historii w szkole podstawowej w klasie 7. Wymagania na poszczególne oceny
| Temat lekcji | Zagadnienia, materiał nauczania | Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| dopuszczająca | dostateczna | dobra | bardzo dobra | celująca | ||
| ROZDZIAŁ I: EUROPA PO KONGRESIE WIEDEŃSKIM | ||||||
| 1. Kongres wiedeński |
Początek
kongresu
„Sto
dni” Napoleona
Postanowienia
kongresu
Zmiany
granic w Europie Święte Przymierze | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: restauracja, legitymizm, równowaga europejska – zna daty obrad kongresu wiedeńskiego (1814–1815) – wskazuje na mapie państwa decydujące na kongresie wiedeńskim – podaje przyczyny zwołania kongresu wiedeńskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
abdykacja, Święte Przymierze
– zna
daty: bitwy pod Waterloo (18 VI 1815), podpisania aktu Świętego Przymierza (IX 1815) – prezentuje główne założenia ładu wiedeńskiego – przedstawia decyzje kongresu dotyczące ziem polskich |
Uczeń:
– zna
datę „stu dni” Napoleona (III–VI 1815) – identyfikuje postacie: Aleksandra I, Charles’a Talleyranda, Klemensa von Metternicha – omawia przebieg „stu dni” Napoleona – przedstawia okoliczności powstania Świętego Przymierza |
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Roberta Stewarta
Castlereagha,
Franciszka I, Fryderyka Wilhelma III
– wskazuje
na mapie zmiany terytorialne
w Europie po kongresie wiedeńskim oraz państwa Świętego Przymierza – przedstawia cele i działalność Świętego Przymierza |
Uczeń:
– ocenia
postawę Napoleona i Francuzów w okresie jego powrotu do kraju – ocenia zasady, w oparciu o które stworzono ład wiedeński – ocenia działalność Świętego Przymierza |
|
Tajemnice sprzed wieków – Jak
obradował kongres w Wiedniu? | Dlaczego Wiedeń? Przebieg obrad Główni bohaterowie wiedeńscy |
| Uczeń: – wyjaśnia, dlaczego Wiedeń stał się miejscem obrad kongresu |
Uczeń:
– opisuje
przebieg obrad kongresu wiedeńskiego
– charakteryzuje
głównych uczestników kongresu
| Uczeń: – przedstawia znaczenie regulaminu dyplomatycznego – wyjaśnia rolę kongresu wiedeńskiego w procesie likwidacji niewolnictwa | Uczeń: – ocenia rolę kongresu wiedeńskiego w dziejach Europy |
| 2. Rewolucja przemysłowa |
Narodziny
przemysłu
Rewolucja
przemysłowa na świecie
Maszyna
parowa i jej zastosowanie
Narodziny
elektrotechniki
Skutki
rewolucji przemysłowej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
industrializacja, rewolucja przemysłowa, maszyna parowa
– zna
datę udoskonalenia maszyny parowej (1763)
– identyfikuje
postać Jamesa Watta
– wymienia
przyczyny rewolucji przemysłowej
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: manufaktura, fabryka, urbanizacja, kapitał, kapitaliści, robotnicy, proletariat – identyfikuje postacie: Samuela Morse’a, George’a Stephensona – wymienia gałęzie przemysłu, które rozwinęły się dzięki zastosowaniu maszyny parowej – omawia wpływ zastosowania maszyny parowej na rozwój komunikacji | Uczeń: – zna daty: skonstruowania silnika elektrycznego (1831), skonstruowania telegrafu (1837) – identyfikuje postać Michaela Faradaya – wskazuje na mapie państwa, na których terenie rozwinęły się w XIX w. najważniejsze zagłębia przemysłowe Europy – wyjaśnia okoliczności narodzin przemysłu w XIX w. – przedstawia konsekwencje zastosowania maszyny parowej dla rozwoju przemysłu |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
cywilizacja przemysłowa, metropolia
– zna
datę pierwszego telegraficznego połączenia kablowego między
Ameryką i Europą (1866)
– przedstawia
gospodarcze i społeczne skutki industrializacji – wyjaśnia znaczenie wynalezienia elektryczności dla rozwoju przemysłu i komunikacji |
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Thomasa Newcomena,
Charlesa Wheatsone’a, Thomasa Davenporta
– wyjaśnia
okoliczności narodzin przemysłu w XIX w.
– opisuje
sposób działania maszyny parowej
– ocenia gospodarcze i społeczne skutki rozwoju przemysłu w XIX w. |
|
3.
Nowe idee polityczne
|
Liberalizm
Konserwatyzm
Idee
narodowe
Początki
ruchu robotniczego
Czartyzm
Socjalizm
i komunizm | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ideologia, proletariat, ruch robotniczy, strajk, związek zawodowy – identyfikuje postać Adama Smitha |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
liberalizm, konserwatyzm, socjalizm
– identyfikuje
postacie: Edmunda Burke’a, Karola Marksa
– przedstawia okoliczności
narodzin liberalizmu, konserwatyzmu i ruchu robotniczego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: wolna
konkurencja, komunizm, idee narodowe
– identyfikuje postacie:
Giuseppe Mazziniego, Henriego de Saint– –Simona, Roberta Owena, Fryderyka Engelsa – charakteryzuje założenia liberalizmu, konserwatyzmu, socjalizmu i komunizmu |
Uczeń:
– zna
datę wydania Manifestu
komunistycznego (1848)
– przedstawia
okoliczności narodzin liberalizmu, konserwatyzmu i ruchu robotniczego – wyjaśnia różnice między socjalistami i komunistami – wyjaśnia rolę związków zawodowych w rozwoju ruchu robotniczego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
czartyzm, falanster
– zna
daty: ruchu czartystów (1836–1848)
– opisuje
narodziny ruchu czartystów, ich postulaty oraz skutki
działalności
– ocenia wpływ nowych
ideologii na życie społeczne i polityczne w pierwszej połowie XIX w. |
| 4. Przeciwko Świętemu Przymierzu |
Walka
z ładem wiedeńskim
Niepodległość
Grecji
Początek
Wiosny Ludów
Wystąpienia
w Niemczech i Austrii Parlament frankfurcki Powstanie węgierskie Wiosna Ludów we Włoszech Wojna krymska | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu Wiosna Ludów – zna datę Wiosny Ludów (1848–1849) – wskazuje na mapie państwa, w których wybuchła Wiosna Ludów; – wymienia przyczyny Wiosny Ludów |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
rewolucja lipcowa, rewolucja lutowa, parlament frankfurcki
– zna
daty: rewolucji lipcowej we
Francji (1830), wybuchu Wiosny Ludów we Francji (II 1848) – identyfikuje postacie: Mikołaja I, Ludwika Napoleona Bonapartego, Franciszka Józefa I – wskazuje na mapie państwa, które uzyskały niepodległość w pierwszej połowie XIX w. – przedstawia przyczyny i przejawy walki z ładem wiedeńskim – przedstawia skutki Wiosny Ludów we Francji, Prusach, Austrii, na Węgrzech i w państwach włoskich |
Uczeń:
– zna
daty: uzyskania niepodległości przez Grecję (1829), powstania
w Belgii (1830), zwołania parlamentu frankfurckiego (V 1848), wybrania Ludwika Napoleona Bonapartego prezydentem Francji (XII 1848), stłumienia powstania węgierskiego (1849), wojny krymskiej (1853–1856) – identyfikuje postacie: Klemensa von Metternicha, Aleksandra II – wskazuje na mapie państwa, w których w latach 1815–1847 wybuchły rewolucje i powstania narodowe oraz państwa zaangażowane w wojnę krymską – omawia przyczyny, przebieg i skutki rewolucji lipcowej we Francji – wymienia przyczyny i skutki wojny krymskiej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
dekabryści, bankiety
– zna
daty: wybuchu antytureckiego powstania w Grecji (1821–1822),
powstania dekabrystów (XII
1825), uznania niepodległości
Belgii (1831), wybuchu Wiosny Ludów w Prusach, Austrii na Węgrzech i we Włoszech (III 1848), powstania robotniczego w Paryżu (VI 1848) – identyfikuje postacie: Karola X, Ludwika Filipa, Lajosa Kossutha, Józefa Bema Karola Alberta – przedstawia cele, przebieg i skutki powstania dekabrystów – opisuje przebieg Wiosny Ludów we Francji, Prusach, Austrii, na Węgrzech i w państwach włoskich |
Uczeń:
– przedstawia
przebieg i skutki walki Greków o niepodległość – ocenia znaczenie Wiosny Ludów dla państw i narodów europejskich – omawia rolę parlamentu frankfurckiego w procesie jednoczenia Niemiec |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU I | ||||||
| ROZDZIAŁ II: ZIEMIE POLSKIE PO KONGRESIE WIEDEŃSKIM | ||||||
| 1. Po upadku Księstwa Warszawskiego |
Podział
ziem polskich
Rzeczpospolita
Krakowska
Wielkie
Księstwo Poznańskie
Sytuacja
gospodarcza w zaborze pruskim – podstawy nowoczesności Sytuacja gospodarcza w zaborze austriackim Kultura i oświata |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu
uwłaszczenie
– zna
datę powstania Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa
Poznańskiego i Wolnego Miasta Krakowa (1815) – wskazuje na mapie podział ziem polskich po kongresie wiedeńskim |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu ziemie
zabrane
– zna
daty: reformy uwłaszczeniowej w Wielkim Księstwie Poznańskim (1823), zniesienia pańszczyzny w zaborze austriackim (1848) – charakteryzuje ustrój Wielkiego Księstwa Poznańskiego – opisuje ustrój Rzeczypospolitej Krakowskiej – charakteryzuje rozwój gospodarczy zaboru pruskiego – opisuje sytuację gospodarczą w zaborze austriackim |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu protektorat
– zna
daty: nadania wolności osobistej chłopom w zaborze pruskim
(1807), powołania sejmu prowincjonalnego w Wielkim Księstwie
Poznańskim (1824)
– identyfikuje
postacie: Antoniego Radziwiłła, Edwarda Raczyńskiego, Tytusa
Działyńskiego, Józefa Maksymiliana Ossolińskiego
– omawia
proces uwłaszczania chłopów w zaborze pruskim
|
Uczeń:
– zna
datę otwarcia
Zakładu
Narodowego im. Ossolińskich
we Lwowie (1817) – wyjaśnia, jaką rolę pełniła Rzeczpospolita Krakowska w utrzymaniu polskości – porównuje sytuację gospodarczą ziem polskich pod zaborami – przedstawia warunki rozwoju polskiej kultury i oświaty w zaborze pruskim i Galicji |
Uczeń
– zna
datę wprowadzenia obowiązku szkolnego w zaborze pruskim (1825)
– ocenia
skutki reformy uwłaszczeniowej w zaborze pruskim – ocenia politykę władz zaborczych wobec Polaków w zaborze pruskim i austriackim |
| 2. W Królestwie Polskim |
Konstytucja
Królestwa Polskiego
Namiestnik
i wielki książę Gospodarka Królestwa Polskiego Kultura i edukacja pod zaborem rosyjskim Opozycja legalna w Królestwie Polskim Tajne spiski i organizacje |
Uczeń:
– zna
datę nadania konstytucji
Królestwu Polskiemu (1815)
– identyfikuje
postacie: Adama Mickiewicza, Piotra Wysockiego
– wskazuje
na mapie zasięg Królestwa Polskiego
– wymienia
organy władzy określone w konstytucji Królestwa Polskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: kaliszanie, konspiracja
– zna
daty: objęcia władzy przez
Mikołaja I (1825),
zawiązania Sprzysiężenia Podchorążych (1828) – identyfikuje postacie: Aleksandra I, wielkiego księcia Konstantego, Mikołaja I, Franciszka Ksawerego Druckiego–Lubeckiego, Stanisława Staszica, Waleriana Łukasińskiego – charakteryzuje ustrój Królestwa Polskiego – opisuje rozwój przemysłu w Królestwie Polskim – omawia rozwój kultury i edukacji w Królestwie Polskim – wymienia przykłady organizacji spiskowych i ich cele |
Uczeń:
– zna
daty: otwarcia uniwersytetu w Warszawie (1816), działalności Towarzystwa Filomatów (1817–1823), wprowadzenia cenzury w Królestwie Polskim (1819), założenia Banku Polskiego (1828) – identyfikuje postacie: Józefa Zajączka, Juliana Ursyna Niemcewicza, Adama Jerzego Czartoryskiego, Wincentego i Bonawentury Niemojowskich – wskazuje na mapie najważniejsze okręgi przemysłowe w Królestwie Polskim – przedstawia reformy gospodarcze Franciszka Ksawerego Druckiego–Lubeckiego – przedstawia sytuację na wsi w Królestwie Polskim | Uczeń: – zna daty: powstania Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (1825), wystąpienia kaliszan (1820) – identyfikuje postacie: Stanisława Kostki Potockiego, Tadeusza Czackiego, Tomasza Zana – wskazuje na mapie Kanał Augustowski – wyjaśnia, jaką rolę w życiu Królestwa Polskiego pełnił wielki książę Konstanty – charakteryzuje działalność kulturalno–oświatową Polaków na ziemiach zabranych – przedstawia okoliczności powstania opozycji legalnej i cele jej działalności – opisuje okoliczności powstania organizacji spiskowych |
Uczeń:
– wymienia
wady i zalety ustroju Królestwa Polskiego – ocenia rozwój gospodarczy Królestwa Polskiego – omawia różnice pomiędzy opozycją legalną i nielegalną w Królestwie Polskim – ocenia stosunek władz carskich do opozycji legalnej i nielegalnej |
| 3. Powstanie listopadowe |
Wybuch
powstania
Od
negocjacji do detronizacji
Wojna
polsko––rosyjska
Wodzowie
powstania listopadowego
Walki
poza Królestwem
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu noc listopadowa
– zna
daty: wybuchu powstania listopadowego (29/30 XI 1830), bitwy pod
Olszynką Grochowską (II
1831), wojny
polsko– –rosyjskiej (II–X 1831) – identyfikuje postacie: Piotra Wysockiego, Józefa Chłopickiego – wymienia przyczyny powstania listopadowego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: dyktator, detronizacja
– zna
daty: detronizacji Mikołaja
I i zerwania unii z Rosją
(25 I 1831), bitwy
pod Ostrołęką (V 1831), bitwy
o Warszawę (6–7 IX 1831) – identyfikuje postacie: wielkiego księcia Konstantego, Adama Jerzego Czartoryskiego – wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew powstania listopadowego – wyjaśnia, jakie znaczenie dla powstania listopadowego miała detronizacja cara Mikołaja I – omawia przyczyny klęski powstania listopadowego |
Uczeń:
– zna
daty: przejęcia dyktatury przez Józefa Chłopickiego (XII
1830),
– identyfikuje
postacie: Ignacego Prądzyńskiego, Emilii Plater, Józefa Bema,
Iwana Dybicza, Iwana Paskiewicza
– wskazuje
na mapie tereny poza Królestwem Polskim, na których toczyły
się walki podczas powstania w latach 1830–1831
– opisuje
przebieg nocy listopadowej
– charakteryzuje
poczynania władz powstańczych do wybuchy wojny
polsko–rosyjskiej
– opisuje przebieg wojny
polsko– –rosyjskiej |
Uczeń:
– zna
daty: bitwy pod Stoczkiem (II
1831), bitew pod Wawrem i Dębem Wielkim (III 1831), bitew pod Iganiami i Boremlem (IV 1831) – identyfikuje postacie: Józefa Sowińskiego, Jana Skrzyneckiego, Jana Krukowieckiego, Józefa Dwernickiego – przedstawia przebieg walk powstańczych poza Królestwem Polskim |
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Michała
Radziwiłła,
Macieja Rybińskiego, Antoniego Giełguda
– ocenia
postawy wodzów powstania listopadowego
– ocenia,
czy powstanie listopadowe
miało szanse powodzenia
|
| Tajemnice sprzed wieków – Czy powstanie listopadowe mogło zakończyć się sukcesem? | Dlaczego Polacy byli bez szans? Wydarzenia w Belwederze Co zmieniłaby śmierć wielkiego księcia Konstantego? Jaką liczbę żołnierzy mogli wystawić Rosjanie? Jakie błędy popełnili dowódcy? |
|
Uczeń:
– przedstawia
oceny historyków dotyczące szans powstania listopadowego
| Uczeń: – opisuje zamach na wielkiego księcia Konstantego – porównuje siły militarne Rosji i powstańców – wskazuje błędy dowódców powstania | Uczeń: – podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, czy powstanie listopadowe mogło zakończyć się sukcesem | Uczeń: – ocenia skutki zamachu na wielkiego księcia Konstantego |
| 4. Wielka Emigracja |
Ucieczka
przed represjami
Stronnictwa polityczne na emigracji | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: emigracja, Wielka Emigracja – identyfikuje postacie: Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego – wymienia przyczyny Wielkiej Emigracji – wskazuje na mapie główne kraje, do których emigrowali Polacy po upadku powstania listopadowego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: zsyłka, emisariusz – identyfikuje postacie: Zygmunta Krasińskiego, Joachima Lelewela, Adama Jerzego Czartoryskiego – wymienia główne obozy polityczne powstałe na emigracji – wymienia formy działalności Polaków na emigracji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: katorga, amnestia
– zna
daty: powstania Towarzystwa
Demokratycznego Polskiego (1832) i Hôtel Lambert (1833) – przedstawia stosunek władz i społeczeństw Europy do polskich emigrantów – charakteryzuje program Towarzystwa Demokratycznego Polskiego – przedstawia poglądy środowisk konserwatywnych z Hôtel Lambert | Uczeń: – zna daty: powstania Komitetu Narodowego Polskiego (1831), Gromad Ludu Polskiego (1835) – identyfikuje postacie: Ludwika Mierosławskiego, Wiktora Heltmana – wskazuje na mapie trasy, które przemierzali polscy emigranci – przedstawia program Komitetu Narodowego Polskiego – omawia poglądy Gromad Ludu Polskiego |
Uczeń:
– opisuje
działalność kulturalną Polaków na emigracji
– ocenia
działalność Polaków na emigracji
|
| 5. Ziemie polskie po powstaniu listopadowym |
Represje
po upadku powstania listopadowego Królestwo Polskie w cieniu Cytadeli Represje w zaborze pruskim Działalność spiskowa Powstanie krakowskie Rabacja galicyjska |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu rusyfikacja
– zna
datę wybuchu powstania krakowskiego (21/21 II 1846) – wymienia represje wobec uczestników powstania listopadowego – wskazuje przykłady polityki rusyfikacji w Królestwie Polskim po upadku powstania listopadowego – wskazuje na mapie tereny objęte powstaniem krakowskim |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: rabacja, kontrybucja
– zna
daty: wybuchu rabacji galicyjskiej (II 1846) – identyfikuje postacie: Iwana Paskiewicza, Edwarda Dembowskiego, Jakuba Szeli – charakteryzuje politykę władz rosyjskich wobec Królestwa Polskiego – omawia przebieg i skutki powstania krakowskiego – przedstawia przyczyny, przebieg i skutki rabacji galicyjskiej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: noc paskiewiczowska, Statut organiczny,
– zna
daty: wprowadzenia Statutu organicznego (1832), ogłoszenia
stanu wojennego w Królestwie Polskim (1833), likwidacji
Rzeczpospolitej Krakowskiej
(XI 1846) – identyfikuje postacie: Szymona Konarskiego, Piotra Ściegiennego – wskazuje na mapie tereny objęte rabacją galicyjską – wyjaśnia, w jakich okolicznościach wybuchło powstanie krakowskie |
Uczeń:
– zna
daty: powstania Stowarzyszenia
Ludu Polskiego (1835), wprowadzenia rosyjskiego kodeksu karnego
w Królestwie Polskim
(1847) – identyfikuje postacie: Edwarda Flottwella, Karola Libelta, Henryka Kamieńskiego – omawia represje popowstaniowe w zaborze pruskim – charakteryzuje działalność spiskową na ziemiach polskich w latach 30. i 40. XIX w. – przedstawia przyczyny niepowodzenia powstania krakowskiego |
Uczeń:
– ocenia
politykę władz zaborczych wobec Polaków po upadku powstania listopadowego – ocenia postawę chłopów galicyjskich wobec szlachty i powstania krakowskiego |
|
6. Wiosna
Ludów na ziemiach polskich |
Nastroje
w Wielkopolsce na początku 1848 roku
Powstanie
w Wielkopolsce W obronie polskości na Warmii, Mazurach i Śląsku Sytuacja w Galicji Ukraiński ruch narodowy Za waszą i naszą wolność | Uczeń: – identyfikuje postacie: Józefa Bema, Adama Mickiewicza – wyjaśnia przyczyny wybuchu Wiosny Ludów na ziemiach polskich pod zaborami – wskazuje na mapie zabory, w których doszło do wystąpień w 1848 r. |
Uczeń:
– zna
daty: powstania
wielkopolskiego (IV–V 1848), uwłaszczenia chłopów w Galicji (1848) – identyfikuje postać Ludwika Mierosławskiego – opisuje przebieg Wiosny Ludów w Wielkim Księstwie Poznańskim – omawia przebieg Wiosny Ludów w Galicji |
Uczeń:
– zna
daty: porozumienia w
Jarosławcu (IV 1848), bitwy
pod Miłosławiem (IV 1848), – identyfikuje postacie: Franza von Stadiona, Wojciecha Chrzanowskiego, Józefa Wysockiego, Henryka Dembińskiego – charakteryzuje wkład Polaków w wydarzenia Wiosny Ludów w Europie |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu serwituty
– zna
datę powstania Komitetu
Narodowego w Poznaniu (III
1848)
– identyfikuje
postacie: Józefa Lompy, Emanuela Smołki, Gustawa
Gizewiusza, Krzysztofa
Mrongowiusza
– przedstawia działalność
polskich społeczników na Warmii, Mazurach i Śląsku |
Uczeń:
– wyjaśnia,
jakie znaczenie dla polskiego ruchu niepodległościowego w
Galicji miał wzrost świadomości
narodowościowej
wśród Rusinów
– ocenia
skutki Wiosny Ludów na ziemiach polskich – ocenia decyzję władz austriackich o uwłaszczeniu |
| 7. Kultura polska doby romantyzmu | Kultura polska po utracie niepodległości Narodziny romantyzmu Polski mesjanizm Początki badań historii Polski |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu romantyzm
– identyfikuje
postacie: Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Fryderyka
Chopina
– wymienia
poglądy romantyków
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu racjonalizm
– identyfikuje
postać Joachima Lelewela
– wyjaśnia,
na czym polegał konflikt romantyków z klasykami – przedstawia najwybitniejszych polskich twórców epoki romantyzmu | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: mesjanizm, salon artystyczny – charakteryzuje warunki, w jakich ukształtował się polski romantyzm – wyjaśnia, czym był polski mesjanizm |
Uczeń:
– zna
datę opublikowania ballady
Romantyczność
Adama Mickiewicza – identyfikuje postać Andrzeja Towiańskiego, Artura Grottgera – przedstawia sytuację kultury polskiej po utracie niepodległości | Uczeń: – ocenia wpływ romantyzmu na niepodległościowe postawy Polaków |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU II | ||||||
| ROZDZIAŁ III: EUROPA I ŚWIAT PO WIOŚNIE LUDÓW | ||||||
| 1. Stany Zjednoczone w XIX wieku |
Rozwój
Stanów Zjednoczonych
Podział
na Północ i Południe Przyczyny wojny secesyjnej Wojna secesyjna Stany Zjednoczone po wojnie secesyjnej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: wojna secesyjna, Północ, Południe
– zna
datę wojny secesyjnej (1861–1865) – identyfikuje posta Abrahama Lincolna – wymienia przyczyny i skutki wojny secesyjnej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: secesja, Konfederacja, Unia, wojna totalna
– zna
datę wydania dekretu o zniesieniu niewolnictwa (1863) – identyfikuje postacie: Roberta Lee, Ulyssesa Granta – charakteryzuje sytuację gospodarczą, społeczną i polityczną Północy i Południa – omawia społeczne, polityczne i gospodarcze skutki wojny secesyjnej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: taktyka spalonej ziemi, abolicjonizm,
demokraci, republikanie
– zna
daty: wyboru Abrahama Lincolna na prezydenta USA (1860),
secesji Karoliny
Południowej (1860), powstania Skonfederowanych Stanów
Ameryki (1861)
– omawia
przyczyny podziału Stanów Zjednoczonych na Północ i Południe – opisuje przebieg wojny secesyjnej – wyjaśnia, jakie konsekwencje dla dalszego przebiegu wojny miał dekret o zniesieniu niewolnictwa |
Uczeń:
– zna
daty: wprowadzenia zakazu przywozu niewolników
do Stanów Zjednoczonych (1808),
bitwy pod Gettysburgiem (VII 1863), kapitulacji wojsk Konfederacji (VI 1865), ataku na Fort Sumter (IV 1861) – wskazuje na mapie etapy rozwoju terytorialnego Stanów Zjednoczonych w XIX w. – przedstawia przyczyny i skutki rozwoju terytorialnego Stanów Zjednoczonych w XIX w. – porównuje sytuację gospodarczą, społeczną i polityczną Północy i Południa | Uczeń: – ocenia znaczenie zniesienia niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych – ocenia skutki wojny secesyjnej |
| 2. Zjednoczenie Włoch i Niemiec |
Dwie
koncepcje zjednoczenia Włoch
Piemont
Zjednoczenie
Włoch
Powstanie
Królestwa Włoskiego
Polityka
Prus
Wojny
Prus z Danią i Austrią Wojna z Francją Komuna Paryska Polacy w Komunie Paryskiej |
Uczeń:
– zna
daty: powstania Królestwa
Włoch (1861), ogłoszenia
powstania II Rzeszy
Niemieckiej (18 I 1871) – identyfikuje postacie: Giuseppe Garibaldiego, Ottona von Bismarcka – wymienia etapy jednoczenia Włoch i Niemiec – przedstawia skutki zjednoczenia Włoch i Niemiec dla Europy |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: wyprawa „tysiąca czerwonych koszul”,
risorgimento
– zna
daty: wojny Prus z Austrią (1866), wojny francusko–pruskiej
(1870–1871)
– identyfikuje
postacie: Camilla Cavoura, Wilhelma I, Napoleona III
– wyjaśnia,
jaką rolę w jednoczeniu
Włoch odegrał Giuseppe
Garibaldi
– omawia
etapy jednoczenia Niemiec
– przedstawia
przyczyny, przebieg i skutki wojny francusko–pruskiej – wyjaśnia, jaką rolę w jednoczeniu Niemiec odegrał Otto von Bismarck |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu komunardzi
– zna
daty: bitew pod Magentą i Solferino (1859), wojny Prus i Austrii z Danią (1864), pokoju we Frankfurcie nad Menem (1871), bitwy pod Sadową (1866), powstania Związku Północno–niemieckiego (1867), bitwy pod Sedanem (1870), Komuny Paryskiej (III–V 1871) – wskazuje na mapie etapy jednoczenia Włoch i Niemiec – omawia koncepcje zjednoczenia Włoch – opisuje przebieg procesu jednoczenia Włoch – wyjaśnia, dlaczego Piemont stał się ośrodkiem jednoczenia Włoch – przedstawia koncepcje zjednoczenia Niemiec – omawia skutki wojen Prus z Danią i Austrią dla procesu jednoczenia Niemiec – przedstawia przyczyny, przebieg i skutki Komuny Paryskiej |
Uczeń:
– zna
daty: powstania Niemieckiego
Związku Celnego (1834), zawarcia sojuszu Piemontu z Francją (1858), wojny Piemontu z Austrią (1859), wybuchu powstania w Królestwie Obojga Sycylii (1860), objęcia tronu w Prusach przez Wilhelma I (1861), powstania Czerwonego Krzyża (1863), zajęcia Wenecji przez Królestwo Włoch (1866), powstania Austro–Węgier (1867), zajęcia Państwa Kościelnego przez Królestwo Włoskie (1870) – identyfikuje postacie: Wiktora Emanuela II, Jarosława Dąbrowskiego, Walerego Wróblewskiego – wskazuje okoliczności powstania Czerwonego Krzyża – wyjaśnia okoliczności powstania Austro– –Węgier – przedstawia rolę Polaków w Komunie Paryskiej |
Uczeń:
– ocenia
rolę Ottona von Bismarcka w
procesie jednoczenia
Niemiec
– ocenia
metody stosowane przez Ottona Bismarcka, Camilla Cavoura
i
Giuseppe Garibaldiego w procesie jednoczenia swoich państw
– dostrzega
najważniejsze podobieństwa i różnice w procesie zjednoczenia Włoch i Niemiec |
| 3. Kolonializm w XIX wieku |
Przyczyny
ekspansji kolonialnej
Kolonizacja
Afryki
Polityka
kolonialna w Azji Skutki polityki kolonialnej Brytyjskie imperium kolonialne Konflikty kolonialne |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu kolonializm
– identyfikuje
postać królowej Wiktorii
– wymienia
przyczyny i skutki ekspansji kolonialnej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: faktoria handlowa, Kompania
Wschodnioindyjska
– zna
datę otwarcia Japonii na świat (1854) – identyfikuje postać Cecila Johna Rhodesa – wskazuje na mapie posiadłości kolonialne Wielkiej Brytanii – wymienia państwa, które uczestniczyły w kolonizacji Afryki i Azji – przedstawia skutki ekspansji kolonialnej dla państw europejskich i mieszkańców terenów podbitych |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: powstanie
sipajów, powstanie Mahdiego, wojny opiumowe, wojny burskie,
powstanie bokserów
– wskazuje
na mapie tereny świata, które
podlegały
kolonizacji
pod
koniec XIX w.
– przedstawia
proces kolonizacji Afryki i Azji – wymienia przyczyny konfliktów kolonialnych – wskazuje przykłady konfliktów kolonialnych |
Uczeń:
– zna
daty: wybuchu pierwszej wojny opiumowej (1839), wybuchu
powstania Mahdiego (1881) – porównuje proces kolonizacji Afryki i Azji – przedstawia stosunek państw azjatyckich do ekspansji europejskiej – charakteryzuje kolonialne imperium Wielkiej Brytanii | Uczeń: – ocenia politykę mocarstw kolonialnych wobec podbitych ludów i państw |
| 4. Rozwój nowych ruchów politycznych |
W
stronę demokracji
Socjaliści
i anarchiści Nowe ideologie Emancypacja kobiet Prawa wyborcze dla kobiet |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: system republikański, partia polityczna,
monarchia parlamentarna,
demokratyzacja
– wyjaśnia,
na czym polegał proces demokratyzacji
– wymienia nowe ruchy
polityczne w Europie drugiej połowie XIX w. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: socjaliści, socjaldemokracja, komuniści,
chrześcijańska demokracja
(chadecja), nacjonalizm,
emancypantki, sufrażystki
– identyfikuje
postacie: Karola Marksa, Leona XIII
– przedstawia
założenia programowe
socjalistów
– charakteryzuje
założenia programowe
chrześcijańskiej demokracji
– wyjaśnia,
na czym polegał nowoczesny nacjonalizm
– wymienia postulaty
emancypantek i sufrażystek |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: rewolucja proletariacka, społeczeństwo
industrialne, Międzynarodówka, anarchizm, terror indywidualny,
szowinizm, syjonizm
– zna
daty: powstania I
Międzynarodówki (1864), ogłoszenia encykliki Rerum
novarum (1891)
– przedstawia
cele i metody działania anarchistów – omawia różnice między zwolennikami socjaldemokracji a komunistami – wyjaśnia, jakie okoliczności wpłynęły na narodziny ruchu emancypacji kobiet |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: solidaryzm społeczny, reformiści/
rewizjoniści
– zna
datę ustanowienia 1 maja Świętem
Pracy (1889)
– przedstawia
wpływ ideologii nacjonalizmu
na kształtowanie się rożnych
postaw wobec narodu i
mniejszości narodowych
– przedstawia
okoliczności kształtowania się syjonizmu i jego założenia
|
Uczeń:
– porównuje
systemy ustrojowe w
XIX– –wiecznej Europie – ocenia następstwa procesu demokratyzacji życia politycznego – ocenia metody stosowane przez anarchistów – ocenia poglądy emancypantek i sufrażystek oraz metody i skutki ich działalności |
| 5. Postęp techniczny i zmiany cywilizacyjne |
Rozwój
nauk przyrodniczych
Rozwój
medycyny i higieny Rozwój komunikacji i transportu Nowe środki transportu Życie codzienne | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu teoria ewolucji – identyfikuje postacie: Karola Darwina, Marii Skłodowskiej–Curie – wymienia odkrycia naukowe, które wpłynęły na rozwój nauk przyrodniczych i medycznych – wskazuje wynalazki, które miały wpływ na życie codzienne |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu pasteryzacja
– zna
daty: ogłoszenia teorii ewolucji przez Karola Darwina (1859),
przyznania Nagród Nobla dla Marii Skłodowskiej–Curie (1903 i
1911), pierwszego lotu samolotem (1903), wynalezienia telefonu
(1876) – identyfikuje postacie: Ludwika Pasteura, Orville’a i Wilbura Wright, Thomasa Alvę Edisona, Alexandra Grahama Bella – przedstawia założenia teorii ewolucji – omawia kierunki rozwoju medycyny i higieny – charakteryzuje rozwój komunikacji i transportu |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu promienio twórczość
– zna
daty: odkrycia promieni X (1895), budowy Kanału Sueskiego
(1859–1869), budowy Kanału Panamskiego (1904–1914),
pierwszego lotu sterowcem (1900), opatentowania fonografu
(1878), wynalezienia gramofonu (1887) – identyfikuje postacie: Dmitrija Mendelejewa, Pierre’a Curie, Wilhelma Roentgena, Guglielma Marconiego – wyjaśnia, jakie znaczenie miała budowa wielkich kanałów morskich – wyjaśnia, w jaki sposób wynalazki zmieniły życie codzienne w XIX w. |
Uczeń:
– zna
daty: wynalezienia
szczepionki przeciwko
wściekliźnie (1885), odkrycia bakterii gruźlicy i cholery
(1903) – identyfikuje postacie: Roberta Kocha, Karla Benza, Johna Dunlopa, Gottlieba Daimlera, Rudolfa Diesela, Ferdynanda Zeppelina, Josepha Swana – wyjaśnia, jakie czynniki miały wpływ na spadek liczby zachorowań i śmiertelności w XIX w. | Uczeń: –ocenia znaczenie rozpowszechnienia nowych środków transportu – ocenia znaczenie budowy Kanału Sueskiego i Kanału Panamskiego dla rozwoju komunikacji |
| 6. Kultura przełomu XIX i XX wieku |
Literatura
i prasa Sztuka i architektura Kultura masowa Upowszechnienie sportu | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kultura masowa, pozytywizm, impresjonizm – przedstawia cechy charakterystyczne kultury masowej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: realizm, naturalizm, secesja – identyfikuje postacie: Auguste’a Comte’a, Charlesa Dickensa, Juliusza Verne’a, Lwa Tołstoja, Auguste’a Renoira, Auguste’a i Louisa Lumière – charakteryzuje nowe kierunki w sztuce i architekturze – wyjaśnia, czym charakteryzowało się malarstwo impresjonistów – wymienia idee, które miały rozwijać wśród młodych pokoleń igrzyska olimpijskie |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu historyzm
– zna
daty: początków kina
(1895), pierwszych
nowożytnych igrzysk olimpijskich (1896) – identyfikuje postacie: Émile’a Zoli, Fiodora Dostojewskiego, Josepha Conrada, Edgara Degasa, Pierre’a de Coubertina – wyjaśnia, jakie cele społeczne przyświecały literaturze i sztuce przełomu wieków – przedstawia okoliczności upowszechnienia sportu w drugiej połowie XIX w. |
Uczeń:
– zna
datę pierwszej wystawy impresjonistów (1874) – wyjaśnia znaczenie terminu symbolizm, ekspresjonizm, futuryzm – wyjaśnia, w jaki sposób podglądy pozytywistów wpłynęły na literaturę i sztukę przełomu XIX i XX w. | Uczeń: – ocenia znaczenie kina dla rozwoju kultury masowej – ocenia zjawisko upowszechnienia sportu w drugiej połowie XIX w. |
| Tajemnice sprzed wieków – Kim byli impresjoniści? | Salon Odrzuconych Impresjoniści na dworcu kolejowym Impresja – wschód słońca |
| Uczeń: – wymienia cechy malarstwa impresjonistycznego | Uczeń: – wyjaśnia, w jakich okolicznościach powstało określenie impresjoniści – określa tematykę dzieł impresjonistów | Uczeń: – przedstawia okoliczności, w jakich powstał Salon Odrzuconych |
Uczeń:
– wyjaśnia,
jaką rolę pełnił Salon w życiu kulturalnym Francji w XIX w.
|
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU III | ||||||
| ROZDZIAŁ IV: ZIEMIE POLSKIE PO WIOŚNIE LUDÓW | ||||||
| 1. Ziemie polskie przed powstaniem styczniowym |
Praca
organiczna
Zabór
austriacki po Wiośnie Ludów Odwilż posewasto polska „Czerwoni” i „biali” Przyczyny powstania styczniowego „Rewolucja moralna” w Królestwie Polskim | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: praca organiczna – zna datę manifestacji patriotycznych w Królestwie Polskim (1861) – identyfikuje postacie: Karola Marcinkowskiego, Hipolita Cegielskiego – wymienia założenia pracy organicznej – określa przyczyny powstania styczniowego | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „czerwoni”, „biali”, autonomia, modernizacja – zna datę mianowania Aleksandra Wielopolskiego dyrektorem Komisji Wyznań i Oświecenia Publicznego (1861) – identyfikuje postacie: Dezyderego Chłapowskiego, Aleksandra II, Jarosława Dąbrowskiego, Aleksandra Wielopolskiego – wymienia przykłady realizacji programu pracy organicznej – wyjaśnia, na czym polegała autonomia galicyjska – przedstawia programy polityczne „białych” i „czerwonych” |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Bazar, odwilż (wiosna) posewastopolska
– zna
datę wprowadzenia stanu wojennego w Królestwie Polskim (1861)
– identyfikuje
postać Andrzeja Zamoyskiego
– przedstawia
proces polonizacji urzędów w Galicji
– charakteryzuje
odwilż posewasto polską w Królestwie Polskim
– wyjaśnia,
jaki cel stawiali sobie organizatorzy manifestacji
patriotycznych
– wskazuje różnicę w stosunku do powstania zbrojnego między „czerwonymi” i „białymi” |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu „rewolucja moralna”
– zna
daty: powstania Bazaru (1841), założenia Towarzystwa
Rolniczego (1858)
– identyfikuje
postacie: Leopolda Kronenberga, Agenora Gołuchowskiego
– wyjaśnia,
jaką rolę pełniły manifestacje patriotyczne w przededniu
wybuchu powstania
– porównuje programy
polityczne „czerwonych” i „białych” | Uczeń: – ocenia postawy społeczeństwa polskiego wobec polityki zaborców – ocenia politykę Aleksandra Wielopolskiego |
| 2. Powstanie styczniowe | Wybuch powstania Przebieg powstania Powstańcy styczniowi Upadek powstania | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: branka, wojna partyzancka – zna daty: wybuchu powstania (22 I 1863), ukazu o uwłaszczeniu w Królestwie Polskim (III 1864) – identyfikuje postać Romualda Traugutta – wymienia przyczyny i okoliczności wybuchu powstania styczniowego – omawia rolę Romualda Traugutta w powstaniu styczniowym – wskazuje przyczyny upadku powstania styczniowego | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kosynierzy, Tymczasowy Rząd Narodowy – zna daty: ogłoszenia manifestu Tymczasowego Rządu Narodowego (22 I 1863), stracenia Romualda Traugutta (VIII 1864) – przedstawia reformy Aleksandra Wielopolskiego – charakteryzuje przebieg walk powstańczych – omawia okoliczności i skutki wprowadzenia dekretu o uwłaszczeniu w Królestwie Polskim | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu Komitet Centralny Narodowy – zna datę aresztowania Romualda Traugutta (IV 1864) – identyfikuje postacie: Ludwika Mierosławskiego, Mariana Langiewicza Teodora Berga – wskazuje na mapie zasięg działań powstańczych, tereny objęte działaniami dużych grup powstańczych – omawia cele programowe Tymczasowego Rządu Narodowego – charakteryzuje politykę władz powstańczych – wyjaśnia, jaką rolę w upadku powstania odegrała kwestia chłopska |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: żuawi śmierci, państwo podziemne
– zna
daty: mianowania Aleksandra Wielopolskiego naczelnikiem Rządu
Cywilnego (1862), objęcia dyktatury przez Mariana Langiewicza
(III 1863)
– identyfikuje
postacie Zygmunta Sierakowskiego, Józefa
Hauke–Bosaka, Stanisława
Brzóski
– przedstawia sposób
organizacji konspiracyjnego państwa polskiego w czasie powstania styczniowego |
Uczeń:
– ocenia
stosunek Aleksandra Wielopolskiego do konspiracji niepodległościowej – ocenia postawy dyktatorów powstania styczniowego |
|
3. Represje po powstaniu styczniowym |
Represje
po upadku powstania styczniowego Rusyfikacja Walka z polskim Kościołem Polacy na zesłaniu Powstanie zabajkalskie Postawy wobec rusyfikacji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
rusyfikacja, pozytywiści
– wymienia
bezpośrednie represje wobec uczestników powstania styczniowego
– przedstawia
postawy Polaków w Królestwie Polskim wobec rusyfikacji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: lojalizm, Kraj Przywiślański, „noc
apuchtinowska”
– identyfikuje
postać Aleksandra Apuchtina
– przedstawia
politykę władz carskich
wobec Królestwa Polskiego
– charakteryzuje proces
rusyfikacji w Królestwie Polskim | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kibitka, tajne komplety, trójlojalizm – zna datę powstania Szkoły Głównej Warszawskiej (1862) – identyfikuje postać Michaiła Murawjowa – omawia walkę władz carskich z polskim Kościołem – charakteryzuje proces rusyfikacji na ziemiach zabranych |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
Uniwersytet Latający,
Towarzystwo Oświaty
Narodowej, generał–gubernator
– zna
datę powstania zabajkalskiego
(1866)
– omawia
rolę i postawy Polaków na zesłaniu |
Uczeń:
– ocenia
politykę caratu wobec ludności polskiej na ziemiach zabranych – ocenia postawy Polaków w Królestwie Polskim wobec rusyfikacji |
| 4. W zaborze pruskim i austriackim |
Germanizacja
i kulturkampf
Antypolska
polityka władz
Walka
Polaków z germanizacją
Autonomia
galicyjska
Stańczycy
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu germanizacja – zna datę protestu dzieci we Wrześni (1901) – identyfikuje postacie: Ottona von Bismarcka, Michała Drzymały – charakteryzuje politykę germanizacji – przedstawia postawy Polaków wobec germanizacji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
autonomia kulturkampf,
strajk szkolny, rugi pruskie,
– zna
daty: rozpoczęcia rugów pruskich (1885), strajku szkolnego w
Wielkopolsce (1906)
– identyfikuje
postać Marii Konopnickiej
– wyjaśnia,
na czym polegała polityka kulturkampfu
– opisuje
przejawy polityki germanizacyjnej w gospodarce i oświacie – wymienia instytucje autonomiczne w Galicji | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Komisja Kolonizacyjna, Hakata – zna daty: wprowadzenia języka niemieckiego jako jedynego języka państwowego w Wielkopolsce (1876), powstania Komisji Kolonizacyjnej (1886), – identyfikuje postacie: Mieczysława Ledóchowskiego, Józefa Szujskiego – przedstawia postawę polskiego Kościoła wobec kulturkampfu – omawia działalność instytucji prowadzących politykę germanizacji | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu stańczycy – zna daty: ogłoszenia tzw. noweli osadniczej (1904), wprowadzenia tzw. ustawy kagańcowej (1908) – identyfikuje postacie: Agenora Gołuchowskiego, Kazimierza Badeniego, Piotra Wawrzyniaka – przedstawia okoliczności nadania Galicji autonomii przez władze austriackie – wyjaśnia, jaką rolę w życiu Galicji odgrywali stańczycy | Uczeń: – ocenia postawy Polaków wobec polityki germanizacyjnej władz pruskich – ocenia znaczenie autonomii galicyjskiej dla rozwoju polskiego życia narodowego – ocenia poglądy stańczyków na problem polskich powstań narodowych |
| 5. Rozwój gospodarczy ziem polskich |
Przemiany
gospodarcze ziem zaboru rosyjskiego
Pod
panowaniem pruskim
Gospodarka
Galicji
Łódź
wielko–przemysłowa
Przemiany
społeczne na ziemiach polskich Asymilacja Żydów Przemiany cywilizacyjnena ziemiach polskich | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu emigracja zarobkowa – zna datę uwłaszczenia chłopów w zaborze rosyjskim (1864) – identyfikuje postać Hipolita Cegielskiego – wyjaśnia przyczyny i wskazuje kierunki emigracji zarobkowej Polaków pod koniec XIX w. – wskazuje na mapie okręgi przemysłowe w Królestwie Polskim i na ziemiach zabranych |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
burżuazja, inteligencja,
ziemieństwo
– zna
datę zniesienia granicy celnej z Rosją (1851)
– identyfikuje
postać Ignacego Łukasiewicza
– wymienia
grupy społeczne, które wykształciły się w społeczeństwie polskim w XIX w. – opisuje okręgi przemysłowe w Królestwie Polskim i na ziemiach zabranych – omawia rozwój przedsiębiorczości Polaków w zaborze pruskim i wymienia jej przykłady – charakteryzuje rozwój gospodarczy Galicji – omawia przykłady przemian cywilizacyjnych na ziemiach polskich w XIX w. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
asymilacja, spółdzielnie
oszczędnościowo–pożyczkowe
– zna
datę zakończenia budowy kolei warszawsko–wiedeńskiej (1848)
– identyfikuje
postać Franciszka Stefczyka
– przedstawia
uwarunkowania rozwoju przemysłu w Królestwie Polskim – przedstawia rozwój przemysłu i rolnictwa w zaborze pruskim – omawia rozwój Łodzi jako miasta przemysłowego – omawia rozwój spółdzielczości w Galicji – charakteryzuje przemiany społeczne na ziemiach polskich – wyjaśnia, na czym polegał proces asymilacji Żydów i jakie były jego skutki | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: haskala serwituty, famuły – zna datę pierwszego lotu samolotem na ziemiach polskich (1910) – porównuje rozwój gospodarczy ziem polskich trzech zaborów |
Uczeń:
– ocenia postawy Polaków wobec
różnych problemów związanych z rozwojem gospodarczym ziem polskich pod zaborami |
| 6. Nowe ruchy polityczne na ziemiach polskich |
Ruch
socjalistyczny na ziemiach polskich
Ruch
narodowy
Rozwój
ruchu ludowego
|
Uczeń:
– zna
daty: powstania Polskiej
Partii Socjalistycznej
(1892), Stronnictwa
Narodowo–Demokratycznego (1897), Polskiego Stronnictwa
Ludowego (1903)
– identyfikuje
postacie: Józefa Piłsudskiego,
Romana Dmowskiego, Wincentego
Witosa
– wskazuje
partie należące do ruchu socjalistycznego, narodowego i ludowego – wymienia założenia programowe Polskiej Partii Socjalistycznej, Stronnictwa Narodowo– –Demokratycznego, Polskiego Stronnictwa Ludowego | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu solidaryzm narodowy – zna daty: powstania Wielkiego Proletariatu (1882), Polskiej Partii Socjaldemokratycznej Galicji i Śląska (1897) – identyfikuje postacie: Ludwika Waryńskiego, Stanisława Wojciechowskiego, Ignacego Daszyńskiego – przedstawia cele ruchu robotniczego – charakteryzuje program nurtu niepodległościowego w polskim ruchu socjalistycznym – omawia założenia programowe ruchu narodowego – charakteryzuje program ruchu ludowego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: endencja, internacjonalizm
– identyfikuje
postacie: Bolesława Limanowskiego, Róży Luksemburg, Juliana
Marchlewskiego, Franciszka Stefczyka
– omawia
okoliczności narodzin ruchu
robotniczego na ziemiach polskich
– charakteryzuje
program nurtu rewolucyjnego w polskim ruchu socjalistycznym – wyjaśnia, dlaczego polski ruch ludowy powstał i rozwinął się w Galicji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: program brukselski, program paryski
– zna
daty powstania Socjaldemokracji Królestwa Polskiego (1893),
Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy (1900), Ligi
Narodowej (1893), Stronnictwa Ludowego (1895)
– identyfikuje
postacie Stanisława Stojałowskiego, Marii i Bolesława
Wysłouchów
– porównuje założenia
programowe PPS i SDKPiL |
Uczeń:
– wyjaśnia,
jaki wpływ miała działalność partii politycznych na postawy
Polaków pod zaborami
– ocenia skalę realizacji
haseł polskich partii politycznych w XIX i na początku XX w. |
|
7. Organizacje niepodległo ściowe
na początku XX wieku |
Rewolucja
1905 roku na ziemiach polskich Powstanie łódzkie Działalność polskich partii politycznych Skutki rewolucji Działania organizacji Bojowej PPS Orientacje polityczne Polaków na początku XX wieku Organizacje niepodległo ściowe |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: orientacja prorosyjska,
orientacja proaustriacka,
krwawa niedziela
– zna
datę rewolucji 1905–1907
– identyfikuje
postacie: Józefa Piłsudskiego,
Romana Dmowskiego
– omawia
skutki rewolucji 1905–1907 na ziemiach polskich
– charakteryzuje orientację
proaustriacką i prorosyjską | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: strajk powszechny, Organizacja Bojowa PPS, organizacja paramilitarna – zna daty krwawej niedzieli (22 I 1905), powstania Związku Walki Czynnej (1908) – identyfikuje postacie: Kazimierza Sosnkowskiego, Władysława Sikorskiego – wymienia przyczyny rewolucji 1905–1907 w Rosji i Królestwie Polskim – przedstawia przebieg rewolucji 1905–1907 w Królestwie Polskim – przedstawia działania Organizacji Bojowej PPS – wymienia polskie organizacje niepodległościowe działające pod zaborami | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Duma Państwowa, Macierz Szkolna, strajk szkolny – zna daty: powstania łódzkiego (I–VI 1905), powstania Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (1912) – wskazuje na mapie ośrodki wystąpień robotniczych w czasie rewolucji 1905–1907 – omawia przebieg powstania łódzkiego – opisuje działalność polskich partii politycznych w czasie rewolucji 1905–1907 – przedstawia okoliczności ukształtowania się orientacji politycznych Polaków na początki XX w. |
Uczeń:
– zna
daty: podziału na PPS–Frakcję Rewolucyjną i PPS– –Lewicę (1906), utworzenia Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1867) – identyfikuje postać Józefa Mireckiego – porównuje założenia programowe orientacji niepodległościowych do 1914 r. | Uczeń: – ocenia stosunek polskich partii politycznych do rewolucji 1905–1907 – ocenia postawy Polaków w przededniu nadciągającego konfliktu międzynarodowego |
| Tajemnice sprzed wieków – Jak działała Organizacja Bojowa PPS? | Pierwsze wystąpienie zbrojne Broń Rozwój Organizacji Bojowej PPS Jak uwolniono więźniów politycznych? Akcja czterech premierów |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu Organizacja Bojowa PPS
– identyfikuje
postać Józefa Piłsudskiego
– wyjaśnia cele, dla których została powołana Organizacja Bojowa PPS | Uczeń: – zna datę powstania Organizacji Bojowej PPS (1904) – opisuje udział Organizacji Bojowej PPS w rewolucji 1905–1907 w Królestwie Polskim | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „akcje dynamitowe”, „krwawa środa” – identyfikuje postacie: Walerego Sławka, Tomasza Arciszewskiego – przedstawia okoliczności pierwszego zbrojnego wystąpienia Organizacji Bojowej PPS | Uczeń: – zna daty: „krwawej środy” (1906), napadu na pociąg pod Bezdanami (1908) – identyfikuje postacie: Stefana Okrzei, Aleksandra Prystora – omawia na wybranych przykładach działalność Organizacji Bojowej PPS | Uczeń: – omawia strukturę organizacyjną Organizacji Bojowej PPS – ocenia skuteczność działań Organizacji Bojowej PPS |
|
8. Kultura polska na przełomie
XIX i XX wieku |
Kultura
narodowa Polaków
Polski
pozytywizm
Rola
historii
Malarstwo
historyczne
Kultura
Młodej Polski
Początki
kultury masowej
Sztuka polska przełomu XIX i XX w. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
pozytywizm, praca organiczna,
praca u podstaw, Młoda
Polska
– identyfikuje
postacie: Henryka
Sienkiewicza, Elizy Orzeszkowej,
Bolesława Prusa, Władysława
Reymonta, Marię Konopnicką, Jana Matejkę
– wyjaśnia,
na czym polegała literatura i malarstwo tworzone ku pokrzepieniu serc – podaje przykłady literatury i malarstwa tworzonego ku pokrzepieniu serc |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
modernizm,
pozytywizm warszawski
– identyfikuje
postacie: Juliusza i
Wojciecha Kossaków, Artura
Grottgera, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Stanisława
Wyspiańskiego, Stefana Żeromskiego
– wyjaśnia,
dlaczego Galicja stała się centrum polskiej nauki i kultury
– przedstawia
hasła pozytywistów
warszawskich
– omawia
realizację haseł pracy u
podstaw
– charakteryzuje
kulturę Młodej Polski
– wymienia cechy kultury
masowej na ziemiach polskich przełomu XIX i XX w. | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: literatura postyczniowa, skauting – zna daty: otwarcia Polskiej Akademii Umiejętności (1873), powołania Towarzystwo Oświaty Ludowej (1872), utworzenia Polskiej Macierzy Szkolnej (1906) – identyfikuje postacie: Aleksandra Świętochowskiego, Stanisława Przybyszewskiego, Jana Kasprowicza – wyjaśnia wpływ poglądów pozytywistycznych na rozwój literatury – wyjaśnia, jaką rolę miało popularyzowanie historii wśród Polaków pod zaborami | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: cyganeria, ogródki jordanowskie, neoromantyzm – identyfikuje postacie: Wojciecha Gersona, Artura Górskiego, Kazimierza Prószyńskiego, Henryka Jordana, Andrzeja Małkowskiego – wyjaśnia, jaki wpływ na przemiany światopoglądowe miała klęska powstania styczniowego |
Uczeń:
– charakteryzuje
sztukę polską przełomu XIX i XX w.
– ocenia
skuteczność tworzenia literatury i malarstwa ku pokrzepieniu serc |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU IV | ||||||
| ROZDZIAŁ V: I WOJNA ŚWIATOWA | ||||||
|
1.
Świat na drodze ku wojnie światowej |
Nowe
mocarstwa
Konflikty
między europejskimi mocarstwami
Konflikty
kolonialne
Wyścig
zbrojeń
Rywalizacja
na morzach
Wojna
rosyjsko– –japońska Konflikty na Bałkanach |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: trójprzymierze / państwa centralne,
trójporozumienie / ententa, aneksja
– zna
daty: zawarcia trójprzymierza (1882), powstania
trójporozumienia (1907)
– wskazuje
na mapie państwa należące do trójprzymierza i trójporozumienia, – wskazuje cele trójprzymierza i trójporozumienia – wyjaśnia, na czym polegał wyścig zbrojeń |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: pacyfizm, kocioł bałkański
– zna
daty: wojny rosyjsko–japońskiej (1904–1905), I wojny
bałkańskiej (1912), II wojny bałkańskiej (1913) – wskazuje na mapie państwa, które w wyniku wojen bałkańskich zdobyły największe tereny – omawia przyczyny narastania konfliktów między europejskimi mocarstwami – przedstawia przejawy rywalizacji mocarstw na morzach i oceanach – wyjaśnia, jak doszło do wybuchu wojny rosyjsko– –japońskiej |
Uczeń:
– zna
daty: podpisania układu rosyjsko–francuskiego
(1892), podpisania porozumienia francusko–brytyjskiego
(1904), podpisania porozumienia rosyjsko–brytyjskiego (1907),
bitwy pod Cuszimą (1905)
– wyjaśnia,
jaki wpływ na ład światowy
miało powstanie nowych mocarstw w drugiej połowie XIX i na początku XX w. – opisuje okoliczności powstania trójprzymierza i trójporozumienia – omawia przebieg wojny rosyjsko– –japońskiej i jej skutki – przedstawia przyczyny i skutki wojen bałkańskich |
Uczeń:
– zna
daty: wojny rosyjsko–tureckiej (1877–1878),
kongresu
berlińskiego (1878), aneksji
Bośni i Hercegowiny przez Austro–Węgry (1908) – przedstawia wpływ konfliktów kolonialnych na sytuację w Europie – opisuje sytuację na Bałkanach w drugiej połowie XIX w. |
Uczeń:
– ocenia
wpływ konfliktów kolonialnych na sytuację w Europie
– ocenia wpływ konfliktów
bałkańskich na
zaostrzenie sytuacji
międzynarodowej w Europie |
| 2. Na frontach I wojny światowej |
Wybuch
I wojny światowej Wojna na morzach Walki na zachodzie Europy Walki na Bałkanach i we Włoszech Wojna pozycyjna Koniec Wielkiej Wojny Kapitulacja Niemiec |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Wielka Wojna, front
– zna
daty: I wojny światowej (1914–1918), podpisania kapitulacji
przez Niemcy w Compiègne
(11 XI 1918)
– wymienia cechy
charakterystyczne prowadzenia i przebiegu działań wojennych w czasie I wojny światowej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ultimatum, wojna błyskawiczna, wojna pozycyjna nieograniczona wojna podwodna, – zna daty: zamachu w Sarajewie (28 VI 1914), przyłączenia się Włoch do ententy (1915), ogłoszenia nieograniczonej wojny podwodnej (1917), podpisania traktatu brzeskiego (3 III 1918) – wskazuje na mapie państwa europejskie walczące w Wielkiej Wojnie po stronie ententy i państw centralnych – przedstawia okoliczności wybuchu Wielkiej Wojny – wyjaśnia, jaki wpływ na przebieg wojny miało wprowadzenie nowych rodzajów broni – wskazuje przyczyny klęski państw centralnych |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu U–Boot
– zna
daty: wypowiedzenia wojny
Serbii przez Austro–Węgry (28 VII 1914), bitwy nad Marną
(IX 1914), bitwy pod Verdun (1916), bitwy pod Ypres (1915), ataku Niemiec na Belgię i Francję (VIII 1914), wypowiedzenia wojny Niemcom przez Stany Zjednoczone (IV 1917), kapitulacji Austro– –Węgier (XI 1918) – identyfikuje postacie: Franciszka Ferdynanda Habsburga, Karola I Habsburga, Wilhelma II, Paula von Hindenburga – przedstawia proces kształtowania się bloku państw centralnych i państw ententy – przedstawia okoliczności kapitulacji państw centralnych |
Uczeń:
– zna
daty: przyłączenia się
Japonii do ententy (1914),
przyłączenia się Turcji do państw centralnych (1914), bitwy
o Gallipoli (1915), przyłączenia się Bułgarii do państw
centralnych (1915), zatopienia
Lusitanii (1915), bitwy nad Sommą (1916), bitwy jutlandzkiej
(1916),
przyłączenia
się Grecji do ententy (1917), buntu marynarzy w Kilonii (XI
1918)
– wyjaśnia,
jaki wpływ na losy wojny miała sytuacja wewnętrzna w Niemczech i Austro–Węgrzech – opisuje przebieg walk na froncie zachodnim – przedstawia przebieg walk na Bałkanach i we Włoszech |
Uczeń:
– ocenia
skutki ogłoszenia przez Niemcy nieograniczonej wojny podwodnej
– omawia
przebieg wojny na morzach i oceanach – ocenia skutki zastosowania przez Niemcy gazów bojowych |
| Tajemnice sprzed wieków – Jakie były początki czołgów? |
Pierwsze
„zbiorniki”
Pierwsze
czołgi na froncie Powstanie sił pancernych Walka w czołgach |
Uczeń:
|
Uczeń:
– wymienia zalety i wady zastosowania czołgów w czasie I wojny światowej |
Uczeń:
– wymienia
przykłady zastosowania czołgów w czasie I wojny światowej – wyjaśnia okoliczności narodzin broni pancernej | Uczeń: – przedstawia okoliczności powstania brytyjskich sił pancernych i określa ich wartość bojową | Uczeń: – ocenia użyteczność czołgów w prowadzeniu działań wojennych |
|
3. I wojna światowa na ziemiach polskich |
Walki
na froncie wschodnim Zniszczenia wojenne na ziemiach polskich U boku państw centralnych Formacje polskie u boku Rosji Wojsko polskie we Francji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu Legiony Polskie
– zna
datę sformowania Legionów Polskich (1914)
– identyfikuje
postacie: Józefa Piłsudskiego, Romana
Dmowskiego, Ignacego Jana
Paderewskiego
– przedstawia okoliczności, w jakich powstały Legiony Polskie i wskazuje cele ich działalności |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: kryzys przysięgowy, Polska Organizacja
Wojskowa
– zna
daty: powstania Kompanii
Kadrowej (1914), bitwy pod Gorlicami (1915), kryzysu
przysięgowego (VII 1917),
powstania Polskiej Organizacji Wojskowej (1914)
– wskazuje
na mapie rejony walk Legionów
Polskich
– omawia
udział polskich formacji zbrojnych u boku państw centralnych
i u boku ententy – wyjaśnia, jak zaborcy w czasie I wojny światowej traktowali ziemie Królestwa Polskiego | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Legion Puławski, Błękitna Armia – zna daty: bitwy pod Tannenbergiem (VIII 1914), bitwy pod Kostiuchnówką (1916), bitwy pod Rokitną (1915), bitwy pod Kaniowem (1918) – identyfikuje postać Józefa Hallera – wskazuje na mapie podział ziem polskich w 1915 r. – przedstawia genezę i organizacje Legionów Polskich – wyjaśnia, jakie znaczenie dla sprawy niepodległości Polski miała działalność Polskiej Organizacji Wojskowej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu wojna manewrowa – zna daty: wkroczenia Kompanii Kadrowej do Królestwa Polskiego (6 VIII 1914), powstania Komitetu Narodowego Polskiego w Warszawie (1914), powstania Naczelnego Komitetu Narodowego (1914), powstania Legionu Puławskiego (1914) powstania Komitetu Narodowego Polskiego w Lozannie (1917) – opisuje przebieg działań wojennych na froncie wschodnim – przedstawia okoliczności utworzenia wojska polskiego we Francji |
Uczeń:
– porównuje
taktykę prowadzenia działań na
froncie wschodnim i zachodnim
– ocenia
sposób traktowania ziem polskich przez zaborców w czasie I wojny światowej – ocenia wkład Legionów Polskich w odzyskanie niepodległości przez Polaków |
| 4. Rewolucje w Rosji |
Rewolucja
lutowa
Okres
dwuwładzy
Rosyjskie
stronnictwa polityczne
Przewrót
bolszewicki
Wojna
domowa
Armia
Czerwona
Rosja po rewolucji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: rewolucja lutowa, rewolucja październikowa
– zna
daty: wybuchu rewolucji lutowej (III 1917), wybuchu rewolucji październikowej (XI 1917) – identyfikuje postać Włodzimierza Lenina – wymienia przyczyny i skutki rewolucji lutowej i październikowej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
bolszewicy, Rada Komisarzy
Ludowych, Armia Czerwona,
łagry
– zna
daty: wojny domowej w Rosji
(1919–1922), powstania ZSRS (XII 1922) – identyfikuje postać Mikołaja II – wskazuje na mapie miejsce wybuchu rewolucji lutowej oraz ośrodki, które zapoczątkowały rewolucje październikową – przedstawia okoliczności wybuchu rewolucji październikowej i omawia jej przebieg – charakteryzuje sytuację w Rosji po rewolucji październikowej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
dwuwładza,
Rząd Tymczasowy, biała gwardia, Czeka, dyktatura
proletariatu, tezy kwietniowe
– zna
daty obalenia caratu przez Rząd Tymczasowy
(15 III 1917), ogłoszenia
tez kwietniowych przez Lenina
(IV 1917) zamordowania
rodziny carskiej (VII 1918)
– identyfikuje
postacie: Feliksa
Dzierżyńskiego,
Lwa Trockiego
– omawia
sytuację wewnętrzną w Rosji w czasie I wojny światowej
– określa
przyczyny, omawia przebieg i skutki wojny domowej w Rosji | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: eserowcy, mienszewicy, kadeci – zna daty: powstania Rady Komisarzy Ludowych (XI 1917), ogłoszenia konstytucji (VII 1918) – identyfikuje postacie: Aleksandra Kiereńskiego, Grigorija Rasputina – wymienia rosyjskie stronnictwa polityczne i przedstawia ich założenia programowe – omawia przebieg rewolucji lutowej – omawia losy rodziny carskiej |
Uczeń:
– charakteryzuje
okres dwuwładzy w Rosji – ocenia skutki przewrotu bolszewickiego dla Rosji i Europy |
|
5. Sprawa polska w czasie I wojny światowej |
Państwa
zaborcze a sprawa polska Akt 5 listopada Sprawa polska w polityce ententy Polacy na konferencji paryskiej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu Akt 5 listopada (manifest dwóch cesarzy)
– zna
daty: wydania manifestu dwóch cesarzy (5 XI 1916), podpisania
traktatu wersalskiego (28 VI 1919) – identyfikuje postacie: Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Dmowskiego – wymienia postanowienia Aktu 5 listopada – wymienia postanowienia konferencji wersalskiej w sprawie polskiej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu Rada Regencyjna – zna datę programu pokojowego prezydenta Wilsona (8 I 1918) – identyfikuje postacie: Thomasa Woodrowa Wilsona, Władysława Grabskiego – przedstawia stosunek państw centralnych do sprawy polskiej – omawia sprawę polską w polityce państw ententy |
Uczeń:
– zna
daty: ogłoszenia odezwy
cara Mikołaja II
(1916), powstania Rady
Regencyjnej (1917), odezw Rządu Tymczasowego i bolszewików (1917) – identyfikuje postacie: Aleksandra Kakowskiego, Zdzisława Lubomirskiego, Józefa Ostrowskiego, Georgesa Clemenceau, Davida Lloyda George’a – omawia udział delegacji polskiej na konferencji wersalskiej |
Uczeń:
– zna
datę ogłoszenia odezwy Mikołaja Romanowa do Polaków (VIII
1914)
– identyfikuje
postacie Mikołaja
Mikołajewicza,
Karla
Kuka, Hansa von Beselera
– przedstawia zależności
między sytuacją militarną państw centralnych i ententy podczas I wojny światowej a ich stosunkiem do sprawy polskiej | Uczeń: – ocenia, jakie znaczenie dla Polaków miał Akt 5 listopada i program pokojowy prezydenta Wilsona |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU V | ||||||
| ROZDZIAŁ VI: ŚWIAT W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM | ||||||
|
1. Świat po I wojnie światowej |
Ład
wersalski
Zniszczenia
i straty po I wojnie światowej Nowy układ sił w Europie Liga Narodów Wielki kryzys gospodarczy | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wielka Czwórka, Liga Narodów, wielki kryzys gospodarczy – zna daty: podpisania traktatu wersalskiego (28 VI 1919), powstania Ligi Narodów (1920) – wskazuje na mapie państwa europejskie decydujące o ładzie wersalskim – wymienia postanowienia traktatu wersalskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: demilitaryzacja,
ład wersalski, czarny
czwartek, New Deal
– zna
daty: obrad konferencji paryskiej (XI 1918–VI 1919), układu w
Locarno (1925), czarnego czwartku
(24 X 1929), wprowadzenia New
Deal (1933)
– identyfikuje
postać Franklina Delano Roosevelta
– wskazuje
na mapie państwa powstałe w wyniku rozpadu Austro–Węgier, państwa bałtyckie – przedstawia zniszczenia i straty po I wojnie światowej – wyjaśnia cel powstania Ligi Narodów – charakteryzuje przejawy wielkiego kryzysu gospodarczego i sposoby radzenia sobie z nim | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: plebiscyt, europeizacja, wolne miasto, mały traktat wersalski – zna daty: podpisania traktatów z Austrią (1919) i Węgrami (1920) oraz traktatu z Turcją (1920) – identyfikuje postać Kemala Mustafy – wskazuje na mapie zmiany terytorialne wynikające z traktatu wersalskiego – charakteryzuje układ sił w powojennej Europie – przedstawia zasady, na jakich opierał się ład wersalski – charakteryzuje działalność Ligi Narodów – wskazuje przyczyny wielkiego kryzysu gospodarczego – omawia skutki wielkiego kryzysu gospodarczego |
Uczeń:
– zna
daty: wstąpienia Niemiec do
Ligi Narodów (1926), wstąpienia ZSRS do Ligi Narodów (1934)
– omawia
postanowienia pokojów
podpisanych z
dawnymi sojusznikami Niemiec
– wyjaśnia,
jaką rolę w podważeniu ładu wersalskiego odegrał układ w
Locarno
| Uczeń: – ocenia skuteczność funkcjonowania ładu wersalskiego – ocenia wpływ wielkiego kryzysu gospodarczego na sytuację polityczną w Europie |
| 2. Narodziny faszyzmu |
Włochy
po I wojnie światowe Rządy faszystów we Włoszech Nazizm Republika weimarska Przejęcie władzy przez Hitlera Społeczeństwo III Rzeszy Zbrodnie nazistów do 1939 roku Faszyzm i autorytaryzm w innych państwach europejskich |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: faszyzm, marsz na Rzym, narodowy socjalizm
(nazizm),
antysemityzm,
obóz koncentracyjny, führer
– zna
daty: marszu na Rzym (1922), przejęcia przez Adolfa Hitlera
funkcji kanclerza (I 1933)
– identyfikuje
postacie: Benita Mussoliniego, Adolfa Hitlera
– charakteryzuje
ideologię faszystowską
– charakteryzuje
ideologię nazistowską
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: „czarne koszule”, ustawy norymberskie,
autorytaryzm, totalitaryzm
– zna
datę przyjęcia ustaw
norymberskich (1935)
– identyfikuje
postać Josefa Goebbelsa
– wskazuje
na mapie Europy państwa demokratyczne, totalitarne i autorytarne – opisuje okoliczności przejęcia władzy przez Benita Mussoliniego i Adolfa Hitlera – charakteryzuje politykę nazistów wobec Żydów | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: pakty laterańskie, noc długich noży, noc kryształowa – zna daty: przejęcia przez Benita Mussoliniego funkcji premiera (1922), funkcjonowania Republiki Weimarskiej (1919–1933), powstania paktów laterańskich (1929), przejęcia pełnej władzy w Niemczech przez Adolfa Hitlera (VIII 1934), nocy kryształowej (1938) – przedstawia sytuację Niemiec po zakończeniu I wojny światowej – wyjaśnia, w jaki sposób naziści kontrolowali życie obywateli |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
korporacja, system
monopartyjny, pucz,
indoktrynacja
– zna
daty: powstania Związków
Włoskich Kombatantów
(1919), puczu
monachijskiego (1923),
powstania Narodowej
Partii Faszystowskiej (1921), podpalenia Reichstagu (II 1933)
– identyfikuje
postacie: Piusa XI, Alfreda Rosenberga
– przedstawia
sytuację Włoch po zakończeniu I wojny światowej – omawia przyczyny popularności faszystów we Włoszech i nazistów w Niemczech |
Uczeń:
– wyjaśnia,
dlaczego w Europie zyskały popularność rządy autorytarne
– ocenia
zbrodniczą politykę nazistów do 1939 r. – ocenia wpływ polityki prowadzonej przez Benita Mussoliniego i Adolfa Hitlera na życie obywateli |
| Tajemnice sprzed wieków – W jaki sposób Niemcy odbudowali swoją armię? |
Decyzje
konferencji paryskiej
Czołgi
jako ciągniki rolnicze
Szkolenie
żołnierzy
Współpraca z ZSRS | Uczeń: – zna datę zawarcia układu w Rapallo (1922) – wymienia postanowienia traktatu wersalskiego dotyczące armii niemieckiej | Uczeń: – przedstawia sposoby łamania przez Niemcy postanowień traktatu wersalskiego dotyczących wojska – opisuje współpracę niemiecko–radziecką w dziedzinie militarnej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Reichswehra – zna datę wypowiedzenia przez Niemcy klauzul militarnych traktatu wersalskiego (1935) | Uczeń: – omawia proces szkolenia żołnierzy na potrzeby przyszłej armii niemieckiej – przedstawia rozwój niemieckiej broni pancernej |
Uczeń:
– ocenia wojskową współpracę
między Niemcami a ZSRS i jej wpływ na zagrożenie pokoju międzynarodowego |
| 3. ZSRS – imperium komunistyczne | Rozwój terytorialny Rosji Radzieckiej i ZSRS w okresie międzywo jennym Rządy Józefa Stalina Propagandowy wizerunek Stalina Gospodarka ZSRS Zbrodnie komunistyczne do 1939 roku Głód na Ukrainie Relacje ZSRS––Niemcy do 1939 roku | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: stalinizm, kult jednostki – zna daty: utworzenia ZSRS (30 XII 1922), paktu Ribbentrop–Mołotow (23 VIII 1939) – identyfikuje postać Józefa Stalina – wyjaśnia, w jaki sposób w ZSRS realizowano kult jednostki – wymienia cechy charakterystyczne państwa stalinowskiego | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Nowa Ekonomiczna Polityka, wielka czystka, NKWD, łagier – zna daty: ogłoszenia NEP (1921), układu w Rapallo (1922) – identyfikuje postacie: Lwa Trockiego, Wiaczesława Mołotowa, Joachima Ribbentropa – opisuje metody stosowane przez Józefa Stalina w celu umocnienia swoich wpływów – wymienia zbrodnie komunistyczne do 1939 r. – omawia relacje między ZSRS a Niemcami do 1939 r. | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kołchoz, Gułag, kolektywizacja rolnictwa, gospodarka planowa – zna daty: kolektywizacji rolnictwa (1928), głodu na Ukrainie (1932–1933), wielkiej czystki (1936–1938), represji wobec Polaków w ZSRS (1937–1938) – wskazuje na mapie obszar głodu w latach 1932–1933 – omawia reformy gospodarcze Józefa Stalina – omawia okoliczności przejęcia władzy przez Józefa Stalina |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: komunizm
wojenny, sowchoz
– wskazuje
na mapie największe skupiska
łagrów
– przedstawia
rozwój terytorialny Rosji
Sowieckiej i ZSRS w okresie międzywojennym – wyjaśnia, dlaczego system komunistyczny w ZSRS jest oceniany jako zbrodniczy – charakteryzuje politykę gospodarczą w Rosji Sowieckiej po zakończeniu I wojny światowej |
Uczeń:
– ocenia
politykę Stalina wobec przeciwników
– ocenia
skutki reform gospodarczych
wprowadzonych w ZSRS przez Stalina – ocenia zbrodniczą politykę komunistów do 1939 r. |
|
4.
Kultura i zmiany społeczne w okresie międzywo jennym |
Społeczne
skutki I wojny światowej
Wpływ
mass mediów na społeczeństwa
Komunikacja
Nowe
trendy w architekturze
i sztuce
Sztuka
filmowa
Zmiany
społeczne w dwudziestoleciu
międzywo jennym
Przemiany w modzie |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: mass
media, propaganda
– wymienia
rodzaje mass mediów
– przedstawia społeczne skutki
I wojny światowej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu indoktrynacja – zna datę przyznania prawa wyborczego kobietom w Polsce (1918) – przedstawia rozwój środków komunikacji w okresie międzywojennym – wyjaśnia, dlaczego sztuka filmowa cieszyła się coraz większą popularnością – wymienia nowe nurty w architekturze i sztuce |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
modernizm, funkcjonalizm
– zna
datę pierwszej audycji
radiowej (1906)
– wyjaśnia,
jakie cele przyświecały nowym trendom w architekturze i sztuce
– charakteryzuje zmiany
społeczne w dwudziestoleciu międzywojennym |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: dadaizm, surrealizm, futuryzm
– zna
datę pierwszego wręczenia
Oscarów (1929)
– wyjaśnia i ocenia wpływ
mass mediów na społeczeństwo w dwudziestoleciu międzywojennym |
Uczeń:
– ocenia
wpływ mass mediów na rozwój propagandy w państwach totalitarnych – ocenia zmiany, jakie zaszły w społeczeństwie po zakończeniu I wojny światowej |
|
5.
Świat na drodze ku II wojnie światowej | Militaryzacja Niemiec i powstanie osi Berlin–Rzym––Tokio Anschluss Austrii Wojna domowa w Hiszpanii Układ monachijski i kolejne zdobycze niemieckie Ekspansja Japonii |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: aneksja, Anschluss,
oś Berlin– –Rzym–Tokio
(państwa osi)
– zna
daty: Anschlussu
Austrii (III 1938), aneksji
Czech i Moraw przez
III Rzeszę (III 1939)
– identyfikuje
postacie: Benita
Mussoliniego, Adolfa Hitlera
– wskazuje
na mapie państwa
europejskie, które padły
ofiarą agresji Niemiec i Włoch – wymienia cele, jakie przyświecały państwom totalitarnym w polityce zagranicznej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
appeasement,
remilitaryzacja
– zna
daty: remilitaryzacji Nadrenii (1936), wojny domowej w Hiszpanii
(1936–1939), ataku
Japonii na Chiny (1937),
konferencji w Monachium (29–30 IX 1938), zajęcia Zaolzia przez Polskę (X 1938), – identyfikuje postać Francisco Franco – przedstawia przyczyny i skutki wojny domowej w Hiszpanii – przedstawia przyczyny Anschlussu Austrii – wymienia postanowienia konferencji w Monachium – charakteryzuje kolejne etapy podboju Europy przez Adolfa Hitlera do sierpnia 1939 r. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu państwo
marionetkowe
– zna
daty: przywrócenia powszechnej służby wojskowej w Niemczech (1935), zajęcia przez Niemcy Okręgu Kłajpedy (III 1939) – identyfikuje postać Neville’a Chamberlaina – przedstawia proces militaryzacji Niemiec – wymienia strony walczące ze sobą w hiszpańskiej wojnie domowej – omawia okoliczności zwołania konferencji monachijskiej – przedstawia skutki decyzji podjętych na konferencji monachijskiej – charakteryzuje sytuację w Europie pod koniec lat 30. XX w. | Uczeń: – zna daty: aneksji Mandżurii przez Japonię (1931), podboju Libii przez Włochy (1932), wojny włosko–abisyńskiej (1935–1936), zajęcia Albanii przez Włochy (1939), zbombardowania Guerniki (1937), proklamowania niepodległości Słowacji (III 1939) – identyfikuje postacie: Édouarda Daladiera, Józefa Tiso – wyjaśnia wpływ polityki appeasementu na politykę zagraniczną Niemiec – charakteryzuje włoską ekspansję terytorialną do 1939 r. – wyjaśnia przyczyny i skutki ekspansji Japonii na Dalekim Wschodzie |
Uczeń:
– ocenia
postawę polityków państw zachodnich
na konferencji w Monachium – ocenia skutki polityki appeasementu dla Europy |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU VI | ||||||
| ROZDZIAŁ VII: POLSKA W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM | ||||||
| 1. Odrodzenie Rzeczypospolitej |
Sytuacja
międzynaro dowa
Pierwsze
ośrodki władzy na ziemiach polskich Odzyskanie niepodległości 11 listopada Rząd Jędrzeja Moraczew skiego |
Uczeń:
– zna
daty: przekazania władzy
wojskowej Józefowi
Piłsudskiemu przez
Radę Regencyjną (11 XI 1918) – identyfikuje postacie: Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego – wymienia pierwsze ośrodki władzy na ziemiach polskich – omawia okoliczności przejęcia władzy przez Józefa Piłsudskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu Tymczasowy Naczelnik Państwa
– zna
datę: powołania rządu
Jędrzeja Moraczewskiego
(18 XI 1918) – identyfikuje postacie: Ignacego Daszyńskiego, Jędrzeja Moraczewskiego, Ignacego Jana Paderewskiego – określa zasięg wpływów pierwszych ośrodków władzy – opisuje działania pierwszych rządów polskich po odzyskaniu niepodległości – omawia dążenia władz polskich do uzyskania przez Polskę uznania międzynarodowego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu unifikacja
– zna
daty: powstania Tymczasowego
Rządu Ludowego Republiki
Polskiej (7 XI 1918), powstania Naczelnej Rady
Ludowej (14 XI 1918), wydania dekretu o powołaniu Tymczasowego Naczelnika Państwa (22 XI 1918), powołania rządu Ignacego Jana Paderewskiego (I 1919) – przedstawia sytuację międzynarodową jesienią 1918 r. – wyjaśnia, w jaki sposób sytuacja międzynarodowa, która zaistniała pod koniec 1918 r., wpłynęła na odzyskanie niepodległości przez Polskę |
Uczeń:
– zna
daty: powstania Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego (19 X
1918), powstania
Polskiej Komisji Likwidacyjnej Galicji i Śląska Cieszyńskiego (28 X 1918), przekazania władzy cywilnej Józefowi Piłsudskiemu przez Radę Regencyjną (14 XI 1918), Tymczasowego Komitetu Rządzącego we Lwowie (24 XI 1918) – przedstawia założenia programowe pierwszych ośrodków władzy |
Uczeń:
– ocenia
polityczne starania Polaków w przededniu odzyskania niepodległości – ocenia rolę, jaką odegrał Józef Piłsudski w momencie odzyskania niepodległości |
|
2. Walka o granicę wschodnią |
Koncepcje
granicy wschodniej
Konflikt
polsko- -ukraiński Orlęta Lwowskie Wyprawa kijowska Ofensywa bolszewików Bitwa Warszawska i nadniemieńska Pokój ryski Polsko- -litewskie spory terytorialne | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: „cud nad Wisłą” – zna daty: Bitwy Warszawskiej (15 VIII 1920), pokoju w Rydze (18 III 1921) – wskazuje na mapie granicę wschodnią ustaloną w pokoju ryskim – przedstawia postawy Polaków wobec zagrożenia niepodległości ze strony bolszewików – wymienia postanowienia pokoju ryskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: koncepcja inkorporacyjna, koncepcja
federacyjna, Rada
Obrony Państwa „bunt”
Żeligowskiego
– zna
daty: bitwy nadniemeńskiej (22–28 IX 1920), „buntu” Żeligowskiego (9 X 1920) – identyfikuje postacie: Romana Dmowskiego, Józefa Piłsudskiego, Lucjana Żeligowskiego, Wincentego Witosa, Michaiła Tuchaczewskiego – omawia koncepcje polskiej granicy wschodniej – wskazuje na mapie miejsca bitew stoczonych z Rosjanami w 1920 r. – omawia przebieg Bitwy Warszawskiej i jej skutki – przedstawia, w jaki sposób Polska przyłączyła ziemię wileńską |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu linia
Curzona
– zna
daty: układu z Symonem Petlurą (IV 1920), powołania Rady Obrony Państwa (VII 1920), włączenia Litwy Środkowej do Polski (III 1922) – identyfikuje postacie: Symona Petlury, Tadeusza Rozwadowskiego, Władysława Sikorskiego, Siemiona Budionnego – wskazuje na mapie tereny zajęte przez Armię Czerwoną do sierpnia 1920 r. – porównuje koncepcję inkorporacyjną i federacyjną – opisuje przebieg ofensywy bolszewickiej w 1920 r. – przedstawia przebieg i skutki kontrofensywy polskiej w 1920 r. |
Uczeń:
– zna
daty: utworzenia Zachodnioukraińskiej
Republiki Ludowej
(X/XI 1918), polskiej ofensywy wiosennej (1919), powstania
Tymczasowego
Komitetu
Rewolucyjnego
Polski (VII 1920), przekazania Wilna przez bolszewików Litwinom
(VII 1920), bitwy pod
Zadwórzem (1920), bitwy pod
Komarowem (31 VIII 1920) – identyfikuje postacie: Feliksa Dzierżyńskiego, Juliana Marchlewskiego – przedstawia przyczyny i przebieg konfliktu polsko- -ukraińskiego pod koniec 1918 i 1 1919 r. – omawia okoliczności podjęcia przez wojska polskie wyprawy kijowskiej i jej skutki |
Uczeń:
– ocenia
postawę Polaków wobec ekspansji ukraińskiej w Galicji
Wschodniej
– ocenia
postanowienia pokoju ryskiego
|
| Tajemnice sprzed wieków – Jak doszło do „cudu nad Wisłą”? | Mobilizacja społeczeństwa Przygotowanie kontruderzenia „Cud nad Wisłą” | Uczeń: – identyfikuje postać Józefa Piłsudskiego – wyjaśnia, dlaczego Bitwę Warszawską nazwano „cudem nad Wisłą” | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: mobilizacja – zna datę opracowania planu Bitwy Warszawskiej (5/6 VIII 1920) – omawia plany strategiczne wojsk polskich przed Bitwą Warszawską | Uczeń: – identyfikuje postacie: Władysława Sikorskiego, Tadeusza Rozwadowskiego – przedstawia postaci, które miały wpływ na wynik Bitwy Warszawskiej | Uczeń: – identyfikuje postacie Maxime’a Weyganda, Józefa Hallera, Edgara Vincenta lorda d’Abernona – charakteryzuje spór o autorstwo zwycięstwa Polaków w Bitwie Warszawskiej | Uczeń: – ocenia postawy Polaków wobec zagrożenia niepodległości ze strony bolszewików – ocenia spór wokół autorstwa planu Bitwy Warszawskiej |
|
3. Kształtowanie
się granicy zachodniej i południowej |
Powstanie
wielkopolskie
Ustalenie
północnej granicy
Zaślubiny
z morzem Wolne Miasto Gdańsk Pierwsze i drugie powstanie śląskie Trzecie powstanie śląskie Konflikt polsko- -czechosłowacki |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu plebiscyt
– zna
datę wybuchu powstania wielkopolskiego (27 XII 1918) – wskazuje na mapie obszar Wolnego Miasta Gdańska, obszary plebiscytowe – wymienia wydarzenia, które miały wpływ na kształt zachodniej granicy państwa polskiego – wyjaśnia, jakie znaczenie dla niepodległej Polski miał dostęp do morza |
Uczeń:
– zna
daty: plebiscytu na Warmii, Mazurach
i Powiślu (11 VII 1920),
plebiscytu na Górnym
Śląsku (20 III 1921), trzeciego powstania śląskiego
(V–VII 1921)
– identyfikuje
postacie: Ignacego Jana Paderewskiego, Wojciecha
Korfantego
– wskazuje
na mapie obszar powstania wielkopolskiego
– omawia
przebieg i skutki powstania wielkopolskiego – omawia okoliczności plebiscytów Warmii, Mazurach i Powiślu oraz na Górnym Śląsku – przedstawia przyczyny i skutki powstań śląskich |
Uczeń:
– zna
daty: przybycia Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania (26 XII 1918), pierwszego powstania śląskiego (VIII 1919), zaślubin Polski z morzem (10 II 1920), podziału Śląska Cieszyńskiego (VII 1920), drugiego powstania śląskiego (VIII 1920) – identyfikuje postacie: Józefa Dowbora-Muśnickiego, Józefa Hallera – wskazuje na mapie zasięg powstań śląskich, Śląsk Cieszyński – przedstawia okoliczności zaślubin Polski z morzem | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu konwencja górnośląska – opisuje konflikt polsko-czechosłowacki i jego skutki – przedstawia proces kształtowania się zachodniej i północnej granicy państwa polskiego |
Uczeń:
– ocenia
postawę Polaków wobec sytuacji politycznej w Wielkopolsce w końcu 1918 r. – ocenia przyczyny klęski Polski w plebiscycie na Warmii, Mazurach i Powiślu – ocenia postawę Polaków wobec walki o polskość Śląska |
| 4. Rządy parlamentarne |
Trudne
początki niepodległości
Pierwsze
wybory parlamentarne
Konstytucja
z 1921 roku Scena polityczna II Rzeczypospolitej Elekcja i śmierć Narutowicza Rządy parlamentarne w latach 1919–1926 Kryzys rządów parlamen tar nych | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Naczelnik Państwa, konstytucja marcowa – zna daty: uchwalenia konstytucji marcowej (17 III 1921), wyboru Gabriela Narutowicza na prezydenta (XII 1922) – identyfikuje postacie: Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Gabriela Narutowicza, Stanisława Wojciechowskiego – omawia postanowienia konstytucji marcowej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: system parlamentarny,
czynne i bierne prawo
wyborcze, hiperinflacja, wojna celna
– zna
daty: pierwszych wyborów do
sejmu ustawodawczego (26 I 1919), zabójstwa prezydenta Gabriela Narutowicza (16 XII 1922) – identyfikuje postacie: Wincentego Witosa, Wojciecha Korfantego, Ignacego Daszyńskiego, Władysława Grabskiego – charakteryzuje zadania, jakie stanęły przed władzami odradzającej się Polski |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: mała konstytucja, partyjniactwo
– zna
datę wprowadzenia podziału na województwa (1919), uchwalenia
małej konstytucji (20 II 1919) – wymienia postanowienia małej konstytucji – omawia okoliczności i skutki zamachu na prezydenta Gabriela Narutowicza – przedstawia przejawy kryzysu rządów parlamentarnych – charakteryzuje rządy parlamentarne w Polsce w latach 1919–1926 |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: sejm ustawodawczy, Zgromadzenie Narodowe,
kontrasygnata
– identyfikuje
postacie: Romana Rybarskiego,
Maurycego Zamoyskiego, Jana
Baudouin de Courtenaya
– przedstawia
okoliczności pierwszych wyborów prezydenckich
– charakteryzuje
scenę polityczną II Rzeczypospolitej – wyjaśnia wpływ słabości politycznej rządów parlamentarnych na pozycję międzynarodową II Rzeczypospolitej |
Uczeń:
– ocenia
pozycję ustrojową
Naczelnika Państwa
– ocenia rządy parlamentarne
w Polsce w latach 1919–1926 |
|
5. Zamach majowy i rządy sanacji |
Zamach
majowy
Walki
podczas zamachu majowego
Zmiany
konstytucji
Rządy
sanacyjne
Represje
w
stosunku do opozycji
Obóz
w Berezie Kartuskiej Rządy sanacyjne po śmierci Piłsudskiego Polski autorytaryzm na tle europejskim | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: zamach majowy, sanacja, konstytucja kwietniowa – zna daty: początku zamachu majowego (12 V 1926), uchwalenia konstytucji kwietniowej (23 IV 1935) – identyfikuje postać Józefa Piłsudskiego, Ignacego Mościckiego – opisuje skutki polityczne i ustrojowe zamachu majowego – charakteryzuje rządy sanacyjne – przedstawia postanowienia konstytucji kwietniowej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
piłsudczycy, obóz
sanacyjny, autorytaryzm, wybory brzeskie, proces brzeski
– zna
daty: dymisji rządu i prezydenta Stanisława Wojciechowskiego
(14 V 1926), wyborów brzeskich (XI 1930), procesu brzeskiego
(1932)
– identyfikuje
postacie: Wincentego
Witosa, Stanisława
Wojciechowskiego, Macieja
Rataja
– omawia
przyczyny zamachu majowego
– charakteryzuje
przebieg zamachu majowego
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: dekret, nowela sierpniowa,
Bezpartyjny
Blok Współpracy z Rządem,
Centrolew, „cuda nad urną”
– zna
daty: uchwalenia
noweli sierpniowej (2 VIII 1926), wyboru Ignacego Mościckiego na prezydenta (1 VI 1926), śmierci Józefa Piłsudskiego (12 V 1935) – identyfikuje postacie: Walerego Sławka, Edwarda Rydza-Śmigłego, Władysława Sikorskiego – przedstawia politykę sanacji wobec opozycji – omawia rządy sanacyjne po śmierci Józefa Piłsudskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: grupa
pułkowników,
grupa zamkowa, Obóz Zjednoczenia
Narodowego
– zna
daty: powołania rządu
„Chjeno-Piasta” (10
V 1926), powstania
BBWR (1928), powstania
Centrolewu (1929), Kongresu
Obrony Prawa i Wolności (29 VI 1930), powstania OZN-u (1937) – identyfikuje postacie: Kazimierza Bartla, Adama Koca – porównuje pozycję prezydenta w konstytucjach marcowej i kwietniowej |
Uczeń:
– charakteryzuje
polski autorytaryzm na tle przemian politycznych w Europie
– ocenia
zamach majowy i jego wpływ na losy II Rzeczypospolitej i jej obywateli – ocenia metody, jakimi władze sanacyjne walczyły z opozycją polityczną |
| 6. Gospodarka II Rzeczypospolitej |
Problemy
gospodarcze
odrodzonej
Polski
Reforma
walutowa Grabskiego
Odbudowa
gospodarcza
Reforma
rolna
Wielki
kryzys gospodarczy w Polsce
Nowe
inwestycje przemysłowe
Port morski w Gdyni |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Polska A i Polska B, Centralny Okręg Przemysłowy – wskazuje na mapie obszar Polski A i Polski B, obszar COP-u, Gdynię – wymienia różnice między Polską A i Polską B – wyjaśnia, jaką rolę gospodarczą odgrywał Centralny Okręg Przemysłowy |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu reforma walutowa
– zna
daty: reformy walutowej
Władysława Grabskiego
(1924), rozpoczęcia budowy Gdyni (1921), rozpoczęcia budowy
COP–u (1937)
– identyfikuje
postacie: Eugeniusza
Kwiatkowskiego,
Władysława
Grabskiego
– omawia
reformy rządu Władysława Grabskiego
– przedstawia
przyczyny budowy portu w Gdyni i jego znaczenie
dla polskiej gospodarki
– przedstawia założenia
4-letniego planu gospodarczego Eugeniusza Kwiatkowskiego i jego realizację |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu reforma rolna
– zna
daty: ustawy o reformie rolnej (1920 i 1925), początku wielkiego kryzysu (1929) – przedstawia problemy gospodarcze, z jakimi borykała się Polska po odzyskaniu niepodległości – omawia założenia i realizację reformy rolnej – charakteryzuje wielki kryzys gospodarczy w Polsce |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu magistrala węglowa
– wskazuje
na mapie przebieg magistrali węglowej
– opisuje
sposoby przezwyciężania trudności gospodarczych przez władze II Rzeczypospolitej – przedstawia działania podjęte w celu modernizacji gospodarki Polski w dwudziestoleciu międzywojennym |
Uczeń:
– ocenia
wpływ reform Władysława Grabskiego na sytuacje gospodarczą II Rzeczypospolitej – ocenia znaczenie portu gdyńskiego dla gospodarki II Rzeczypospolitej – ocenia gospodarczą działalność Eugeniusza Kwiatkowskiego |
| 7. Społeczeństwo odrodzonej Polski | Społeczeństwo II Rzeczy pospolitej Państwo wielu narodów Polityka wobec mniejszości narodowych Rozwój edukacji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu
analfabetyzm
– omawia
strukturę narodowościową i wyznaniową II Rzeczypospolitej – wyjaśnia, w jaki sposób władze odrodzonego państwa polskiego walczyły z analfabetyzmem |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
asymilacja narodowa,
asymilacja państwowa, getto
ławkowe
– zna
datę reformy Janusza
Jędrzejewicza (1932)
– identyfikuje
postać Janusza Jędrzejewicza
– przedstawia
strukturę społeczną II Rzeczypospolitej
– wyjaśnia,
na czym polegać miała asymilacja narodowa i państwowa
– omawia rozwój edukacji w II Rzeczypospolitej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: numerus
clausus
– opisuje
sytuację społeczną Polski w międzywojennej Polsce – charakteryzuje politykę władz II Rzeczypospolitej wobec Ukraińców – omawia stosunki polsko–żydowskie – wymienia przykłady wyższych uczelni funkcjonujących w II Rzeczypospolitej | Uczeń: – zna daty: przeprowadzenia spisów powszechnych w II Rzeczypospolitej (1921 i 1931), zbliżenia się Ruchu Narodowo-Radykalnego do Obozu Zjednoczenia Narodowego (1937) – charakteryzuje przykłady realizacji polityki asymilacyjnej w latach 30. XX w. |
Uczeń:
– ocenia
położenie mniejszości narodowych w II Rzeczypospolitej
– ocenia
politykę władz II Rzeczypospolitej wobec mniejszości
narodowych
|
|
8.
Osiągnięcia II
Rzeczypospolitej
|
Osiągnięcia
polskich naukowców
Literatura
międzywojenna
Technika
i transport II Rzeczypospolitej Polskie kino w okresie międzywo jennym Polski modernizm Malarstwo i architektura |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu Enigma
– identyfikuje
postać Władysława Reymonta
– przedstawia
najważniejsze osiągnięcia kultury polskiej w dwudziestoleciu
międzywojennym
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
– zna
datę otrzymania Literackiej
Nagrody Nobla przez
Władysława Reymonta (1924)
– identyfikuje
postacie: Stefana Żeromskiego, Zofię Nałkowską, Marię
Dąbrowską, Witolda Gombrowicza, Juliana Tuwima, Stanisława
Ignacego Witkiewicza
– wymienia
przedstawicieli polskiej literatury w dwudziestoleciu międzywojennym – prezentuje osiągnięcia polskiej literatury w okresie dwudziestolecia międzywojennego – wymienia osiągnięcia polskich naukowców w dziedzinie nauk matematycznych |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
modernizm, ekspresjonizm,
funkcjonalizm,
lwowska
szkoła matematyczna
– identyfikuje
postacie: Brunona Schulza, Eugeniusza Bodo, Franciszka Żwirki,
Stanisława
Wigury
– wymienia
przedstawicieli nauk matematycznych, twórców filmu i sztuki w Polsce międzywojennej – przedstawia rozwój kinematografii polskiej w dwudziestoleciu międzywojennym |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
awangarda, styl narodowy,
katastrofizm, formizm,
skamandryci, art déco,
Awangarda Krakowska,
– zna
daty: powstania PKP
(1926), powstania PLL LOT
(1929)
– identyfikuje
postacie: Tadeusza Kotarbińskiego, Floriana
Znanieckiego, Stefana
Banacha, Hugona Steinhausa
– wymienia
architektów tworzących w
okresie II Rzeczypospolitej
i ich osiągnięcia – przedstawia nurty w polskiej literaturze oraz grupy poetyckie, jakie rozwinęły się w okresie dwudziestolecia międzywojennego |
Uczeń:
– charakteryzuje
kierunki w sztuce i architekturze II Rzeczypospolitej – ocenia dorobek kultury i nauki polskiej w okresie międzywojennym |
| 9. II Rzeczpo spolita na arenie międzyna rodowej |
II
Rzeczpo spolita i jej sąsiedzi Polska polityka zagraniczna Układy w Rapallo i Locarno Normalizacja stosunków z ZSRS i Niemcami Rola II Rzeczypo spolitej na arenie międzynaro dowej |
Uczeń:
– zna
datę układu polsko-francuskiego (II 1921)
– identyfikuje
postać Józefa Piłsudskiego
– wymienia
sojusze, jakie zawarła Polska w dwudziestoleciu międzywojennym
– wyjaśnia,
które z nich miały stanowić gwarancję bezpieczeństwa II Rzeczypospolitej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
„korytarz”, polityka
równowagi i „równych odległości” – zna daty: układu polsko-rumuńskiego (III 1921), traktatu polsko-radzieckiego o nieagresji (1932), polsko-niemieckiej deklaracji o niestosowaniu przemocy (1934) – identyfikuje postać Józefa Becka – omawia stosunek państw sąsiednich do II Rzeczypospolitej – charakteryzuje stosunki polsko- -radzieckie i polsko- -niemieckie w dwudziestoleciu międzywojennym |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu Międzymorze
– zna
daty: układu w Rapallo (1922), układu w Locarno (1925) – przedstawia koncepcję Józefa Piłsudskiego dotyczącą prowadzenia polityki zagranicznej i przykłady jej realizacji – omawia ideę Międzymorza i wyjaśnia przyczyny jej niepowodzenia – wskazuje zagrożenia, jakie stwarzały dla Polski układy z Rapallo i Locarno – opisuje polską politykę zagraniczną w latach 30. XX w. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu wojna prewencyjna
– wyjaśnia,
jaki wpływ na pozycję międzynarodową Polski miały układy w
Rapallo i Locarno
– wyjaśnia, jaki wpływ na
pozycję międzynarodową Polski miały polsko- -radziecki traktat o nieagresji i polsko- -niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy |
Uczeń:
– ocenia
pozycję II Rzeczypospolitej na arenie międzynarodowej |
|
10. Polska w przededniu II wojny światowej |
Zajęcie
Zaolzia
Niemieckie
żądania wobec Polski
Sojusz
z Wielką Brytanią i Francją Pakt Ribbentrop– –Mołotow |
Uczeń:
– zna
daty: paktu Ribbentrop–Mołotow
(23 VIII 1939),
polsko- -brytyjskiego sojuszu polityczno-wojskowego (25 VIII 1939) – wskazuje na mapie obszary, które na mocy paktu Ribbentrop–Mołotow miały przypaść III Rzeszy i ZSRS – przedstawia żądania, jakie III Rzesza wysunęła wobec Polski w 1938 r. – wymienia postanowienia paktu Ribbentrop–Mołotow |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: eksterytorialność
– zna
daty: zajęcia Zaolzia przez Polskę (2 X 1938),
polsko–brytyjskich gwarancji pomocy
w razie ataku Niemiec (IV
1939), wypowiedzenia przez
Niemcy deklaracji
o
niestosowaniu przemocy z Polską (IV 1939)
– identyfikuje
postacie: Joachima von Ribbentropa, Wiaczesława Mołotowa,
Józefa Becka
– wskazuje
na mapie Zaolzie, tzw.
„korytarz”
– omawia
postawę władz II Rzeczypospolitej wobec żądań niemieckich – wyjaśnia, jakie znaczenie dla Polski miało zawarcie paktu Ribbentrop–Mołotow |
Uczeń:
– zna
daty: przedstawienia po raz pierwszy propozycji tzw. ostatecznego uregulowania spraw spornych między Polską a Niemcami (X 1938), przedstawienia po raz ostatni propozycji tzw. ostatecznego uregulowania spraw spornych między Polską a Niemcami (III 1939), przemówienia sejmowego Józefa Becka (5 V 1939) – wyjaśnia, w jakich okolicznościach nastąpiło włączenie Zaolzia do II Rzeczypospolitej – wyjaśnia, jakie cele przyświecały polityce zagranicznej Wielkiej Brytanii i Francji wobec Polski w 1939 r. – przedstawia okoliczności zawarcia paktu Ribbentrop– –Mołotow |
Uczeń:
– przedstawia
przyczyny konfliktu polsko- -czechosłowackiego o Zaolzie – charakteryzuje relacje polsko- -brytyjskie i polsko- -francuskie w przededniu II wojny światowej – wyjaśnia, jaki wpływ miały brytyjskie i francuskie gwarancje dla Polski na politykę Adolfa Hitlera | Uczeń: – ocenia postawę rządu polskiego wobec problemu Zaolzia – ocenia postawę społeczeństwa polskiego wobec żądań niemieckich |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU VII | ||||||
|
|
KLASA VIII
| Temat lekcji | Zagadnienia, materiał nauczania | Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| dopuszczająca | dostateczna | dobra | bardzo dobra | celująca | ||
| ROZDZIAŁ I: II WOJNA ŚWIATOWA | ||||||
| 1. Napaść na Polskę | Niemieckie przygotowania do wojny Polacy w przededniu wojny Wybuch wojny Przebieg walk Napaść sowiecka Zakończenie walk i bilans wojny obronnej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: wojna błyskawiczna (Blitzkrieg)
– zna daty: agresji
Niemiec na Polskę (1 IX 1939), wkroczenia Armii Czerwonej do
Polski (17 IX 1939)
– identyfikuje
postacie: Adolfa Hitlera, Józefa Stalina
– wymienia etapy
wojny obronnej Polski
– wyjaśnia
przyczyny klęski Polski we wrześniu 1939 r.
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: bitwa graniczna, „dziwna wojna”, internowanie – zna daty: bitwy o Westerplatte (1–7 IX 1939), wypowiedzenia wojny Niemcom przez Francję i Wielką Brytanię (3 IX 1939), kapitulacji Warszawy (28 IX 1939) – identyfikuje postacie: Henryka Sucharskiego, Edwarda Rydza-Śmigłego, Stefana Starzyńskiego – wskazuje na mapie kierunki uderzeń armii niemieckiej i sowieckiej – charakteryzuje etapy wojny obronnej Polski – opisuje przykłady bohaterstwa polskich żołnierzy – przedstawia przykłady zbrodni wojennych dokonanych przez Niemców w czasie wojny obronnej Polski |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: „polskie Termopile”, Korpus Ochrony
Pogranicza (KOP)
– zna daty: bitwy
nad Bzurą (9–22 IX 1939), ewakuacji władz państwowych i
wojskowych z Warszawy (6/7 IX 1939), internowania władz polskich
w Rumunii (17/18 IX 1939), kapitulacji pod Kockiem (6 X 1939)
– identyfikuje
postacie: Władysława Raginisa, Franciszka Kleeberga
– wymienia miejsca
kluczowych bitew wojny obronnej Polski stoczonych z wojskami
niemieckimi i sowieckimi
– przedstawia
polityczne i militarne założenia planu obrony Polski w 1939 r.
– omawia
okoliczności wkroczenia wojsk sowieckich na terytorium Polski w
kontekście paktu Ribbentrop–Mołotow
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: prowokacja gliwicka, Grupy Specjalne (Einsatzgruppen) – zna daty: prowokacji gliwickiej (31 VIII 1939), kapitulacji Helu (2 X 1939), – identyfikuje postacie: Franciszka Dąbrowskiego, Józefa Unruga, Tadeusza Kutrzeby – porównuje plany Polski i Niemiec przygotowane na wypadek wojny – przedstawia stosunek sił ZSRS, Niemiec i Polski |
Uczeń:
– ocenia postawę
aliantów zachodnich wobec Polski
we wrześniu 1939 r.
– ocenia postawę
władz polskich we wrześniu 1939 r.
|
|
2. Podbój Europy przez Hitlera i Stalina | Wojna zimowa Atak III Rzeszy na kraje skandynawskie Agresja niemiecka na Europę Zachodnią Klęska Francji Bitwa o Anglię Wojna na Bałkanach | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: alianci, bitwa o Anglię, kolaboracja – zna daty: ataku III Rzeszy na Francję (10 V 1940), bitwy o Anglię (VII–X 1940) – wymienia państwa, które padły ofiarą agresji sowieckiej oraz niemieckiej do 1941 r. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: linia Maginota
– zna daty: napaści
niemieckiej na Danię i Norwegię (9 IV 1940), ataku Niemiec na
Jugosławię i Grecję (6 IV 1941)
– identyfikuje
postacie: Winstona Churchilla, Charles’a de Gaulle’a
– wskazuje na mapie
obszary zagarnięte przez ZSRS i III Rzeszę do 1941 r.
– przedstawia cele
polityki Hitlera i Stalina w Europie w latach 1939–1941
– przedstawia
najważniejsze działania wojenne w Europie z lat 1939–1941 – wyjaśnia główne przyczyny pokonania Francji przez armię niemiecką w 1940 r. | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: wojna zimowa, państwo marionetkowe, państwo Vichy – zna daty: wojny sowiecko-fińskiej (XI 1939 – III 1940), zajęcia republik bałtyckich przez ZSRS (VI 1940), – przedstawia ekspansję ZSRS w latach 1939–1941 – opisuje kolejne etapy agresji Niemiec w latach 1940–1941 – opisuje skutki bitwy o Anglię oraz omawia jej polityczne i militarne znaczenie |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Komitet Wolnej Francji, linia Mannerheima
– zna datę:
ewakuacji wojsk alianckich z Dunkierki (V–VI 1940)
– identyfikuje
postacie: Vidkuna Quislinga, Philippe’a Pétaina
– omawia sposób
przejęcia kontroli nad republikami bałtyckimi przez ZSRS w 1940
r.
|
Uczeń:
– ocenia sytuację
polityczną i militarną w Europie w 1941 r.
|
| TSW – Dlaczego Niemcy nie zdobyli Anglii? | Jak pokonać flotę brytyjską? Bitwa o Anglię Pierwsza porażka Hitlera |
Uczeń:
– zna datę: bitwy o
Anglię (VII–X 1940)
– identyfikuje
postacie: Adolfa Hitlera, Winstona Churchilla
– wymienia cele
niemieckich ataków lotniczych na Wielką Brytanię
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: operacja „Lew morski”, Enigma – wskazuje wynalazki techniczne, które pomogły Brytyjczykom w walce z Niemcami – przedstawia militarny wkład Polaków w obronę Wielkiej Brytanii | Uczeń: – zna daty: największego nalotu niemieckiego na Wielką Brytanię (15 IX 1940), nalotu na Coventry (14 XI 1940) – identyfikuje postacie Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego, Henryka Zygalskiego – omawia założenia niemieckiego planu inwazji na Wielką Brytanię – wyjaśnia, jakie były przyczyny klęski Niemiec w bitwie o Anglię | Uczeń: – porównuje potencjał militarny wojsk niemieckich i brytyjskich w czasie wojny o Anglię | Uczeń: – ocenia wkład polskich lotników w walki o Wielką Brytanię |
| 3. Wojna III Rzeszy z ZSRS |
Przygotowania do
wojny
Atak niemiecki na
ZSRS
Wielka Wojna
Ojczyźniana
Stosunek ludności
ZSRS do okupanta
Walki o Leningrad
i Stalingrad
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: plan „Barbarossa” – zna daty: agresji Niemiec na ZSRS (22 VI 1941), bitwy pod Stalingradem (VIII 1942 – II 1943) – omawia przełomowe znaczenie bitwy stalingradzkiej dla przebiegu II wojny światowej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Wielka Wojna Ojczyźniana – zna datę: bitwy pod Moskwą (XI–XII 1941) – identyfikuje postać: Gieorgija Żukowa – wskazuje na mapie przełomowe bitwy wojny Niemiec i ZSRS: pod Moskwą i pod Stalingradem – wyjaśnia przyczyny ataku III Rzeszy na Związek Sowiecki – przedstawia etapy wojny niemiecko-sowieckiej – wyjaśnia, jakie czynniki spowodowały klęskę ofensywy niemieckiej na Moskwę w 1941 r. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: blokada Leningradu, Lend-Lease
Act
– zna datę: blokady
Leningradu (1941–1944)
– identyfikuje
postać: Friedricha von Paulusa
– przedstawia
przebieg działań wojennych na froncie wschodnim w latach
1941–1943
– charakteryzuje
stosunek ludności do okupanta na zajmowanych terenach przez
Niemców
– przedstawia, w
jaki sposób Niemcy traktowali jeńców sowieckich
|
Uczeń:
– wskazuje powody
zbliżenia Wielkiej Brytanii i USA do ZSRS
– przedstawia
warunki prowadzenia działań wojennych przez Niemcy na terenie
ZSRS
– wyjaśnia
przyczyny i okoliczności zdobycia przewagi militarnej przez ZSRS
| Uczeń: – ocenia postawę władz sowieckich w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej |
| 4. Polityka okupacyjna III Rzeszy | Polityka niemiecka wobec ziem okupowanych Ruch oporu w okupowanej Europie Polityka niemiecka wobec Żydów Holokaust Postawy wobec Holokaustu |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: ruch oporu, getto, Holokaust, obóz
koncentracyjny
– przedstawia
założenia rasowej polityki hitlerowców oraz metody jej
realizacji
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: pacyfikacja, Generalny Plan Wschodni, gwiazda Dawida, obóz zagłady – zna datę: powstania Generalnego Planu Wschodniego (1942) – identyfikuje postacie: Adolfa Eichmanna, Ireny Sendlerowej – wymienia założenia niemieckiego Generalnego Planu Wschód – charakteryzuje politykę okupacyjną Niemiec – wymienia kraje, w których powstały rządy kolaborujące z Niemcami, oraz kraje, gdzie rozwinął się ruch opo ru – wyjaśnia, jakimi sposobami ludność terenów okupowanych niosła pomoc Żydom – omawia bilans Holokaustu | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „przestrzeń życiowa” (Lebensraum), „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”, „Szoah”, „Żegota”, szmalcownicy – zna datę: konferencji w Wannsee (I 1942) – identyfikuje postacie: Heinricha Himmlera, Oskara Schindlera – wskazuje na mapie obozy koncentracyjne i obozy zagłady w Europie – przedstawia przebieg zagłady europejskich Żydów – omawia postawy ludności ziem okupowanych wobec Holokaustu i niemieckich agresorów |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Babi Jar, Ponary, czetnicy
– zna datę: wybuchu
antyniemieckiego powstania w Paryżu (VIII 1942)
– identyfikuje
postacie: Josipa Broza-Tity, Raoula
Wallenberga, Henryka
Sławika,
– porównuje
sytuację ludności na terytoriach okupowanych przez Niemców
|
Uczeń:
– ocenia postawy
wobec Holokaustu
|
| 5. Wojna poza Europą | Walki w Afryce Północnej Wojna na Atlantyku Przystąpienie Japonii do wojny Ofensywa japońska w Azji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: bitwa o Atlantyk
– zna daty: ataku
Japonii na USA (7 XII 1941), bitwy pod El Alamein (X–XI 1942),
bitwy o Midway (VI 1942)
– identyfikuje
postać: Franklina Delano Roosevelta
– wymienia główne
strony konfliktu w Afryce i w rejonie Pacyfiku oraz ich
najważniejsze cele strategiczne
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Afrika Korps, pakt trzech, wilcze stada, konwój, Enigma – zna daty: podpisania paktu trzech (IX 1940), bitwy na Morzu Koralowym (V 1942), kapitulacji wojsk włoskich i niemieckich w Afryce (V 1943) – identyfikuje postać: Erwina Rommla – wyjaśnia, na czym polegało strategiczne znaczenie bitew pod El Alamein i pod Midway i lokalizuje je na mapie – wyjaśnia znaczenie bitwy o Atlantyk dla losów II wojny światowej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: U-Boot, pancernik, lotniskowiec
– zna daty: ataku
Włoch na Egipt (VIII 1940), lądowania wojsk niemieckich w
Afryce (1941), walk o Guadalcanal (VIII 1942 – II 1943)
– identyfikuje
postacie: Bernarda Montgomery’ego, Dwighta Davida Eisenhowera
– przedstawia
przebieg walk w Afryce
– charakteryzuje
ekspansję japońską w Azji
– omawia działania
wojenne na morzach i oceanach
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Torch” – zna datę: nalotów na Maltę (1940–1942) – wskazuje na mapie obszary opanowane przez Japończyków do końca 1942 r. – przedstawia rozwiązania militarne, które obie strony stosowały podczas zmagań na Oceanie Atlantyckim |
Uczeń:
– ocenia
konsekwencje włączenia się USA do wojny
|
| 6. Droga do zwycięstwa |
Początek
Wielkiej Koalicji
Bitwa na Łuku
Kurskim i jej następstwa
Walki na Sycylii
i we Włoszech
Konferencja w
Teheranie
Otwarcie drugiego
frontu w Europie
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
Karta atlantycka,
Wielka Koalicja, Wielka Trójka
– zna datę:
podpisania Karty atlantyckiej
(14 VIII 1941 r.)
– identyfikuje
postacie: Józefa Stalina, Franklina Delano Roosevelta, Winstona
Churchilla
– wyjaśnia genezę
powstania i cele Wielkiej Koalicji
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: konferencja w Teheranie, operacja „Overlord” – zna daty: bitwy na Łuku Kurskim (VII 1943), konferencji w Teheranie (XI–XII 1943), lądowania wojsk alianckich na Sycylii (VII 1943), bitwy o Monte Cassino (V 1944), operacji „Overlord” (6 VI 1944) – przedstawia decyzje podjęte podczas obrad Wielkiej Trójki w Teheranie – wyjaśnia, na czym polegało strategiczne znaczenie bitew i operacji militarnych na froncie wschodnim i zachodnim w latach 1943–1944 |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Lend-Lease Act,
konferencja w Casablance, operacja „Market Garden”, linia Gustawa – zna daty: konferencji w Casablance (I 1943), ofensywy Armii Czerwonej na froncie wschodnim (VI 1944), zamachu na A. Hitlera (VII 1944), bitwy pod Falaise (VIII 1944) – identyfikuje postacie: Dwighta Eisenhowera, Stanisława Maczka – przedstawia etapy formowania się Wielkiej Koalicji antyhitlerowskiej – przedstawia decyzje podjęte pod-czas konferencji w Casablance – opisuje walki na froncie zachodnim i we Włoszech w latach 1943–1944 | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Bagration” – identyfikuje posta : Clausa von Stauffenberga – przedstawia przyczyny, okoliczności i skutki zamachu na Hitlera – charakteryzuje założenia polityki zagranicznej wielkich mocarstw w czasie II wojny światowej | Uczeń: – przedstawia wizję powojennego świata zarysowaną w Karcie atlantyckiej przez przywódców USA i Wielkiej Brytanii |
| Koniec II wojny światowej | Ład jałtański Koniec wojny w Europie Walki na Dalekim Wschodzie Kapitulacja Japonii |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu:
ład jałtański
– zna daty:
konferencji jałtańskiej (4–11 II 1945), bezwarunkowej
kapitulacji III Rzeszy (8/9 V 1945)
– identyfikuje
postacie: Józefa Stalina, Franklina Delano Roosevelta, Winstona
Churchilla
– przedstawia
decyzje podjęte podczas konferencji jałtańskiej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: operacja berlińska, bezwarunkowa
kapitulacja, kamikadze
– zna daty: operacji
berlińskiej (IV 1945), zrzucenia bomb atomowych na Hiroszimę i
Nagasaki (6 i 9 VIII 1945), bezwarunkowej kapitulacji Japonii (2
IX 1945)
– przedstawia
wielkie operacje strategiczne na froncie wschodnimi zachodnim
– omawia
okoliczności kapitulacji Japonii
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wał Pomorski, taktyka „żabich skoków” – zna daty: bitwy o Iwo Jimę (II–III 1945), zdobycia Berlina (2 V 1945), – identyfikuje posta : Douglasa MacArthura – charakteryzuje działania na froncie wschodnim, zachodnim i na Pacyfiku w latach 1944-1945 – omawia metody prowadzenia walki w rejonie Azji i Pacyfiku oraz przedstawia ich skutki |
Uczeń:
– zna daty: bitwy na
Morzu Filipińskim (VI 1944),
– charakteryzuje
założenia polityki zagranicznej wielkich mocarstw w czasie II
wojny światowej
– wyjaśnia, w
jakich okolicznościach nastąpiła kapitulacja III Rzeszy
| – ocenia założenia ładu jałtańskiego – ocenia decyzję Amerykanów o użyciu bomby atomowej przeciwko Japonii |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU I | ||||||
| ROZDZIAŁ II: POLACY PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ | ||||||
| 1. Dwie okupacje | Podział ziem polskich Okupacja niemiecka Terror hitlerowski Okupacja sowiecka Deportacje w głąb ZSRS |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Generalne Gubernator stwo, wysiedlenia,
deportacja, sowietyzacja
– wskazuje na mapie
tereny pod okupacją niemiecką i sowiecką
– charakteryzuje
główne cele niemieckiej i sowieckiej polityki okupacyjnej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: traktat o granicach i przyjaźni, łapanka, volkslista, akcja AB – zna daty: podpisania traktatu o granicach i przyjaźni (28 IX 1939), akcji AB (V–VI 1940), zbrodni katyńskiej (IV–V 1940) – wskazuje na mapie miejsca masowych egzekucji Polaków pod okupacją niemiecką oraz zsyłek i kaźni ludności polskiej w ZSRS – podaje przykłady terroru niemieckiego i sowieckiego – wyjaśnia, jaki cel zamierzali zrealizować Niemcy, mordując polską inteligencję – omawia okoliczności i przebieg zbrodni katyńskiej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: volksdeutsch, „gadzinówka”, Akcja Specjalna „Kraków”, granatowa policja, Pawiak, paszportyzacja – zna daty: Akcji Specjalnej „Kraków” (XI 1939), paszportyzacji (1940) – identyfikuje postać: Hansa Franka – przedstawia i porównuje politykę okupanta niemieckiego na ziemiach wcielonych do III Rzeszy i w Generalnym Gubernatorstwie – charakteryzuje życie codzienne w kraju pod okupacją niemiecką na przykładzie Warszawy | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Tannenberg” – zna daty: wyborów do zgromadzeń na Kresach (X 1939), deportacji Polaków w głąb ZSRS (II, IV i VI 1940 oraz V/VI 1941) – przedstawia zmiany terytorialne na ziemiach polskich pod okupacją – przedstawia deportacji Polaków w głąb ZSRS |
Uczeń:
– porównuje i
ocenia okupacyjną politykę władz niemieckich i sowieckich
wobec polskiego społeczeństwa
|
|
2. Władze polskie na
uchodźstwie
| Powstanie polskiego rządu na emigracji Stosunki polsko-sowieckie Armia Polska w ZSRS Sprawa katyńska Śmierć Sikorskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: rząd emigracyjny
– identyfikuje
postać: Władysława Sikorskiego
– przedstawia
okoliczności powstania polskiego rządu emigracyjnego
– wyjaśnia, jakie
znaczenie miała działalność rządu emigracyjnego dla Polaków
w kraju i na uchodźstwie
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: układ Sikorski–Majski, armia Andersa, sprawa katyńska, katastrofa gibraltarska – zna daty: powstania rządu emigracyjnego (IX 1939), układu Sikorski–Majski (30 VII 1941), zerwania stosunków rządu emigracyjnego z ZSRS (25 IV 1943), katastrofy gibraltarskiej (4 VII 1943) – identyfikuje postacie: Władysława Raczkiewicza, Władysława Andersa, Stanisława Mikołajczyka – omawia postanowienia układu Sikorski–Majski – przedstawia okoliczności formowania się Armii Polskiej w ZSRS – wyjaśnia przyczyny zerwania przez ZSRS stosunków dyplomatycznych z polskim rządem emigracyjnym w Londynie |
Uczeń:
– zna datę:
ewakuacji armii Andersa na Bliski Wschód (VIII 1942)
– identyfikuje
postać: Kazimierza Sosnkowskiego
– przedstawia
okoliczności podpisania układu Sikorski–Majski
– opisuje
okoliczności wyjścia z ZSRS Armii Polskiej gen. Władysława
Andersa
– omawia polityczne
skutki katastrofy gibraltarskiej
– przedstawia
tworzące się w ZSRS i w kraju pod okupacją ośrodki przyszłych
polskich władz komunistycznych
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Rada Narodowa RP – omawia losy polskich żołnierzy internowanych po klęsce wrześniowej | Uczeń: – ocenia znaczenie układu Sikorski–Majski dla sprawy polskiej w czasie II wojny światowej |
|
3. Polskie Państwo
Podziemne
|
Początki
działalności konspiracyjnej
Powstanie Armii
Krajowej
Działalność
ZWZ-AK
Polityczne
podziały polskiego podziemia
Polskie Państwo
Podziemne
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Polskie Państwo Podziemne, Armia Krajowa
(AK)
– zna datę:
powstania AK (14 II 1942)
– identyfikuje
postacie: Stefana Roweckiego ps. Grot, Tadeusza Komorowskiego ps.
Bór
– wymienia sfery
działalności Polskiego Państwa Podziemnego
– wyjaśnia, jaką
rolę odgrywała Armia Krajowa
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), Delegatura Rządu RP na Kraj, Rada Jedności Narodowej (RJN), Szare Szeregi, mały sabotaż, dywersja – zna datę: powstania Delegatury Rządu RP na Kraj (XII 1940) – identyfikuje postacie: Kazimierza Sosnkowskiego, Jana Bytnara ps. Rudy – wskazuje na mapie rejony najintensywniejszej działalności polskiej partyzantki – przedstawia struktury Polskiego Państwa Podziemnego – omawia rolę Rady Jedności Narodowej w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego – wyjaśnia, na czym polegała działalność Delegata Rządu na Kraj |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: partyzantka Hubala, Służba Zwycięstwu
Polski (SZP), cichociemni, Kedyw, akcja scaleniowa
– zna daty:
powstania SZP (IX 1939), ZWZ (XI 1939) – identyfikuje postacie: Henryka Dobrzańskiego, Jana Karskiego, Jana Nowaka-Jeziorańskiego – omawia proces budowania struktur wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego – wyjaśnia, na czym polegała akcja scaleniowa – wymienia najważniejsze akcje zbrojne ZWZ-AK – charakteryzuje działalność polskich partii politycznych w okresie okupacji – przedstawia działalność Delegatury Rządu na Kraj | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Polityczny Komitet Porozumiewawczy (PKP), Narodowa Organizacja Wojskowa, Bataliony Chłopskie, Narodowe Siły Zbrojne, Gwardia Ludowa, Armia Ludowa (AL) – zna daty: akcji pod Arsenałem (1943), zamachu na F. Kutscherę (II 1944) – identyfikuje postacie: Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego, Cyryla Ratajskiego, Franza Kutschery – charakteryzuje działalność partyzantki majora Hubala – omawia strukturę i działalność Szarych Szeregów – wyjaśnia, w jaki sposób rząd emigracyjny utrzymywał kontakty z krajem pod okupacją | |
| TSW – Zbrojne akcje polskiego ruchu oporu | Akcja pod Arsenałem Akcja „Główki” |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: akcja pod Arsenałem
– zna datę: akcji
pod Arsenałem (III 1943)
– identyfikuje
postać: Jana Bytnara ps. Rudy
– przedstawia
przyczyny i skutki akcji pod Arsenałem
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: zamach na F. Kutscherę, sabotaż, dywersja, Kedyw – zna datę: zamachu na Franza Kutscherę (II 1944) – identyfikuje postacie: Tadeusza Zawadzkiego ps. Zośka, Franza Kutschery – przedstawia przyczyny i skutki zamachu na F. Kutscherę – wyjaśnia, jakie represje spotkały Polaków za przeprowadzenie akcji pod Arsenałem |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
akcja pod Arsenałem
(„Meksyk II”), akcja „Główki”
– identyfikuje
postać: Emila Fieldorfa ps. Nil
– przedstawia metody
działalności Kedywu
– omawia przebieg
akcji pod Arsenałem
| Uczeń: – zna datę: decyzji AK o przejściu od biernego oporu do ograniczonej walki z okupantem (1942) – omawia przebieg zamachu na F. Kutscherę | Uczeń: – ocenia zaangażowanie młodych ludzi w walce z okupantem |
| 4. Społeczeństwo polskie pod okupacją | Niemiecki terror Postawa Polaków wobec okupacji Zagłada polskich Żydów Powstanie w getcie warszawskim Polacy wobec Holokaustu Rzeź wołyńska |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: łapanka, Holokaust, getto
– wymienia postawy
Polaków wobec polityki okupanta niemieckiego
– przedstawia metody
eksterminacji narodu żydowskiego
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Generalny Plan Wschód, Rada Pomocy Żydom
„Żegota”, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, rzeź
wołyńska
– zna daty:
powstania Generalnego Planu Wschód (1942), wybuchu powstania w
getcie warszawskim (19 IV 1943), rzezi wołyńskiej (1943)
– identyfikuje
postacie: Marka Edelmana, Ireny Sendlerowej, Józefa i Wiktorii
Ulmów
– przedstawia
założenia Generalnego Planu Wschód
– wyjaśnia, w jakim
celu okupanci prowadzili walkę z polską kulturą
| Uczeń: – wymienia znaczenie terminów: kontyngent, czarny rynek, Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB), szmalcownik, Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), czystki etniczne – zna daty: decyzji o przeprowadzeniu Holokaustu (1942), początku wysiedleń na Zamojszczyźnie (XI 1942), tzw. krwawej niedzieli (11 VII 1943) – identyfikuje postacie: Władysława Bartoszewskiego, Zofii Kossak-Szczuckiej, Witolda Pileckiego, Jana Karskiego – omawia wysiedlenia na Zamojszczyźnie i ich skutki – charakteryzuje warunki życia w getcie – opisuje postawy Polaków wobec Holokaustu – przedstawia przyczyny i przebieg konfliktu polsko-ukraińskiego na Kresach Wschodnich |
Uczeń:
– zna daty:
zamordowania rodziny Ulmów (24 III 1944)
– identyfikuje
postać: Stepana Bandery
– opisuje przebieg
powstania w getcie warszawskim
– przedstawia
stosunek państw zachodnich do Holokaustu
| Uczeń: – ocenia postawy Polaków wobec polityki okupantów – ocenia postawy Polaków wobec Holokaustu |
| 5. Plan „Burza” i powstanie warszawskie | Plan „Burza” i jego przebieg Przyczyny wybuchu powstania warszawskiego Wybuch powstania Walki powstańcze Upadek i skutki powstania |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: godzina „W” – zna czas trwania powstania warszawskiego (1 VIII–2 X 1944) – przedstawia przyczyny i opisuje skutki powstania warszawskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: plan „Burza”, zrzuty
– zna daty:
opracowania planu „Burza” (1943/1944)
– identyfikuje
postać: Tadeusza Komorowskiego ps. Bór, Leopolda Okulickiego
– przedstawia
założenia planu „Burza”
– charakteryzuje
etapy przebiegu powstania warszawskiego
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: operacja „Ostra Brama” – zna daty: operacji „Ostra Brama” (VII 1944) – identyfikuje postać: Antoniego Chruściela ps. Monter – opisuje realizację planu „Burza” na Kresach Wschodnich – przedstawia sytuację w Warszawie w przededniu powstania i opisuje jej wpływ na bezpośrednią decyzję wydania rozkazu o wybuchu powstania – omawia postawę wielkich mocarstw wobec powstania warszawskiego |
Uczeń:
– identyfikuje
postać: Ericha von dem Bacha-Zelewskiego
– omawia
okoliczności polityczne i militarne, które wpłynęły na
podjęcie decyzji o wybuchu powstania w Warszawie
| Uczeń: – ocenia decyzję władz polskiego podziemia dotyczącą wybuchu powstania, uwzględniając sytuację międzynarodową i wewnętrzną – ocenia postawę aliantów zachodnich i ZSRS wobec powstania warszawskiego |
|
6. Polacy w koalicji anty-hitlerowskiej |
Armia Polska we
Francji
Polskie Siły
Zbrojne w Wielkiej Brytanii
Polacy podczas
walk w Europie Zachodniej
Wojsko Polskie w
ZSRS
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie – wymienia i wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew II wojny światowej z udziałem Polaków (walki o Narwik, bitwa o Anglię, oblężenie Tobruku, Monte Cassino, Arnhem) |
Uczeń:
– zna daty: walk o
Narwik (V 1940), walk o Tobruk (VIII – XII 1941), walk o Monte
Cassino (V 1944), bitwy pod Lenino (X 1943)
– identyfikuje
postać: Władysława Andersa
– wymienia polskie
formacje wojskowe uczestniczące w najważniejszych bitwach II
wojny światowej
| Uczeń: – zna daty: powstania armii gen. Z. Berlinga w ZSRS (V 1943), bitwy pod Falaise (VIII 1944), bitwy pod Arnhem (IX 1944) – identyfikuje postacie: Stanisława Maczka, Stanisława Sosabowskiego, Zygmunta Berlinga – opisuje szlak bojowy polskich jednostek wojsko wych walczących na lądzie, na morzu i w powietrzu na wszystkich frontach II wojny światowej |
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Zygmunta Szyszko-Bohusza, Karola Świerczewskiego
– charakteryzuje
proces formowania się polskich oddziałów wojskowych we Francji
|
Uczeń:
– ocenia udział
Polaków w walkach na frontach II wojny światowej
|
| 7. Sprawa polska pod koniec wojny |
Polska lubelska
Jałta a sprawa
polska
Represje wobec
Polskiego Państwa Podziemnego
Tymczasowy Rząd
Jedności Narodowej
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Manifest PKWN, Polska lubelska, Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (TRJN) – zna daty: ogłoszenia Manifestu PKWN (22 VII 1944), powstania TRJN (VI 1945) – wyjaśnia, w jakich okolicznościach komuniści przejęli władzę w Polsce – omawia okoliczności i skutki powstania TRJN | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Polska Partia Robotnicza (PPR), proces szesnastu – zna daty: powstania PPR (1942), konferencji w Teheranie (1943), konferencji w Jałcie (II 1945), procesu szesnastu (VI 1945), – identyfikuje postacie: Stanisława Mikołajczyka, Leopolda Okulickiego, Bolesława Bieruta – wymienia postanowienia konferencji w Teheranie i w Jałcie dotyczące sprawy Polski – przedstawia najważniejsze etapy procesu przejmowania władzy w Polsce przez komunistów – przedstawia metody działania polskich komunistów w celu przejęcia władzy w państwie |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Krajowa Rada Narodowa (KRN), Niepodległość
(„NIE”)
– zna daty:
powołania KRN (31 XII 1943/1 I 1944), powstania Rządu
Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej (XII 1944), rozwiązania
AK (19 I 1945)
– identyfikuje
postacie: Edwarda Osóbki- -Morawskiego, Augusta Emila Fieldorfa ps. Nil – podaje przejawy zależności powojennej Polski od ZSRS – opisuje metody represji zastosowane przez komunistów wobec Polskiego Państwa Podziemnego | Uczeń: – identyfikuje postacie: Iwana Sierowa, Jana Stanisława Jankowskiego, Kazimierza Pużaka – wyjaśnia, w jaki sposób decyzje Wielkiej Trójki w Teheranie łamały postanowienia Karty atlantyckiej – omawia postawy działaczy Polskiego Państwa Podziemnego wobec reżimu komunistycznego | Uczeń: – ocenia stosunek wielkich mocarstw do sprawy polskiej |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU II | ||||||
| ROZDZIAŁ III: ŚWIAT PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ | ||||||
| 1. Powojenny podział świata | Skutki II wojny światowej Konferencja w Poczdamie Procesy norymberskie Powstanie ONZ Plan Marshalla Okupacja Niemiec | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Organizacja Narodów Zjednoczonych, Karta Narodów Zjednoczonych – zna daty: podpisania Karty Narodów Zjednoczonych (VI 1945), konferencji poczdamskiej (VII–VIII 1945) – identyfikuje postacie: Józefa Stalina, Harry’ego Trumana – wymienia postanowienia konferencji w Poczdamie – przedstawia cele ONZ | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: układ dwubiegunowy, procesy norymberskie, Rada Bezpieczeństwa ONZ, Zgromadzenie Ogólne ONZ, sekretarz generalny ONZ, Powszechna deklaracja praw człowieka, strefa okupacyjna – zna daty: konferencji założycielskiej ONZ (IV 1945), I procesu norymberskiego (XI 1945 – X 1946), uchwalenia Powszechnej deklaracji praw człowieka (1948) – wskazuje na mapie podział Europy na blok zachodni i wschodni – przedstawia bilans II wojny światowej dotyczący strat ludności i zniszczeń – omawia strukturę ONZ i jej działalność w okresie powojennym – opisuje politykę zwycięskich mocarstw wobec Niemiec |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: plan Marshalla (Europejski Plan Odbudowy),
denazyfikacja, demilitaryzacja, dekartelizacja,
demokratyzacja
– zna daty:
ogłoszenia planu Marshalla (VI 1947)
– identyfikuje
postacie: Clementa Attlee, George’a Marshalla
– wskazuje na mapie
państwa, które
przyjęły pomoc USA w
ramach planu Marshalla
– przedstawia
polityczne skutki II wojny światowej
– wyjaśnia
przyczyny dominacji USA i ZSRS w powojennym świecie | Uczeń: – wyjaśnia, dlaczego państwa Europy Wschodniej nie skorzystały z planu Marshalla – wyjaśnia, w jaki sposób zrealizowano w Niemczech zasadę czterech D – porównuje politykę państw zachodnich i ZSRS wobec Niemiec pod okupacją | Uczeń: – ocenia znaczenie powstania ONZ i NATO |
| 2. Początek zimnej wojny | Ekspansja komunizmu w Europie Doktryna Trumana Kryzys berliński Powstanie NATO Powstanie berlińskie Powstanie dwóch państw niemieckich Budowa muru berlińskiego | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: żelazna kurtyna, zimna wojna, mur berliński – zna daty: proklamowania RFN (IX 1949), powstania NRD (X 1949), budowy muru berlińskiego (1961) – identyfikuje postać: Harry’ego Trumana – wskazuje na mapie terytorium RFN i NRD – wyjaśnia, czym była zimna wojna – przedstawia przyczyny powstania dwóch państw niemieckich | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: doktryna Trumana, blokada Berlina Zachodniego, NATO – zna daty: ogłoszenia doktryny Trumana (III 1947), blokady Berlina Zachodniego (VI 1948–V 1949), powstania NATO (1949) – identyfikuje postać: Konrada Adenauera – wskazuje na mapie żelazną kurtynę – przedstawia sposób przejmowania władzy przez komunistów w państwach Europy Środkowo-Wschodniej – wyjaśnia, w jaki sposób doktryna Trumana miała powstrzymać rosnące wpływy komunistów na świecie – wskazuje okoliczności powstania NATO – opisuje okoliczności budowy muru berlińskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Bizonia, powstanie berlińskie
– zna daty:
przemówienia W. Churchilla w Fulton (III 1946), powstania
Bizonii (1947), powołania Trizonii (1949), powstania
berlińskiego (VI 1953)
– wskazuje na mapie
podział Niemiec na strefy okupacyjne
– przedstawia proces
powstania dwóch państw niemieckich
|
Uczeń:
– identyfikuje
postać Waltera Ulbrichta
– wyjaśnia genezę
blokady Berlina Zachodniego
– podaje przyczyny
wybuchu powstania berlińskiego
– omawia różnice
między państwami niemieckimi
|
Uczeń:
– ocenia politykę
ZSRS wobec państw Europy Środkowo-Wschodniej
– ocenia politykę
państw okupacyjnych wobec Niemiec
|
| TSW – Historia muru berlińskiego | Miasto podzielone żelazną kurtyną Ucieczka do lepszego świata Solidarni z berlińczykami Upadek muru | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: mur berliński – zna daty: rozpoczęcia budowy muru berlińskiego (VIII 1961), zburzenia muru berlińskiego (XI 1989), zjednoczenia Niemiec (1990) – wymienia przyczyny zbudowania muru berlińskiego – omawia okoliczności upadku muru berlińskiego |
Uczeń:
– identyfikuje
postać: Helmuta Kohla
– wyjaśnia, jaką
rolę w propagandzie komunistycznej odgrywał mur berliński
– wyjaśnia,
dlaczego ludzie uciekali do Berlina Zachodniego
|
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Johna Fitzgeralda Kennedy’ego, Ronalda Reagana
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Checkpoint Charlie – zna daty: śmierci pierwszej ofiary (VIII 1961) przy próbie przekroczenia muru berlińskiego, wydarzeń przy Checkpoint Charlie (1961) – opisuje, jak budowano mur berliński – wyjaśnia, w jaki sposób opinia międzynarodowa zareagowała na budowę muru berlińskiego |
Uczeń:
– ocenia znaczenie,
jakie dla podzielonego Berlina miały wizyty prezydentów USA
J.F. Kennedy’ego i R. Reagana
|
| 3. Za żelazną kurtyną | ZSRS po II wojnie światowej Kraje demokracji ludowej Odwilż w bloku wschodnim Powstanie węgierskie Polityka odprężenia | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kraje demokracji ludowej, powstanie węgierskie – zna datę: wybuchu powstania węgierskiego (X 1956) – omawia cechy charakterystyczne państw demokracji ludowej – wymienia przyczyny i skutki powstania węgierskiego w 1956 r. | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: odwilż, tajny referat Chruszczowa, destalinizacja, Układ Warszawski – zna daty: śmierci J. Stalina (5 III 1953 r.), powstania Układu Warszawskiego (1955), XX Zjazdu KPZR (II 1956) – identyfikuje postać: Nikity Chruszczowa – wyjaśnia znaczenie śmierci Stalina dla przemian w ZSRS i krajach demokracji ludowej – omawia przejawy odwilży w ZSRS – przedstawia najważniejsze tezy referatu N. Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR i konsekwencje wygłoszenia tego przemówienia – omawia okoliczności powstania i znaczenie Układu Warszawskiego – wymienia przejawy odprężenia w relacjach międzynarodowych w latach 1953–1960 |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG)
– zna daty:
powstania RWPG (1949), wkroczenia Armii Czerwonej na Węgry (XI
1956), końca okresu odprężenia między Wschodem a Zachodem
(1960)
– identyfikuje
postacie: Josipa Broza-Tity, Ławrientija Berii, Imre Nagya
– wyjaśnia, w
jakich okolicznościach doszło do konfliktu między
ZSRS a komunistycznymi
władzami Jugosławii
– charakteryzuje
sposób sprawowania władzy i prowadzoną politykę przez N. Chruszczowa – przedstawia przebieg powstania węgierskiego z 1956 r. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: żdanowszczyzna, Kominform
– zna daty:
powstania Kominformu (IX 1947),
– identyfikuje
postać: Andrieja Żdanowa
– charakteryzuje i
porównuje sytuację społeczno-polityczną w ZSRS po zakończeniu
II wojny światowej i po śmierci Stalina | Uczeń: - |
| 4. Daleki Wschód po II wojnie światowej |
Wojna domowa w
Chinach
Polityka
wewnętrzna Mao Zedonga
Wojna koreańska
Klęska Francji w
Indochinach
|
Uczeń:
– zna datę: wojny w
Korei (1950–1953)
– wskazuje na mapie
Koreę, Wietnam i Chiny
– wymienia
komunistyczne kraje Dalekiego Wschodu
– omawia przyczyny i
skutki konfliktów w Azji w czasie zimnej wojny
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Wielki Skok, rewolucja kulturalna
– zna daty: wojny
domowej w Chinach (1946–1949), początku Wielkiego Skoku
(1958), rewolucji kulturalnej (1966–1968)
– identyfikuje
postacie: Mao Zedonga, Kim Ir Sena, Ho Szi Mina
– omawia sposoby
realizacji i skutki tzw. Wielkiego Skoku w Chinach
– wyjaśnia, w jaki
sposób przebiegała rewolucja kulturalna w Chinach
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Kuomintang, reedukacja
– zna daty:
powstania Chińskiej Republiki Ludowej (X 1949), proklamowania
Republiki Chińskiej (1949), bitwy pod Dien Bien Phu (1954)
– identyfikuje
postacie: Czang Kaj-szeka, Douglasa MacArthura
– przedstawia
przyczyny i skutki wojny domowej w Chinach po II wojnie światowej
– opisuje skutki
polityki gospodarczej i kulturalnej Mao Zedonga
– opisuje proces
dekolonizacji Indochin
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Czerwona Gwardia (hunwejbini), Czerwona
książeczka
– zna daty: rozejmu
w Panmundżonie (1953)
– opisuje
komunistyczne reżimy w Chinach i Korei Północnej,
szczególnie
uwzględniając stosunek władzy do jednostki
– przedstawia
rywalizację USA i ZSRS podczas wojny w Korei
|
Uczeń:
– ocenia następstwa
procesu dekolonizacji
|
| 5. Rozpad systemu kolonialnego |
Przyczyny rozpadu
systemu kolonialnego
Powstanie Indii i
Pakistanu
Konflikt
indyjsko-pakistański
Upadek
kolonializmu w Afryce
Kraje Trzeciego
Świata
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: dekolonizacja, Trzeci Świat
– wskazuje przyczyny
rozpadu systemu kolonialnego
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: metoda tzw. biernego oporu, Rok Afryki
– zna datę: Roku
Afryki (1960)
– identyfikuje
postać: Mahatmy Gandhiego
– przedstawia skutki
rozpadu brytyjskiego imperium kolonialnego w Indiach
– charakteryzuje
problemy państw Trzeciego Świata po uzyskaniu niepodległości
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Indyjski Kongres Narodowy, Liga Muzułmańska, Organizacja Jedności Afrykańskiej (OJA), Ruch Państw Niezrzeszonych, neokolonializm – zna daty: powstania Indii i Pakistanu (1947), konferencji w Bandungu (1955) – wyjaśnia, jaką rolę w procesie dekolonizacji Indii odegrał Indyjski Kongres Narodowy – podaje przyczyny konfliktu indyjsko-pakistańskiego |
Uczeń:
– zna daty: wojny w
Algierii (1954–1962), wojny w Biafrze (1967)
– identyfikuje
postać: Charles’a de Gaulle’a
– charakteryzuje
konflikty zbrojne w Afryce w dobie dekolonizacji i po 1960 r.
| Uczeń: – przedstawia najważniejsze skutki polityczne i gospodarcze procesu dekolonizacji – ocenia rolę Mahatmy Gandhiego w procesie dekolonizacji Indii |
| 6. Konflikt na Bliskim Wschodzie |
Powstanie państwa
Izrael
Kryzys sueski
Wojna
sześciodniowa i Jom Kippur
Konflikt
palestyński pod koniec XX w.
Rewolucja
islamska w Iranie
I wojna w Zatoce
Perskiej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Bliski Wschód, konflikt
żydowsko-palestyński
– omawia charakter
konfliktu bliskowschodniego
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: syjonizm, wojna sześciodniowa, wojna Jom Kippur, Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) – zna daty: powstania Izraela (1948), wojny sześciodniowej (1967), wojny Jom Kippur (1973), I wojny w Zatoce Perskiej (1990) – identyfikuje postacie: Dawida Ben Guriona, Jasira Arafata – wskazuje na mapie rejon Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej – przedstawia okoliczności, w jakich powstało państwo Izrael – wymienia przyczyny i skutki konfliktów izraelsko-arabskich – omawia konflikt w rejonie Zatoki Perskiej | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: intifada, Autonomia Palestyńska, operacja „Pustynna burza” – zna daty: wydania deklaracji Balfoura (1917), wojny o niepodległość Izraela (1948–1949), wojny izraelsko-egipskiej (X 1956), porozumienia w Camp David (1978), wybuchu intifady (1987), porozumienia z Oslo (1993) – identyfikuje postacie: Ruhollaha Chomeiniego, Saddama Husajna – omawia proces powstawania państwa Izrael i jego funkcjonowanie w pierwszych latach niepodległości – przedstawia przyczyny i skutki rewolucji islamskiej w Iranie | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kibuc, szyici, zamach w Monachium – zna daty: rezolucji ONZ o podziale Palestyny (1947), nacjonalizacji Kanału Sueskiego (1956), zamachu w Monachium (1972) – identyfikuje postacie: Gamala Abdela Nasera, Menachema Begina – charakteryzuje i ocenia zjawisko terroryzmu palestyńskiego | Uczeń: – ocenia rolę światowych mocarstw w konflikcie bliskowschodnim |
| 7. Zimna wojna i wyścig zbrojeń |
Rywalizacja
Wschód–Zachód
Kryzys kubański
Wojna w Wietnamie
Rządy Breżniewa
Praska wiosna
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów:
praska wiosna, wyścig
zbrojeń
– zna datę:
praskiej wiosny (1968)
– identyfikuje
postać: Fidela Castro
– omawia przyczyny i
skutki praskiej wiosny
– wyjaśnia, na czym
polegała rywalizacja między USA i ZSRS w dziedzinach:
wojskowości i podboju kosmosu
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: kryzys kubański, lądowanie w Zatoce Świń, odprężenie – zna daty: desantu w Zatoce Świń (1961), ogłoszenia blokady morskiej Kuby (X 1962), wojny w Wietnamie (1957–1975), interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji (20/21 VIII 1968) – identyfikuje postacie: Nikity Chruszczowa, Johna F. Kennedy’ego, Richarda Nixona, Leonida Breżniewa, Alexandra Dubčeka – przedstawia przyczyny i skutki konfliktu kubańskiego – przedstawia przyczyny i skutki amerykańskiej interwencji w Wietnamie – wyjaśnia okoliczności interwencji sił Układu Warszawskiego w Czechosłowacji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Vietcong, Konferencja Bezpieczeństwa i
Współpracy w Europie, Czerwoni Khmerzy
– zna daty:
przejęcia władzy na Kubie przez F. Castro (1959), Konferencji
Bezpieczeństwa
i Współpracy w
Europie (1973–1975), dyktatury Czerwonych Khmerów (1975–1979),
– identyfikuje
po-stać Dwighta Eisenhowera
– omawia główne
założenia polityki zagranicznej ZSRS i USA w latach 60. i 70. XX w. – przedstawia skutki rządów Czerwonych Khmerów w Kambodży |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: „gorąca linia” między Moskwą i Waszyngtonem – zna daty: umieszczenia pierwszego sztucznego satelity w kosmosie (1947), wysłania pierwszego człowieka w kosmos (1961), lądowania na Księżycu (1969), – identyfikuje postacie: Pol Pota, Jurija Gagarina, Neila Armstronga |
Uczeń:
– omawia wpływy
ZSRS na świecie i ocenia ich polityczne konsekwencje
|
| 8. Droga ku wspólnej Europie |
Demokratyzacja
Europy Zachodniej
Upadek
europejskich dyktatur
Początek
integracji europejskiej
Od EWG do Unii
Europejskiej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: traktaty rzymskie, Unia Europejska, euro
– zna daty:
powstania EWWiS (1952), podpisania traktatów rzymskich (1957),
powstania Unii Europejskiej (1993)
– identyfikuje
po-stać: Roberta Schumana
– wskazuje na mapie
państwa założycielskie
EWG
– podaje przyczyny
integracji europejskiej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Europejska Wspólnota Węgla i Stali
(EWWiS), Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), Europejska
Wspólnota Energii Atomowej (Euratom), Komisja
Europejska, Parlament Europejski, układ z Schengen, traktat z Maasticht – zna daty: podpisania układu w Schengen (1985), zawarcia traktatu w Maastricht (1992) – identyfikuje postacie: Konrada Adenauera, Alcida De Gasperiego – wskazuje na mapie państwa należące do UE – wymienia zjawiska, które wpłynęły na umocnienie się demokracji w Europie Zachodniej po II wojnie światowej – przedstawia etapy tworzenia Unii Europejskiej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: plan Schumana, Rada Europejska
– zna daty:
ogłoszenia planu Schumana (1950), powstania Komisji Wspólnot
Europejskich (1967)
– wskazuje na mapie
etapy rozszerzania EWG
– omawia wpływ
integracji europejskiej na rozwój gospodarczy i demokratyzację
państw Europy Zachodniej
– porównuje
sytuację gospodarczą państw Europy Zachodniej i Wschodniej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Organizacja Europejskiej Współpracy
Gospodarczej (OEEC), Organizacja Współpracy Gospodarczej i
Rozwoju (OECD)
– zna daty:
rewolucji goździków (1974), końca dyktatury F. Franco w
Hiszpanii (1975)
– identyfikuje
postacie: Antonia de Oliveiry Salazara, króla Juana Carlosa
– wyjaśnia, w jaki
sposób doszło do demokratycznych
przemian w krajach
Europy
Zachodniej i
Południowej
|
Uczeń:
– ocenia gospodarcze
i polityczne skutki integracji europejskiej
|
| 9. Przemiany społeczne i kulturowe w drugiej połowie XX w. |
Rewolucja
obyczajowa
Ruchy
kontestatorskie
Bunty studenckie
Ruchy
feministyczne
Terroryzm
polityczny
Walka z
segregacją rasową
Sobór Watykański
II
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: rewolucja obyczajowa – omawia cechy charakterystyczne rewolucji obyczajowej i jej skutki | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ruch kontestatorski, hipisi, pacyfizm, feminizm, segregacja rasowa – zna daty: obrad Soboru Watykańskiego II (1962–1965), zniesienia segregacji rasowej w USA (1964) – identyfikuje postacie: Martina Luthera Kinga, Jana XXIII, Pawła VI – przedstawia przyczyny przemian społecznych i kulturowych w drugiej połowie XX w. – wymienia hasła ruchów kontestatorskich – przedstawia cele buntów studenckich w krajach zachodnich w latach 60. – wyjaśnia, na czym polegała walka z segregacją rasową w USA – wymienia skutki obrad Soboru Watykańskiego II |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: rewolucja seksualna, kontrkultura,
Greenpeace, Woodstock, terroryzm polityczny
– zna daty: buntów
studenckich we Francji (1968), festiwalu w Woodstock (1969),
marszu w Waszyngtonie (1963)
– wymienia przykłady
zespołów rockowych, które miały wpływ na kształtowanie się
kultury młodzieżowej lat 60. i 70.
– omawia cechy
charakterystyczne ruchów kontestatorskich
– prezentuje poglądy
ruchów feministycznych w XX w.
– omawia przyczyny,
przejawy i skutki buntów studenckich
– opisuje walkę o
równouprawnienie w USA
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Frakcja Czerwonej Armii, Czerwone Brygady
– identyfikuje
postacie: Adreasa
Baadera, Alda Moro
– podaje przykłady
wybitnych osobowości ruchów kontestatorskich
– omawia genezę,
przejawy i skutki terroryzmu politycznego
| Uczeń: – ocenia skutki społeczne, kulturalne i polityczne przemian obyczajowych lat 60. XX w. – ocenia znaczenie reform Soboru Watykańskiego II |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU III | ||||||
| ROZDZIAŁ IV: POLSKA PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ | ||||||
|
1. Początki władzy komunistów w Polsce | Nowa Polska Przesiedlenia ludności Postawy polskiego społeczeństwa Referendum ludowe Sfałszowane wybory |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Ziemie Odzyskane, referendum ludowe
– zna daty:
referendum ludowego (30 VI 1946), pierwszych powojennych wyborów
parlamentarnych (I 1947)
– identyfikuje
postacie: Stanisława Mikołajczyka, Bolesława Bieruta,
Władysława Gomułki
– wskazuje na mapie
granice Polski po II wojnie światowej
– przedstawia etapy
przejmowania władzy w Polsce przez komunistów
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: linia Curzona, repatrianci, akcja „Wisła”, Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL), „cuda nad urną”, demokracja ludowa – zna daty: pogromu kieleckiego (1946), akcji „Wisła”(1947) – identyfikuje postać: Józefa Cyrankiewicza – wskazuje na mapie kierunki powojennych przesiedleń ludności na ziemiach polskich – omawia zmiany terytorium Polski po II wojnie światowej w odniesieniu do granic z 1939 r. – przedstawia przyczyny i skutki migracji ludności na ziemiach polskich po II wojnie światowej – omawia przyczyny i skutki akcji „Wisła” – przedstawia okoliczności i skutki przeprowadzenia referendum ludowego – opisuje metody, dzięki którym komuniści zdobyli władzę w Polsce |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: partie koncesjonowane, Urząd Bezpieczeństwa
(UB), Milicja Obywatelska (MO), cenzura prewencyjna
– zna daty:
polsko-sowieckiego układu granicznego (VIII 1945), uchwalenia
„małej konstytucji” (II 1947), uznania nienaruszalności
polskiej granicy zachodniej przez NRD (1950) i RFN (1970)
– charakteryzuje
międzynarodowe uwarunkowania ukształtowania polskiej granicy
państwowej po II wojnie światowej – przedstawia stosunek polskich partii politycznych do referendum ludowego – podaje przejawy zależności powojennej Polski od ZSRS |
Uczeń:
– identyfikuje
postacie: Karola Świerczewskiego, Augusta Hlonda
– przedstawia proces
odbudowy ośrodków uniwersyteckich w powojennej Polsce
– przedstawia różne
postawy społeczeństwa polskiego wobec nowej władzy oraz ich
uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne
|
Uczeń:
– ocenia postawy
Polaków wobec nowego reżimu
|
| TSW – Jak Polacy zajmowali Ziemie Odzyskane? | Przejmowanie kontroli Napływ osadników Zagospodarowywanie Ziem Odzyskanych Sami swoi |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Ziemie Odzyskane
– zna datę:
początku napływu osadników na Ziemie Odzyskane (1945)
– wymienia, skąd
pochodzili osadnicy, którzy znaleźli się na Ziemiach
Odzyskanych
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: szabrownictwo
– zna datę: akcji
„Wisła” (1947)
– omawia proces
przejmowania kontroli nad Ziemiami Odzyskanymi przez Polaków
– omawia przyczyny
napływu osadników na Ziemie Odzyskane
– przedstawia
postawy Polaków, którzy znaleźli się na Ziemiach Odzyskanych
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Ministerstwo Ziem Odzyskanych
– zna datę:
utworzenia dywizji rolniczo-gospodarczej do przejmowania Ziem
Odzyskanych (1945)
– identyfikuje
postać: Władysława Gomułki
– wyjaśnia, w jaki
sposób propaganda komunistyczna upowszechniała ideę Ziem
Odzyskanych
– wyjaśnia, jak
władze polskie traktowały Niemców zamieszkujących Ziemie
Odzyskane
| Uczeń: – identyfikuje postać: Augusta Hlonda – przedstawia rolę Kościoła katolickiego w integracji Ziem Odzyskanych z Polską – wymienia przykłady filmowych adaptacji losów Ziem Odzyskanych i ich mieszkańców |
Uczeń:
– ocenia politykę
władz komunistycznych wobec Ziem Odzyskanych
|
| 2. Opór społeczny wobec komunizmu | Początek terroru Podziemie antykomunistyczne Represje komunistyczne Jak ujawniano kulisy bezpieki? |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: żołnierze niezłomni (wyklęci)
– identyfikuje
postacie: Danuty Siedzikówny ps. Inka, Witolda
Pileckiego
– wymienia przykłady
represji stosowanych wobec antykomunistycznego ruchu oporu
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: podziemie niepodległościowe, Zrzeszenie
„Wolność i Niezawisłość” (WiN)
– zna daty:
powołania WiN (IX 1945), wykonania wyroków
śmierci na Witoldzie Pileckim (1948),
Danucie Siedzikównie ps. Inka (1948) i Emilu
Fieldorfie ps. Nil (1953)
– identyfikuje
postacie: Jana Rodowicza ps. Anoda, Emila Fieldorfa ps. Nil, Jana
Nowaka-Jeziorańskiego
– wyjaśnia, jakie
cele przyświecały organizacjom podziemia niepodległościowego
– przedstawia metody
działania organizacji podziemia niepodległościowego
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP), Urząd Bezpieczeństwa (UB), Radio Wolna Europa – zna daty: wykonania wyroków śmierci na Zygmuncie Szendzielarzu ps. Łupaszka (1948), ucieczki Józefa Światły na Zachód (1953), rozbicia ostatniego zgrupowania podziemia antykomunistycznego (1963) – identyfikuje postacie: Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka, Józefa Światły – omawia sposób funkcjonowania komunistycznego aparatu terroru – wyjaśnia, jakie cele chciały osiągnąć władze komunistyczne poprzez stosowanie terroru wobec swoich przeciwników | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Narodowe Zjednoczenie Wojskowe – zna daty: powstania Radia Wolna Europa (1949) i jej rozgłośni polskiej (1951), procesu IV Zarządu Głównego WiN (1950), wykonania wyroków na członków IV Zarządu Głównego WiN (1951) – identyfikuje postacie: Mariana Bernaciaka ps. Orlik, Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora, Franciszka Jaskulskiego ps. Zagończyk, Józefa Franczaka ps. Lalek – przedstawia okoliczności, w jakich ujawniono kulisy działalności komunistycznych służb bezpieczeństwa | Uczeń: – ocenia postawy działaczy podziemia niepodległościowego i żołnierzy niezłomnych |
|
3. Powojenna odbudowa
|
Zniszczenia
wojenne
Zagospodarowanie
Ziem Odzyskanych
Reforma rolna
Nacjonalizacja
przemysłu i handlu
Plan trzyletni
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: reforma rolna, nacjonalizacja przemysłu
– zna datę: wydania
dekretu o reformie rolnej (IX 1944)
– omawia założenia
i skutki realizacji dekretów o reformie rolnej i nacjonalizacji
przemysłu
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: bitwa o handel, plan trzyletni
– zna daty: ustawy o
nacjonalizacji (I 1946), tzw. bitwy o handel (1947), planu
trzyletniego (1947–1949)
– przedstawia bilans
polskich strat wojennych w gospodarce
– opisuje
zniszczenia wojenne Polski
– wyjaśnia, na czym
polegała bitwa o handel i jakie były jej skutki
– podaje założenia
planu trzyletniego i efekt jego realizacji
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: UNRRA, Centralny Urząd Planowania
– przedstawia proces
zagospodarowywania Ziem Odzyskanych
– przedstawia straty
dóbr kulturalnych w Polsce
– określa społeczne
i polityczne konsekwencje wprowadzenia dekretów o reformie
rolnej oraz nacjonalizacji przemysłu
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Ministerstwo Ziem Odzyskanych
– zna datę:
powołania Ministerstwa Ziem Odzyskanych (1945)
– wyjaśnia, jak
nowi mieszkańcy traktowali Ziemie Odzyskane
– omawia przebieg
odbudowy Warszawy
|
Uczeń:
– ocenia skutki
społeczne reform gospodarczych i gospodarki planowej
|
|
4. Polska w czasach stalinizmu |
Powstanie PZPR
Przemiany
gospodarczo-społeczne
Próba
kolektywizacji
Stalinizm w
Polsce
Socrealizm
Konstytucja
stalinowska z 1952 roku
Walka z Kościołem
katolickim
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR),
Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL)
– zna datę:
przyjęcia konstytucji PRL (22 VII 1952)
– identyfikuje
postacie: Władysława Gomułki, Bolesława Bieruta
– podaje główne
cechy ustroju politycznego Polski w okresie stalinowskim |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: system monopartyjny, system centralnego
sterowania, plan sześcioletni, kolektywizacja, stalinizm,
socrealizm
– zna daty:
powstania PZPR (XII 1948), planu sześcioletniego (1950–1955)
– identyfikuje
postać: Stefana Wyszyńskiego
– podaje założenia
planu sześcioletniego
– omawia przyczyny i
skutki kolektywizacji w Polsce
– wskazuje cechy
charakterystyczne socrealizmu w kulturze polskiej
– przedstawia
założenia konstytucji PRL z 1952 r.
– przytacza
przykłady terroru w czasach stalinowskich
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne, „wyścig pracy”, Państwowe Gospodarstwa Rolne, kułak, Związek Młodzieży Polskiej (ZMP) – zna datę: internowania S. Wyszyńskiego (1953–1956) – identyfikuje postacie: Jakuba Bermana, Hilarego Minca – przedstawia okoliczności powstania PZPR – przedstawia konsekwencje społeczne i ekonomiczne planu sześcioletniego – wymienia przykłady świadczące o stalinizacji Polski – omawia cele propagandy komunistycznej w czasach stalinizmu |
Uczeń:
– zna datę:
podpisania porozumienia między rządem a Episkopatem (1950)
– identyfikuje
postacie: Konstantego Rokossowskiego, Czesława Kaczmarka
– wyjaśnia,
dlaczego w Wojsku Polskim nadal występowały silne wpływy
sowieckie
– opisuje system
represji władz komunistycznych wobec Kościoła
|
Uczeń:
– ocenia metody
sprawowania władzy w Polsce na początku lat 50.
– ocenia kult
jednostki w Polsce w okresie stalinizmu
|
| 5. Polski Październik |
PRL po śmierci
Stalina
Spory wewnętrzne
w PZPR
Poznański
Czerwiec
Początki rządów
Gomułki
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: poznański Czerwiec
– zna datę:
polskiego Października (X 1956)
– identyfikuje
postać: Władysława Gomułki
– wyjaśnia
przyczyny i skutki wydarzeń poznańskiego Czerwca i polskiego
Października w 1956 r. | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: „polska droga do socjalizmu”, Służba Bezpieczeństwa (SB), odwilż październikowa – zna daty: wydarzeń poznańskich (28–30 VI 1956), wyboru W. Gomułki na I sekretarza KC PZPR (X 1956), – identyfikuje postać: Józefa Cyrankiewicza – omawia przejawy odwilży październikowej w Polsce – przedstawia przebieg wydarzeń poznańskiego Czerwca i polskiego Października w 1956 r. – prezentuje okoliczności dojścia Władysława Gomułki do władzy – charakteryzuje zakończenia okresu odwilży w Polsce w kontekście ograniczenia wolności słowa |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: puławianie, natolińczycy
– zna daty: śmierci
J. Stalina (5 III 1953),
obrad VIII Plenum KC
PZPR (X 1956), końca odwilży w Polsce (1957)
– identyfikuje
postać: Edwarda Ochaba
– wyjaśnia
okoliczności zwołania VIII Plenum KC PZPR
– omawia proces
odwilży po dojściu W. Gomułki do władzy
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych (MSW),
„Po Prostu”
– identyfikuje
postacie: Adama Ważyka, Romana
Strzałkowskiego
– wyjaśnia, w jaki
sposób Poemat dla dorosłych
i publikacje w „Po Prostu” odzwierciedlały nastroje
niezadowolenia społecznego w latach 50. XX w.
– prezentuje poglądy
natolińczyków i puławian
|
Uczeń:
– ocenia postawy
Józefa Cyrankiewicza
i Władysława Gomułki wobec wydarzeń poznańskich
|
| 6. PRL w latach 1956–1970 |
Mała
stabilizacja
Spór z Kościołem
Początek
opozycji
Marzec 1968 r.
Grudzień 1970 r.
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: obchody Tysiąclecia Chrztu Polski, Marzec ’68, Grudzień ’70 – zna daty: obchodów Tysiąclecia Chrztu Polski (1966), wydarzeń marcowych (III 1968) – identyfikuje postać: Władysława Gomułki – wyjaśnia przyczyny i skutki wydarzeń z marca 1968 r. i grudnia 1970 r. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: mała stabilizacja
– zna daty: układu
PRL–RFN (7 XII 1970), wydarzeń grudniowych na Wybrzeżu (14–21
XII 1970)
– identyfikuje
postacie: Willy’ego Brandta, Stefana Wyszyńskiego, Edwarda
Gierka
– charakteryzuje
okres rządów W. Gomułki, w tym politykę zagraniczną PRL
– przedstawia
przebieg obchodów milenijnych
– przedstawia
przebieg wydarzeń marcowych 1968 r.
– opisuje przebieg
wydarzeń na Wybrzeżu w 1970 r.
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: peregrynacja, rewizjoniści, dogmatycy, List 34 – zna daty: listu episkopatu polskiego do episkopatu niemieckiego (1965), opublikowania Listu 34 (1964), zdjęcia „Dziadów” z afisza w teatrze Narodowym (I 1968), ogłoszenia podwyżek cen żywności (12 XII 1970) – identyfikuje postacie: Andrzeja Wajdy, Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego, Adama Michnika, Henryka Szlajfera – charakteryzuje przyczyny i narastanie konfliktu władz z Kościołem katolickim – opisuje narodziny i działalność opozycji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: polska szkoła filmowa, „Polityka”,
„komandosi”, Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej
(ZOMO)
– identyfikuje
postacie: Antoniego Słonimskiego, Zbigniewa Cybulskiego,
Tadeusza Różewicza, Andrzeja Munka, Wojciecha Jerzego Hasa
– omawia stosunek
władz PRL do inteligencji
– wyjaśnia
przyczyny i skutki kampanii antysemickiej w Polsce w 1968 r.
|
Uczeń:
– ocenia zachowanie
władz PRL w obliczu wydarzeń na Wybrzeżu w 1970 r.
– ocenia rolę
Kościoła katolickiego i środowisk studenckich w kształtowaniu
opozycji wobec władz PRL
|
| 7. Polska w latach 70. XX wieku | „Druga Polska” Edwarda Gierka Rozwój na kredyt Niepowodzenia gospodarcze „Propaganda sukcesu” Nowelizacja konstytucji |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: „druga Polska”
– identyfikuje
postać: Edwarda Gierka
– wymienia cechy
charakterystyczne rządów E. Gierka
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: „propaganda sukcesu”
– zna datę:
nowelizacji konstytucji PRL (1976)
– omawia wpływ
zagranicznych kredytów na rozwój przemysłu ciężkiego i
górnictwa
– przedstawia zmiany
w życiu codziennym Polaków za czasów rządów E. Gierka
– wyjaśnia, na czym
polegała propaganda sukcesu w czasie rządów E. Gierka
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ukryte bezrobocie, kino moralnego niepokoju – identyfikuje postacie: Andrzeja Wajdy, Krzysztofa Zanussiego – wyjaśnia, dlaczego polityka gospodarcza E. Gierka zakończyła się niepowodzeniem – przedstawia okoliczności i skutki nowelizacji konstytucji w 1976 r. |
Uczeń:
– identyfikuje
postać: Piotra Jaroszewicza
– przedstawia wpływ
kina moralnego niepokoju na kształtowanie postaw Polaków
| Uczeń: – ocenia okres rządów Edwarda Gierka |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU IV | ||||||
| ROZDZIAŁ V: UPADEK KOMUNIZMU | ||||||
| 1. Początki opozycji demokratycznej w Polsce |
Czerwiec 1976
roku
Powstanie
opozycji
Rozwój opozycji
Papież w Polsce
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: Czerwiec ’76 – zna daty: wydarzeń czerwcowych (VI 1976), wyboru Karola Wojtyły na papieża (16 X 1978) – identyfikuje postacie: Edwarda Gierka, Jana Pawła II – przedstawia okoliczności narodzin opozycji demokratycznej w Polsce – wyjaśnia wpływ wyboru Karola Wojtyły na papieża na sytuację w Polsce |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: spekulacja, Komitet Obrony Robotników
(KOR), tajny współpracownik (TW)
– zna daty:
powstania KOR (IX 1976), I pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
(VI 1979)
– identyfikuje
postacie: Jacka Kuronia, Adama Michnika, Antoniego Macierewicza,
Stanisława Pyjasa
– opisuje genezę,
przebieg i skutki wydarzeń czerwcowych w 1976 r.
– określa cele i
opisuje działalność KOR-u
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: ciche podwyżki, Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), drugi obieg, Konfederacja Polski Niepodległej (KPN) – zna daty: powstania ROPCiO (1977), utworzenia KPN (1979) – identyfikuje postacie: Zbigniewa i Zofii Romaszewskich, Leszka Moczulskiego, Anny Walentynowicz – wyjaśnia, dlaczego władze komunistyczne w mniejszym stopniu niż dotąd represjonowały ugrupowania opozycyjne | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wolne Związki Zawodowe (WZZ), Ruch Młodej Polski (RMP) – zna datę: założenia WZZ (1978) – identyfikuje postacie: Stanisława Barańczaka, Andrzeja Gwiazdy, Krzysztofa Wyszkowskiego, Bogdana Borusewicza – charakteryzuje rozwój organizacji opozycyjnych w latach 70. XX w. |
|
| 2. Powstanie „Solidarności” |
Strajki
sierpniowe
Utworzenie NSZZ
„Solidarność”
I Zjazd NSZZ
„Solidarność”
Na drodze do
konfrontacji
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: wydarzenia sierpniowe, NSZZ „Solidarność”
– zna datę:
strajków sierpniowych (VIII 1980)
– identyfikuje
postać: Lecha Wałęsy
– przedstawia
przyczyny i skutki strajków sierpniowych w 1980 r.
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: strajk okupacyjny, strajk solidarnościowy, 21 postulatów, porozumienia sierpniowe – zna daty: porozumień sierpniowych (31 VIII 1980), powstania NSZZ „Solidarność” (IX 1980) – identyfikuje postacie: Anny Walentynowicz, Stanisława Kani, Wojciecha Jaruzelskiego – omawia przebieg wydarzeń sierpniowych – wyjaśnia, w jaki sposób władze komunistyczne w Polsce przygotowywały się do konfrontacji siłowej z opozycją | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS), karnawał „Solidarności” – zna daty: przejęcia władzy przez W. Jaruzelskiego (1981), I zjazdu NSZZ „Solidarność” (IX–X 1981) porozumień szczecińskich (VIII 1980), porozumień jastrzębskich (IX 1980) – identyfikuje postacie: Bogdana Borusewicza, Andrzeja Gwiazdy, Mieczysława Jagielskiego – omawia działalność NSZZ „Solidarność” w okresie tzw. karnawału „Solidarności” |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: kryzys bydgoski
– zna daty: zamachu
na Jana Pawła II (V 1981), kryzysu bydgoskiego (III 1981)
– identyfikuje
postacie: Ryszarda Kuklińskiego, Jimmy’ego Cartera
– przedstawia
reakcję ZSRS na wydarzenia w Polsce w 1980 r.
|
|
| 3. Stan wojenny i schyłek PRL | Wprowadzenie stanu wojennego Świat wobec sytuacji w Polsce Reakcja społeczeństwa Opozycja antykomunistyczna poza „Solidarnością” Ostatnie lata PRL |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: stan wojenny
– zna daty:
wprowadzenia stanu wojennego (12/13 XII 1981), zniesienia
stanu wojennego (22 VII 1983)
– identyfikuje
postacie: Wojciecha Jaruzelskiego, Lecha Wałęsy
– przedstawia
okoliczności wprowadzenia stanu wojennego w Polsce
– wskazuje
wydarzenia, które doprowadziły do upadku komunizmu w Polsce
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON), ZOMO, internowanie – zna daty: pacyfikacji kopalni Wujek (16 XII 1981), przyznania Pokojowej Nagrody Nobla L. Wałęsie (1983) – identyfikuje postać: Jerzego Popiełuszki – charakteryzuje przebieg stanu wojennego w Polsce – przedstawia reakcję społeczeństwa na stan wojenny – omawia okoliczności zniesienia stanu wojennego w Polsce | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ „Solidarność”, Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) – zna daty: zawieszenia stanu wojennego (XII 1982), powstania OPZZ (1984), zamordowania ks. J. Popiełuszki (1984) – identyfikuje postacie: Grzegorza Przemyka, Zbigniewa Bujaka, Władysława Frasyniuka, Bogdana Lisa – przedstawia reakcję świata na sytuację w Polsce w okresie stanu wojennego – charakteryzuje sytuację PRL po zniesieniu stanu wojennego | Uczeń: – zna daty: zamordowania G. Przemyka (1983) – identyfikuje postać: Kornela Morawieckiego – charakteryzuje opozycję antykomunistyczną w Polsce w latach 80. XX w. | Uczeń: – ocenia postawy społeczeństwa wobec stanu wojennego |
| TSW – Jak Pomarańczowa Alternatywa walczyła z komunizmem? | Początki Pomarańczowej Alternatywy Po co robić happeningi? We Wrocławiu Działalność po Okrągłym Stole |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Pomarańczowa Alternatywa
– zna datę: szczytu
aktywności ulicznej Pomarańczowej Alternatywy (1988)
| Uczeń: – zna daty: pierwszych akcji ulicznych Pomarańczowej Alternatywy (1981), końca działalności Pomarańczowej Alternatywy (1990) – identyfikuje postać: Waldemara Fydrycha – wyjaśnia, jakie idee przyświecały Pomarańczowej Alternatywie – wymienia przykłady akcji Pomarańczowej Alternatywy |
Uczeń:
– identyfikuje
postać: Krzysztofa Skiby
– przedstawia
okoliczności powstania Pomarańczowej Alternatywy
– przedstawia
stosunek Polaków do akcji podejmowanych przez działaczy
Pomarańczowej Alternatywy
| Uczeń: – wyjaśnia, jak władze reagowały na akcje Pomarańczowej Alternatywy – omawia działalność Pomarańczowej Alternatyw po Okrągłym Stole |
Uczeń:
– ocenia wpływ
Pomarańczowej Alternatywy na kształtowanie postaw
antykomunistycznych i obalenie komunizmu
|
| 4. Rozpad bloku wschodniego |
Kryzys ZSRS i
zmiana sytuacji międzynarodowej
Próby reform w
ZSRS
Jesień Ludów
Rozpad ZSRS
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: pierestrojka,
Jesień Ludów
– identyfikuje
postacie: Ronalda Reagana, Michaiła
Gorbaczowa
– przedstawia rolę
Michaiła Gorbaczowa w upadku komunizmu w państwach bloku
wschodniego
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: głasnost, uskorienie, aksamitna rewolucja, Wspólnota Niepodległych Państw (WNP) – zna daty: obalenia komunizmu w Polsce, Bułgarii, Rumunii i na Węgrzech (1989-1990), rozpadu ZSRS (1990), zjednoczenia Niemiec (1990), rozwiązania ZSRS (XII 1991) – identyfikuje postacie: Václava Havla, Borysa Jelcyna – przedstawia przejawy kryzysu ZSRS w latach 80. XX w. – wymienia próby reform w ZSRS i określa ich skutki polityczne – wyjaśnia okoliczności rozpadu ZSRS | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: mudżahedini, dżihad, efekt domina, Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), komitety helsińskie, Karta 77 – zna daty: interwencji zbrojnej ZSRS w Afganistanie (1979–1989), przejęcia władzy przez M. Gorbaczowa (1985), katastrofy w Czarnobylu (1986), ogłoszenia niepodległości przez Litwę (1990) – identyfikuje postać: Nicolae Ceauşescu – charakteryzuje politykę R. Reagana i jej wpływ na zmianę sytuacji międzynarodowej – charakteryzuje wydarzenia Jesieni Ludów w państwach bloku wschodniego – omawia proces rozpadu ZSRS, uwzględniając powstanie niepodległych państw w Europie |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: „imperium zła”, pucz Janajewa
– zna daty: puczu
Janajewa (1991), rozwiązania RWPG i Układu Warszawskiego (1991)
– identyfikuje
postać: Giennadija Janajewa
– wyjaśnia, jakie
były przyczyny rozwiązania RWPG
i Układu
Warszawskiego
– wyjaśnia
znaczenie katastrofy w Czarnobylu dla Europy i ZSRS
|
Uczeń:
– ocenia rolę M.
Gorbaczowa i R. Reagana w zmianie układu sił w polityce
międzynarodowej
|
| 5. Początek III Rzeczypospolitej | Geneza Okrągłego Stołu Okrągły Stół Wybory czerwcowe Budowa III Rzeczypospolitej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: obrady Okrągłego Stołu, wybory czerwcowe
– zna daty: obrad
Okrągłego Stołu (II–IV 1989), wyborów czerwcowych (4 VI
1989)
– identyfikuje
postacie: Lecha Wałęsy, Wojciecha Jaruzelskiego
– wskazuje
wydarzenia, które doprowadziły do upadku komunizmu w Polsce
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Obywatelski Klub Parlamentarny (OKP), sejm kontraktowy, hiperinflacja – zna daty: wyboru W. Jaruzelskiego na prezydenta (VII 1989), powołania rządu T. Mazowieckiego (12 IX 1989) – identyfikuje postacie: Tadeusza Mazowieckiego, Bronisława Geremka, Jarosława Kaczyńskiego – podaje postanowienia i skutki obrad Okrągłego Stołu – prezentuje następstwa wyborów czerwcowych | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Urząd Ochrony Państwa (UOP), weryfikacja – zna daty: ponownego zalegalizowania NSZZ „Solidarnoś ” (IV 1989), przyjęcia nazwy Rzeczpospolita Polska (29 XII 1989) – identyfikuje postacie: Czesława Kiszczaka, Leszka Balcerowicza, Krzysztofa Skubiszewskiego – omawia okoliczności zwołania Okrągłego Stołu – przedstawia reformy rządu T. Mazowieckiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu „gruba linia”/„gruba kreska” i problem
z jego rozumieniem
– zna datę: debaty
Miodowicz–Wałęsa (XI 1988)
– identyfikuje
postacie: Alfreda Miodowicza, Mieczysława Rakowskiego
|
Uczeń:
– ocenia znaczenie
obrad Okrągłego Stołu dla przemian politycznych w Polsce
|
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU V | ||||||
| ROZDZIAŁ VI: POLSKA I ŚWIAT W NOWEJ EPOCE | ||||||
| 1. Europa po rozpadzie ZSRS | Europa na przełomie XX i XIX wieku Rosja w nowej rzeczywistości Wojna w Czeczenii Wojna w Jugosławii | Uczeń: – zna datę: wejścia Polski, Czech i Węgier do NATO (1999) – identyfikuje postać: Władimira Putina – wyjaśnia okoliczności wstąpienia Polski, Czech i Węgier do NATO |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Wspólnota Niepodległych Państw (WNP)
– zna daty:
powstania Wspólnoty Niepodległych Państw (1991), pomarańczowej
rewolucji (2004), rozpadu Jugosławii (1991–1992)
– identyfikuje
postacie: Billa Clintona, Borysa Jelcyna
– charakteryzuje
rządy W. Putina w Rosji
– wymienia problemy,
z jakimi spotkały się podczas transformacji ustrojowej kraje
postsowieckie
– prezentuje skutki
rozpadu Jugosławii
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Euromajdan, rewolucja róż – zna daty: wojny w Jugosławii (1991–1995), ludobójstwa w Srebrenicy (1995), porozumienia w Dayton (XI 1995), rewolucji róż (2004), Euromajdanu (2013/2014) – identyfikuje postacie: Aleksandra Łukaszenki, Wiktora Janukowycza, Wiktora Juszczenki, Micheila Saakaszwilego – omawia proces demokratyzacji Ukrainy i Gruzji – przedstawia przyczyny i skutki wojen w byłej Jugosławii i Czeczenii |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: oligarchia
– zna daty: I wojny
czeczeńskiej (1994–1996), II wojny czeczeńskiej (1999–2009),
wojny o Osetię Południową (2008)
– identyfikuje
postacie: Dżochara
Dudajewa,
Ramzana Kadyrowa
– charakteryzuje
sytuację polityczną na Kaukazie i w Naddniestrzu
| Uczeń: – ocenia rolę W. Putina w przywróceniu Rosji roli mocarstwa |
| TSW – Terroryzm w walce o niepodległość | Pierwsze zamachy Śmierć w teatrze Atak na szkołę |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: terroryzm
– wyjaśnia
przyczyny narodzin terroryzmu czeczeńskiego
|
Uczeń:
– zna datę: zamachu
na szkołę w Biesłanie (2004)
– wymienia przykłady
zamachów terrorystycznych organizowanych przez bojowników
czeczeńskich
– omawia skutki
społeczne i polityczne zamachów bojowników
czeczeńskich
|
Uczeń:
– zna datę: zamachu
w teatrze na Dubrowce (2002)
– identyfikuje
postać: Szamila Basajewa
– opisuje przebieg
zamachu na teatr na Dubrowce
– przedstawia
przyczyny, przebieg i skutki zamachu na szkołę w Biesłanie
|
Uczeń:
– zna datę:
pierwszego ataku terrorystycznego w Rosji przeprowadzonego przez
bojowników czeczeńskich (1995)
– identyfikuje
postać: Wiktora
Czernomyrdina
– omawia przebieg i
skutki zamachu na szpital w Budionnowsku
– opisuje działania
władz rosyjskich skierowane przeciwko terrorystom czeczeńskim
| Uczeń: – ocenia postawy bojowników czeczeńskich i postawę władz rosyjskich wobec problemu czeczeńskiego |
| 2. Konflikty na świecie po 1989 roku |
Daleki Wschód
Kraje afrykańskie
Współczesne
konflikty na świecie
Konflikt
palestyńsko-izraelski
Wojna z
terroryzmem
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Al-Kaida
– zna datę: ataku
na World Trade Center (11 IX 2001)
– identyfikuje
postać: George’a W. Busha
– wyjaśnia
przyczyny i skutki wojny z terroryzmem po 2001 r.
– przedstawia
przyczyny dominacji USA we współczesnym świecie
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: polityka
neokolonializmu, apartheid, Autonomia
Palestyńska
– zna datę: inwazji
USA na Irak (2003)
– identyfikuje
postacie: Osamy bin Ladena, Saddama Husajna
– wyjaśnia, na czym
polega polityka neokolonializmu i jakie niesie za sobą skutki – przedstawia przyczyny i charakter wojny w Iraku – omawia zjawisko terroryzmu islamskiego |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: masakra na placu Tiananmen, talibowie, tzw.
Państwo Islamskie
– zna daty:
porozumienia izraelsko-palestyńskiego w Oslo (1993), masakry na
placu Tiananmen (VI 1989), wybuchu wojny w Syrii (2011), aneksji
Krymu (2014)
– identyfikuje
postacie: Nelsona Mandeli, Jasira Arafata, Icchaka Rabina,
Szimona
Peresa
– przedstawia rozwój
gospodarczy Chin i Japonii w drugiej połowie XX w.
|
Uczeń:
– zna daty:
ludobójstwa w Rwandzie (1994),
wybuchu wojny domowej
w Jemenie (2015)
– identyfikuje
postać: Baszara al-Asada
– wyjaśnia,
dlaczego manifestacja chińskich studentów w 1989 r. zakończyła
się niepowodzeniem
– wyjaśnia, jakie
są przyczyny współczesnych konfliktów w Afryce
| Uczeń: – ocenia problem terroryzmu – ocenia wpływ USA na sytuację polityczną współczesnego świata |
| 3. Polska w latach 90. XX wieku | Reformy gospodarcze Koszty społeczne transformacji ustrojowej Rozpad obozu solidarnościowego Sytuacja wewnętrzna Polski Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: gospodarka wolnorynkowa, prywatyzacja
– zna datę:
uchwalenia Konstytucji RP (2 IV 1997)
– identyfikuje
postacie: Tadeusza Mazowieckiego, Lecha Wałęsy,
Aleksandra Kwaśniewskiego, Lecha
Kaczyńskiego
– wymienia
najistotniejsze przemiany ustrojowe i ekonomiczne III
Rzeczypospolitej
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: plan Balcerowicza, bezrobocie, pluralizm polityczny – zna daty: wdrożenia planu Balcerowicza (1990), wyboru L. Wałęsy na prezydenta (XII 1990), pierwszych w pełni demokratycznych wyborów do parlamentu (27 X 1991), wyboru A. Kwaśniewskiego na prezydenta (1995), wyboru L. Kaczyńskiego na prezydenta (2005) – identyfikuje postacie: Leszka Balcerowicza, Jacka Kuronia, Ryszarda Kaczorowskiego – omawia założenia, realizację i skutki gospodarcze planu Balcerowicza – wyjaśnia przyczyny rozpadu obozu solidarnościowego – wymienia reformy przeprowadzone pod koniec lat 90. XX w. – omawia podstawy ustrojowe III Rzeczypospolitej w świetle konstytucji z 1997 r. |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: „wojna na górze”
– zna daty: początku
„wojny na górze” (1990), uchwalenia małej konstytucji (X
1992), noweli grudniowej (XII 1989), reformy administracyjnej
(1997)
– identyfikuje
postacie: Jana Krzysztofa Bieleckiego, Jarosława Kaczyńskiego
– omawia koszty
społeczne reform gospodarczych
– charakteryzuje
scenę polityczną pierwszych lat demokratycznej Polski
– przedstawia proces
budowania podstaw prawnych III Rzeczypospolitej
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: popiwek
– zna datę:
rozwiązania PZPR (I 1990)
| Uczeń: – ocenia przemiany polityczne i gospodarcze w Polsce po 1989 r. |
| 4. Polska w NATO i EU |
Polityka
zagraniczna
Polska droga do
UE
Polskie
społeczeństwo wobec Unii
Polska w
strukturach NATO
Polska w wojnie z
terroryzmem
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: NATO, Unia Europejska
– zna daty:
przyjęcia Polski do NATO (12 III 1999), wejścia Polski do UE (1
V 2004)
– identyfikuje
postać: Aleksandra Kwaśniewskiego
– przedstawia
przyczyny i skutki przystąpienia Polski do NATO i UE
– wymienia korzyści,
jakie przyniosła Polsce integracja z UE oraz wejście do NATO
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminu: referendum akcesyjne – zna daty: referendum akcesyjnego (VI 2003), udziału wojsk polskich w wojnie w Afganistanie (2002) i Iraku (2003) – identyfikuje postacie: Bronisława Geremka, Billa Clintona, Borysa Jelcyna – wymienia i omawia etapy integracji Polski z UE – przedstawia postawy Polaków wobec problemu integracji Polski z UE – omawia konsekwencje członkostwa Polski w NATO | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Trójkąt Weimarski, program „Partnerstwo dla Pokoju” – zna daty: podpisania Układu europejskiego (XII 1991), powstania Trójkąta Weimarskiego (1991), wyjścia ostatnich wojsk rosyjskich z Polski (1993), podpisania protokołu akcesyjnego Polski do Paktu Północnoatlantyckiego (1997), podpisania Traktatu nicejskiego (2000) – identyfikuje postać: Włodzimierza Cimoszewicza – określa główne kierunki polskiej polityki zagranicznej – wymienia i omawia etapy polskiej akcesji do NATO |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: Środkowoeuropejskie Porozumienie
o Wolnym Handlu
(CEFTA), grupa luksemburska
– opisuje udział Polski w wojnie z terroryzmem | Uczeń: – ocenia rezultaty polskiego członkostwa w NATO i UE |
| 5. Świat w erze globalizacji |
Globalizacja
Rewolucja
informacyjna
Kultura masowa
Globalna wioska
czy globalne miasto?
Współczesne
migracje
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: internet, telefonia komórkowa, globalizacja
– wyjaśnia, jakie
szanse i zagrożenia niesie za sobą globalizacja
– omawia zalety i
wady nowych środków komunikacji
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: amerykanizacja, kultura masowa – opisuje przejawy globalizacji we współczesnym świecie – wskazuje cechy współczesnej kultury masowej – opisuje zjawisko amerykanizacji – przedstawia konsekwencje wzrostu poziomu urbanizacji współczesnego świata – wyjaśnia, na czym polega zjawisko przeludnienia |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: antyglobaliści, bogata Północ, biedne
Południe, „globalna wioska”
– wymienia poglądy
przeciwników globalizacji
– przedstawia skutki
rozwoju turystyki
– omawia przyczyny,
kierunki i skutki ruchów migracyjnych we współczesnym świecie
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: Dolina Krzemowa
– omawia szanse i
niebezpieczeństwa dla człowieka, wynikające ze współczesnych
zmian cywilizacyjnych
| Uczeń: – ocenia skutki zjawiska amerykanizacji kultury na świecie |
| 6. Wyzwania współczesnego świata | Problemy demograficzne Nierówności społeczne Przestępczość zorganizowana Zagrożenie terrorystyczne Zagrożenia ekologiczne |
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminu: przeludnienie
– wymienia
najważniejsze zagrożenia społeczne współczesnego świata
|
Uczeń:
– wyjaśnia
znaczenie terminów: bogata Północ, biedne Południe
– wymienia problemy
demograficzne współczesnego świata
– wskazuje rejony
świata, w których występują największe nierówności
społeczne
– prezentuje
zagrożenia ekologiczne współczesnego świata
| Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: Czarna Afryka, Europol, efekt cieplarniany – określa przyczyny i skutki narastania nierówności społecznych we współczesnym świecie – wyjaśnia, jakie zagrożenia niesie za sobą przestępczość zorganizowana – przedstawia działania współczesnego świata na rzecz poprawy stanu ekologicznego naszej planety | Uczeń: – wyjaśnia znaczenie terminów: arabska wiosna, Państwo Islamskie, protokół z Kioto – zna daty: wejścia w życie protokołu z Kioto (2005), arabskiej wiosny (2010–2013) – przedstawia przyczyny i skutki przemian w świecie arabskim w latach 2010–2013 – wyjaśnia, na czym polegają kontrasty społeczne we współczesnym świecie | Uczeń: – przedstawia działania podejmowane w celu niwelowania problemów demograficznych, społecznych i ekologicznych we współczesnym świecie |
| POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU VII |