Wymagania edukacyjne z
geografii dla klasy 5
oparte na Programie
nauczania geografii w szkole
podstawowej
– Planeta
Nowa autorstwa
Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic
| Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| konieczne (ocena dopuszczająca) | podstawowe (ocena dostateczna) | rozszerzające (ocena dobra) | dopełniające (ocena bardzo dobra) | wykraczające (ocena celująca) |
| 1. Mapa Polski | ||||
| Uczeń: wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, legenda mapy wymienia elementy mapy wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość bezwzględna, wysokość względna odczytuje wysokość bezwzględną obiektów na mapie poziomicowej podaje nazwy barw stosowanych na mapach hipsometrycznych wymienia różne rodzaje map odczytuje informacje z planu miasta | Uczeń: odczytuje za pomocą legendy znaki kartograficzne na mapie stosuje legendę mapy do odczytania informacji odczytuje skalę mapy rozróżnia rodzaje skali oblicza wysokość względną na podstawie wysokości bezwzględnej odczytanej z mapy odczytuje informacje z mapy poziomicowej i mapy hipsometrycznej wyszukuje w atlasie przykłady map: ogólnogeograficznej, krajobrazowej, turystycznej i planu miasta | Uczeń: rozróżnia na mapie znaki punktowe, liniowe i powierzchniowe rysuje podziałkę liniową wyjaśnia, dlaczego każda mapa ma skalę oblicza odległość na mapie wzdłuż linii prostej za pomocą skali liczbowej wyjaśnia, jak powstaje mapa poziomicowa wyjaśnia różnicę między obszarem nizinnym, wyżynnym a obszarem górskim wyjaśnia różnicę między mapą ogólnogeograficzną a mapą krajobrazową przedstawia sposoby orientowania mapy w terenie |
Uczeń:
dobiera
odpowiednią mapę w celu uzyskania określonych informacji
geograficznych
przekształca
skalę liczbową na mianowaną i podziałkę liniową
oblicza
odległość w terenie za pomocą skali liczbowej
oblicza
odległość w terenie za pomocą podziałki liniowej
oblicza
długość trasy złożonej z odcinków za pomocą skali
liczbowej
rozpoznaje
przedstawione na mapach poziomicowych formy terenu
rozpoznaje
formy ukształtowania powierzchni na mapie hipsometrycznej
omawia
zastosowanie map cyfrowych
podaje
różnice między mapą turystyczną a planem miasta
| Uczeń: posługuje się planem miasta w terenie podaje przykłady wykorzystania map o różnej treści analizuje treść map przedstawiających ukształtowanie powierzchni Polski czyta treść mapy lub planu najbliższego otoczenia szkoły, odnosząc je do obserwowanych w terenie elementów środowiska geograficznego projektuje i opisuje trasę wycieczki na podstawie mapy turystycznej lub planu miasta |
| 2. Krajobrazy Polski | ||||
| Uczeń: wyjaśnia znaczenie terminu krajobraz wymienia składniki krajobrazu wymienia elementy krajobrazu najbliższej okolicy wymienia pasy rzeźby terenu Polski wskazuje na mapie Wybrzeże Słowińskie wymienia elementy krajobrazu nadmorskiego wymienia główne miasta leżące na Wybrzeżu Słowińskim wymienia po jednym przykładzie rośliny i zwierzęcia charakterystycznych dla Wybrzeża Słowińskiego wskazuje na mapie Pojezierze Mazurskie odczytuje z mapy nazwy największych jezior na Pojezierzu Mazurskim wskazuje na mapie pas Nizin Środkowopolskich oraz Nizinę Mazowiecką wskazuje na mapie największe rzeki przecinające Nizinę Mazowiecką wskazuje na mapie największe miasta Niziny Mazowieckiej podaje nazwę parku narodowego leżącego w pobliżu Warszawy określa położenie Warszawy na mapie Polski wymienia najważniejsze obiekty turystyczne Warszawy wskazuje na mapie pas Wyżyn Polskich i Wyżynę Śląską wskazuje na mapie największe miasta na Wyżynie Śląskiej wskazuje na mapie Polski Wyżynę Lubelską wymienia gleby i główne uprawy Wyżyny Lubelskiej określa na podstawie mapy Polski położenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej podaje nazwę parku narodowego leżącego na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej podaje nazwy zwierząt żyjących w jaskiniach na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej określa na podstawie mapy położenie Tatr wskazuje na mapie Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie | Uczeń: podaje różnicę między krajobrazem naturalnym a krajobrazem kulturowym określa położenie najbliższej okolicy na mapie Polski przedstawia główne cechy krajobrazu nadmorskiego na podstawie ilustracji omawia cechy krajobrazu Pojezierza Mazurskiego wymienia atrakcje turystyczne Pojezierza Mazurskiego przedstawia cechy krajobrazu Niziny Mazowieckiej wymienia atrakcje turystyczne Niziny Mazowieckiej opisuje cechy krajobrazu wielkomiejskiego wymienia główne cechy krajobrazu miejsko-przemysłowego Wyżyny Śląskiej przedstawia cechy krajobrazu rolniczego Wyżyny Lubelskiej omawia cechy krajobrazu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej na podstawie ilustracji wymienia dwa przykłady roślin charakterystycznych dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej wskazuje na mapie najwyższe szczyty Tatr wymienia cechy krajobrazu wysokogórskiego omawia cechy pogody w górach wymienia atrakcje turystyczne Tatr | Uczeń: charakteryzuje pasy rzeźby terenu w Polsce opisuje krajobraz najbliższej okolicy w odniesieniu do pasów rzeźby terenu opisuje wpływ wody i wiatru na nadmorski krajobraz przedstawia sposoby gospodarowania w krajobrazie nadmorskim opisuje zajęcia mieszkańców regionu nadmorskiego przedstawia wpływ lądolodu na krajobraz pojezierzy omawia cechy krajobrazu przekształconego przez człowieka na Nizinie Mazowieckiej przedstawia najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego w stolicy omawia znaczenie węgla kamiennego na Wyżynie Śląskiej charakteryzuje życie i zwyczaje mieszkańców Wyżyny Śląskiej omawia na podstawie ilustracji powstawanie wąwozów lessowych charakteryzuje czynniki wpływające na krajobraz rolniczy Wyżyny Lubelskiej charakteryzuje na podstawie ilustracji rzeźbę krasową i formy krasowe Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej opisuje na podstawie ilustracji piętra roślinności w Tatrach opisuje zajęcia i zwyczaje mieszkańców Podhala | Uczeń: dokonuje oceny krajobrazu najbliższego otoczenia szkoły pod względem jego piękna oraz ładu i estetyki zagospodarowania porównuje na podstawie mapy Polski i ilustracji rzeźbę terenu w poszczególnych pasach wyjaśnia na podstawie ilustracji, jak powstaje jezioro przybrzeżne wymienia obiekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Wybrzeża Słowińskiego oraz wskazuje je na mapie wyjaśnia znaczenie turystyki na Wybrzeżu Słowińskim charakteryzuje najważniejsze obiekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego na Nizinie Mazowieckiej opisuje zabudowę i sieć komunikacyjną Warszawy omawia atrakcje turystyczne na Szlaku Zabytków Techniki opisuje za pomocą przykładów rolnictwo na Wyżynie Lubelskiej opisuje najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego Wyżyny Lubelskiej charakteryzuje na podstawie mapy atrakcje turystyczne Szlaku Orlich Gniazd przedstawia argumenty potwierdzające różnicę w krajobrazie Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich opisuje dziedzictwo przyrodnicze Tatr |
Uczeń:
proponuje
zmiany w zagospodarowaniu terenu najbliższej okolicy
prezentuje
projekt planu zagospodarowania terenu wokół szkoły
przygotowuje
prezentację multimedialną na temat Wybrzeża Słowińskiego z
uwzględnieniem elementów krajobrazu naturalnego i kulturowego
przedstawia
zróżnicowanie krajobrazu krain geograficznych w pasie
pojezierzy na podstawie mapy
analizuje
na podstawie dodatkowych źródeł informacji oraz map
tematycznych warunki rozwoju rolnictwa na Nizinie Mazowieckiej
planuje
na podstawie planu miasta wycieczkę po Warszawie
przedstawia
pozytywne i negatywne zmiany w krajobrazie Wyżyny Śląskiej
wynikające z działalności człowieka
analizuje
na podstawie dodatkowych źródeł informacji oraz map
tematycznych warunki sprzyjające rozwojowi rolnictwa na Wyżynie
Lubelskiej
przedstawia
historię zamków znajdujących się na Szlaku Orlich Gniazd
wyjaśnia
negatywny wpływ turystyki na środowisko Tatr
|
| 3. Lądy i oceany | ||||
| Uczeń: wskazuje na globusie i mapie świata bieguny, równik, południk zerowy i 180o, półkule, zwrotniki i koła podbiegunowe wymienia nazwy kontynentów i oceanów oraz wskazuje ich położenie na globusie i mapie wymienia największych podróżników biorących udział w odkryciach geograficznych | Uczeń: wyjaśnia, co to są siatka geograficzna i siatka kartograficzna wskazuje główne kierunki geograficzne na globusie porównuje powierzchnię kontynentów i oceanów na podstawie diagramów wskazuje akweny morskie na trasach pierwszych wypraw geograficznych | Uczeń: podaje przyczyny odkryć geograficznych wskazuje na mapie wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi i akweny morskie na trasie wyprawy geograficznej Marca Polo opisuje na podstawie mapy szlaki wypraw Ferdynanda Magellana i Krzysztofa Kolumba | Uczeń: określa na globusie i mapie położenie punktów, kontynentów i oceanów na kuli ziemskiej opisuje podróże odkrywcze w okresie od XVII w. do XX w. | Uczeń: oblicza różnicę wysokości między najwyższym szczytem na Ziemi a największą głębią w oceanach przedstawia znaczenie odkryć geograficznych |
| 4. Krajobrazy świata | ||||
| Uczeń: wyjaśnia znaczenie terminu pogoda wymienia składniki pogody wyjaśnia znaczenie terminu klimat wymienia na podstawie mapy tematycznej strefy klimatyczne Ziemi wymienia na podstawie ilustracji strefy krajobrazowe Ziemi wskazuje na mapie strefy wilgotnych lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych strefy umiarkowanej podaje nazwy warstw wilgotnego lasu równikowego i wskazuje te warstwy na ilustracji rozpoznaje rośliny i zwierzęta typowe dla lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych wyjaśnia znaczenie terminów: sawanna, step wskazuje na mapie strefy sawann i stepów wymienia gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla sawann i stepów wyjaśnia znaczenie terminu pustynia wskazuje na mapie obszary występowania pustyń gorących i pustyń lodowych rozpoznaje rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla pustyń gorących i pustyń lodowych wskazuje na mapie położenie strefy krajobrazów śródziemnomorskich wymienia na podstawie mapy państwa leżące nad Morzem Śródziemnym rozpoznaje rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla strefy śródziemnomorskiej wymienia gatunki upraw charakterystycznych dla strefy śródziemnomorskiej wyjaśnia znaczenie terminów: tajga, tundra, wieloletnia zmarzlina wskazuje na mapie położenie stref tajgi i tundry rozpoznaje gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla tajgi i tundry wskazuje na mapie Himalaje wymienia charakterystyczne dla Himalajów gatunki roślin i zwierząt | Uczeń: wyjaśnia różnicę między pogodą a klimatem odczytuje z klimatogramu temperaturę powietrza i wielkość opadów atmosferycznych w danym miesiącu wymienia typy klimatów w strefie umiarkowanej omawia na podstawie mapy stref klimatycznych i klimatogramów klimat strefy wilgotnych lasów równikowych oraz klimat strefy lasów liściastych i mieszanych omawia na podstawie ilustracji warstwową budowę lasów strefy umiarkowanej wyjaśnia znaczenie terminów: preria, pampa omawia charakterystyczne cechy klimatu stref sawann i stepów opisuje na podstawie ilustracji świat roślin i zwierząt pustyń gorących i pustyń lodowych wymienia cechy charakterystyczne klimatu śródziemnomorskiego wymienia obiekty turystyczne w basenie Morza Śródziemnego wymienia charakterystyczne cechy klimatu stref tajgi i tundry wskazuje na mapie położenie najwyższych łańcuchów górskich innych niż Himalaje charakteryzuje krajobraz wysokogórski w Himalajach opisuje świat roślin i zwierząt w Himalajach | Uczeń: wskazuje na mapie klimatycznej obszary o najwyższej oraz najniższej średniej rocznej temperaturze powietrza wskazuje na mapie klimatycznej obszary o największej i najmniejszej rocznej sumie opadów porównuje temperaturę powietrza i opady atmosferyczne w klimacie morskim i kontynentalnym wymienia kryteria wydzielania stref krajobrazowych przedstawia na podstawie ilustracji układ stref krajobrazowych na półkuli północnej charakteryzuje warstwy wilgotnego lasu równikowego charakteryzuje na podstawie ilustracji krajobrazy sawann i stepów omawia klimat stref pustyń gorących i pustyń lodowych omawia rzeźbę terenu pustyń gorących omawia cechy krajobrazu śródziemnomorskiego charakteryzuje cechy krajobrazu tajgi i tundry charakteryzuje na podstawie ilustracji piętra roślinne w Himalajach | Uczeń: oblicza średnią roczną temperaturę powietrza oblicza różnicę między średnią temperatura powietrza w najcieplejszym miesiącu i najzimniejszym miesiącu roku oblicza roczną sumę opadów prezentuje przykłady budownictwa, sposoby gospodarowania i zajęcia mieszkańców stref wilgotnych lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych porównuje cechy krajobrazu sawann i stepów omawia przykłady budownictwa i sposoby gospodarowania w strefach pustyń gorących i pustyń lodowych prezentuje przykłady budownictwa i sposoby gospodarowania w strefie śródziemnomorskiej porównuje budownictwo i życie mieszkańców stref tajgi i tundry analizuje zmienność warunków klimatycznych w Himalajach i jej wpływ na życie ludności | Uczeń: przedstawia zróżnicowanie temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na Ziemi na podstawie map tematycznych omawia wpływ człowieka na krajobrazy Ziemi porównuje wilgotne lasy równikowe z lasami liściastymi i mieszanymi strefy umiarkowanej pod względem klimatu, roślinności i świata zwierząt analizuje strefy sawann i stepów pod względem położenia, warunków klimatycznych i głównych cech krajobrazu przedstawia podobieństwa i różnice między krajobrazami pustyń gorących i pustyń lodowych opisuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji zróżnicowanie przyrodnicze i kulturowe strefy śródziemnomorskiej porównuje rozmieszczenie stref krajobrazowych na Ziemi i pięter roślinności w górach |
Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny. Planeta Nowa 6
| Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| konieczne (ocena dopuszczająca) | podstawowe (ocena dostateczna) | rozszerzające (ocena dobra) | dopełniające (ocena bardzo dobra) | wykraczające (ocena celująca) |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 1. Współrzędne geograficzne | ||||
| Uczeń: • wskazuje na mapie lub na globusie równik, południki 0° i 180° oraz półkule: południową, północną, wschodnią i zachodnią • podaje symbole oznaczające kierunki geograficzne • wyjaśnia, do czego służą współrzędne geograficzne | Uczeń: • wymienia cechy południków i równoleżników • podaje wartości południków i równoleżników w miarach kątowych • wyjaśnia znaczenie terminów: długość geograficzna, szerokość geograficzna • wyjaśnia znaczenie terminów: rozciągłość południkowa, rozciągłość równoleżnikowa | Uczeń: • odczytuje szerokość geograficzną i długość geograficzną wybranych punktów na globusie i mapie • odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych |
Uczeń:
• określa położenie
matematycznogeograficzne punktów i obszarów na mapie świata i
mapie Europy
• wyznacza współrzędne
geograficzne na podstawie mapy drogowej
• oblicza rozciągłość
południkową i rozciągłość równoleżnikową wybranych
obszarów na Ziemi
• wyznacza współrzędne
geograficzne punktu, w którym się znajduje, za pomocą aplikacji
obsługującej mapy w smartfonie lub komputerze
| Uczeń: • wyznacza w terenie współrzędne geograficzne dowolnych punktów za pomocą mapy i odbiornika GPS |
| 2. Ruchy Ziemi | ||||
|
Uczeń:
• wymienia rodzaje ciał
niebieskich znajdujących się w Układzie Słonecznym
• wymienia planety Układu
Słonecznego w kolejności od znajdującej się najbliżej Słońca
do tej, która jest położona najdalej
• wyjaśnia, na czym polega
ruch obrotowy Ziemi
• wyjaśnia znaczenie
terminu górowanie
Słońca
• określa czas trwania
ruchu obrotowego
• demonstruje ruch obrotowy
Ziemi przy użyciu modeli
• wyjaśnia, na czym polega
ruch obiegowy Ziemi
• demonstruje ruch obiegowy
Ziemi przy użyciu modeli
• wymienia daty rozpoczęcia
astronomicznych pór roku
• wskazuje na globusie i
mapie strefy oświetlenia Ziemi
| Uczeń: • wyjaśnia znaczenie terminów: gwiazda, planeta, planetoida, meteor, meteoryt, kometa • podaje różnicę między gwiazdą a planetą • wymienia cechy ruchu obrotowego Ziemi • omawia występowanie dnia i nocy jako głównego następstwo ruchu obrotowego • podaje cechy ruchu obiegowego Ziemi • wymienia strefy oświetlenia Ziemi i wskazuje ich granice na mapie lub globusie | Uczeń: • rozpoznaje rodzaje ciał niebieskich przedstawionych na ilustracji • opisuje dzienną wędrówkę Słońca po niebie, posługując się ilustracją lub planszą • omawia wędrówkę Słońca po niebie w różnych porach roku na podstawie ilustracji • omawia przebieg linii zmiany daty • przedstawia zmiany w oświetleniu Ziemi w pierwszych dniach astronomicznych pór roku na podstawie ilustracji • wymienia następstwa ruchu obiegowego Ziemi • wyjaśnia, na jakiej podstawie wyróżnia się strefy oświetlenia Ziemi | Uczeń: • opisuje budowę Układu Słonecznego • wyjaśnia zależność między kątem padania promieni słonecznych a długością cienia gnomonu lub drzewa na podstawie ilustracji • określa różnicę między czasem strefowym a czasem słonecznym na kuli ziemskiej • wyjaśnia przyczyny występowania dnia polarnego i nocy polarnej • charakteryzuje strefy oświetlenia Ziemi z uwzględnieniem kąta padania promieni słonecznych, czasu trwania dnia i nocy oraz występowania pór roku | Uczeń: • wyjaśnia związek między ruchem obrotowym Ziemi a takimi zjawiskami jak pozorna wędrówka Słońca po niebie, górowanie Słońca, występowanie dnia i nocy, dobowy rytm życia człowieka i przyrody, występowanie stref czasowych • określa czas strefowy na podstawie mapy stref czasowych • wykazuje związek między położeniem geograficznym obszaru a wysokością górowania Słońca • wykazuje związek między ruchem obiegowym Ziemi a strefami jej oświetlenia oraz strefowym zróżnicowaniem klimatów i krajobrazów na Ziemi |
| 3. Środowisko przyrodnicze i ludność Europy | ||||
| Uczeń: • określa położenie Europy na mapie świata • wymienia nazwy większych mórz, zatok, cieśnin i wysp Europy i wskazuje je na mapie • wskazuje przebieg umownej granicy między Europą a Azją • wymienia elementy krajobrazu Islandii na podstawie fotografii • wymienia strefy klimatyczne w Europie na podstawie mapy klimatycznej • wskazuje na mapie obszary w Europie o cechach klimatu morskiego i kontynentalnego • podaje liczbę państw Europy • wskazuje na mapie politycznej największe i najmniejsze państwa Europy • wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności Europy • wyjaśnia znaczenie terminu gęstość zaludnienia • wskazuje na mapie rozmieszczenia ludności obszary o dużej i małej gęstości zaludnienia • wymienia starzejące się kraje Europy • wymienia grupy ludów zamieszkujących Europę na podstawie mapy tematycznej • wymienia główne języki i religie występujące w Europie • wskazuje Paryż i Londyn na mapie Europy |
Uczeń:
• omawia przebieg umownej
granicy między Europą a Azją
• wymienia czynniki
decydujące o długości linii brzegowej Europy
• wymienia największe
krainy geograficzne Europy i wskazuje je na mapie
• opisuje położenie
geograficzne Islandii na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• wyjaśnia znaczenie
terminów: wulkan,
magma,
erupcja,
lawa,
bazalt
• przedstawia kryterium
wyróżniania stref klimatycznych
• omawia cechy wybranych
typów i odmian klimatu Europy na podstawie klimatogramów
• wymienia i wskazuje na
mapie politycznej Europy państwa powstałe na przełomie lat 80.
i 90. XX w.
• omawia rozmieszczenie
ludności w Europie na
podstawie mapy rozmieszczenia ludności
• przedstawia liczbę
ludności Europy na tle liczby ludności pozostałych kontynentów
na podstawie wykresów
• charakteryzuje
zróżnicowanie językowe ludności Europy na podstawie mapy
tematycznej
• wymienia przyczyny
migracji Ludności
• wymienia kraje imigracyjne
i kraje emigracyjne w Europie
• wymienia cechy krajobrazu
wielkomiejskiego
• wymienia i wskazuje na
mapie największe miasta Europy i świata
• porównuje miasta Europy z
miastami świata na podstawie wykresów
| Uczeń: • opisuje ukształtowanie powierzchni Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej • opisuje położenie Islandii względem płyt litosfery na podstawie mapy geologicznej • wymienia przykłady obszarów występowania trzęsień ziemi i wybuchów wulkanów na świecie na podstawie mapy geologicznej i mapy ogólnogeograficznej • omawia czynniki wpływające na zróżnicowanie klimatyczne Europy na podstawie map klimatycznych • podaje różnice między strefami klimatycznymi, które znajdują się w Europie • charakteryzuje zmiany liczby ludności Europy • analizuje strukturę wieku i płci ludności na podstawie piramid wieku i płci ludności wybranych krajów Europy • przedstawia przyczyny zróżnicowania narodowościowego i językowego ludności w Europie • omawia zróżnicowanie kulturowe i religijne w Europie • przedstawia zalety i wady życia w wielkim mieście • omawia położenie i układ przestrzenny Londynu i Paryża na podstawie map |
Uczeń:
• porównuje ukształtowanie
powierzchni wschodniej i zachodniej oraz północnej i południowej
części Europy
• wyjaśnia przyczyny
występowania gejzerów na Islandii
• omawia strefy klimatyczne
w Europie i charakterystyczną dla nich roślinność na podstawie
klimatogramów i fotografii
• omawia wpływ prądów
morskich na temperaturę powietrza w Europie
• omawia wpływ
ukształtowania powierzchni na klimat Europy
• porównuje piramidy wieku
i płci społeczeństw: młodego i starzejącego się • przedstawia skutki zróżnicowania kulturowego ludności Europy • przedstawia korzyści i zagrożenia związane z migracjami ludności • porównuje Paryż i Londyn pod względem ich znaczenia na świecie | Uczeń: • wyjaśnia wpływ działalności lądolodu na ukształtowanie północnej części Europy na podstawie mapy i dodatkowych źródeł informacji • wyjaśnia wpływ położenia na granicy płyt litosfery na występowanie wulkanów i trzęsień ziemi na Islandii • wyjaśnia, dlaczego w Europie na tej samej szerokości geograficznej występują różne typy i odmiany klimatu • podaje zależności między strefami oświetlenia Ziemi a strefami klimatycznymi na podstawie ilustracji oraz map klimatycznych • przedstawia rolę Unii Europejskiej w przemianach społecznych i gospodarczych Europy • analizuje przyczyny i skutki starzenia się społeczeństw Europy • opisuje działania, które można podjąć, aby zmniejszyć tempo starzenia się społeczeństwa Europy • omawia przyczyny nielegalnej imigracji do Europy • ocenia skutki migracji ludności między państwami Europy oraz imigracji ludności z innych kontynentów • ocenia rolę i funkcje Paryża i Londynu jako wielkich metropolii |
| 4. Gospodarka Europy | ||||
|
Uczeń:
• wymienia zadania i funkcje
rolnictwa
• wyjaśnia znaczenie
terminu plony
• wymienia główne cechy
środowiska przyrodniczego Danii i Węgier na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Europy
• wymienia rośliny uprawne
i zwierzęta hodowlane o największym znaczeniu dla rolnictwa
Danii i Węgier
• wymienia zadania i funkcje
przemysłu
• wymienia znane i cenione
na świecie francuskie wyroby przemysłowe
• podaje przykłady
odnawialnych i nieodnawialnych źródeł energii na podstawie
schematu
• rozpoznaje typy elektrowni
na podstawie fotografii
• wymienia walory
przyrodnicze Europy Południowej na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
• wymienia atrakcje
turystyczne w wybranych krajach Europy Południowej na
podstawie mapy tematycznej i fotografii
| Uczeń: • przedstawia główne cechy środowiska przyrodniczego Danii i Węgier sprzyjające rozwojowi rolnictwa na podstawie map ogólnogeograficznych i tematycznych • wymienia czynniki rozwoju przemysłu we Francji • podaje przykłady działów nowoczesnego przemysłu we Francji • wymienia czynniki wpływające na strukturę produkcji energii w Europie • podaje główne zalety i wady różnych typów elektrowni • omawia walory kulturowe Europy Południowej na podstawie fotografii • wymienia elementy infrastruktury turystycznej na podstawie fotografii oraz tekstów źródłowych | Uczeń: • omawia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Europie • omawia rozmieszczenie najważniejszych upraw i hodowli w Danii i na Węgrzech na podstawie map rolnictwa tych krajów • wyjaśnia, czym się charakteryzuje nowoczesny przemysł we Francji • omawia zmiany w wykorzystaniu źródeł energii w Europie w XX i XXI w. na podstawie wykresu • omawia znaczenie turystyki w krajach Europy Południowej na podstawie wykresów dotyczących liczby turystów i wpływów z turystyki | Uczeń: • porównuje wydajność rolnictwa Danii i Węgier na podstawie wykresów • wyjaśnia znaczenie nowoczesnych usług we Francji na podstawie diagramów przedstawiających strukturę zatrudnienia według sektorów oraz strukturę wytwarzania PKB we Francji • charakteryzuje usługi turystyczne i transportowe we Francji • przedstawia zalety i wady elektrowni jądrowych • omawia wpływ rozwoju turystyki na infrastrukturę turystyczną oraz strukturę zatrudnienia w krajach Europy Południowej | Uczeń: • wyjaśnia, dlaczego w Europie występują korzystne warunki przyrodnicze do rozwoju rolnictwa • przedstawia pozytywne i negatywne skutki rozwoju nowoczesnego rolnictwa w Europie • omawia rolę i znaczenie nowoczesnego przemysłu i usług we Francji • analizuje wpływ warunków środowiska przyrodniczego w wybranych krajach Europy na wykorzystanie różnych źródeł energii |
| 5. Sąsiedzi Polski | ||||
| Uczeń: • wymienia główne działy przetwórstwa przemysłowego w Niemczech na podstawie diagramu kołowego • wskazuje na mapie Nadrenię Północną-Westfalię • wymienia walory przyrodnicze i kulturowe Czech i Słowacji • wymienia atrakcje turystyczne w Czechach i na Słowacji • wymienia walory przyrodnicze Litwy i Białorusi • przedstawia główne atrakcje turystyczne Litwy i Białorusi • omawia położenie geograficzne Ukrainy na podstawie mapy ogólnogeograficznej • wymienia surowce mineralne Ukrainy na podstawie mapy gospodarczej • wskazuje na mapie największe krainy geograficzne Rosji • wymienia surowce mineralne Rosji na podstawie mapy gospodarczej • wymienia i lokalizuje na mapie Rosji główne obszary upraw • wskazuje na mapie sąsiadów Polski • wymienia przykłady współpracy Polski z sąsiednimi krajami | Uczeń: • omawia znaczenie przemysłu w niemieckiej gospodarce • wymienia znane i cenione na świecie niemieckie wyroby przemysłowe • rozpoznaje obiekty z Listy światowego dziedzictwa UNESCO w Czechach i na Słowacji na ilustracjach • przedstawia atrakcje turystyczne Litwy i Białorusi na podstawie mapy tematycznej i fotografii • wymienia na podstawie mapy cechy środowiska przyrodniczego Ukrainy sprzyjające rozwojowi gospodarki • wskazuje na mapie obszary, nad którymi Ukraina utraciła kontrolę • wymienia główne gałęzie przemysłu Rosji na podstawie mapy gospodarczej • wymienia najważniejsze rośliny uprawne w Rosji na podstawie mapy gospodarczej • podaje nazwy euroregionów na podstawie mapy | Uczeń: • omawia przyczyny zmian zapoczątkowanych w przemyśle w Niemczech w latach 60. XX w. • analizuje strukturę zatrudnienia w przemyśle w Niemczech na podstawie diagramu kołowego • charakteryzuje środowisko przyrodnicze Czech i Słowacji na podstawie mapy ogólnogeograficznej • omawia znaczenie turystyki aktywnej na Słowacji • omawia środowisko przyrodnicze Litwy i Białorusi na podstawie mapy ogólnogeograficznej • podaje czynniki wpływające na atrakcyjność turystyczną Litwy i Białorusi • podaje przyczyny zmniejszania się liczby ludności Ukrainy na podstawie wykresu i schematu • omawia cechy środowiska przyrodniczego Rosji na podstawie mapy ogólnogeograficznej • wyjaśnia, jakie czynniki wpływają na stan gospodarki Rosji • omawia znaczenie usług w Rosji • charakteryzuje relacje Polski z Rosją podstawie dodatkowych źródeł |
Uczeń:
• przedstawia główne
kierunki zmian przemysłu w Nadrenii Północnej- -Westfalii na podstawie mapy i fotografii • charakteryzuje nowoczesne przetwórstwo przemysłowe w Nadrenii Północnej-Westfalii na podstawie mapy • porównuje cechy środowiska przyrodniczego Czech i Słowacji • opisuje przykłady atrakcji turystycznych i rekreacyjno- -sportowych Czech i Słowacji na podstawie fotografii • porównuje walory przyrodnicze Litwy i Białorusi na podstawie mapy ogólnogeograficznej i fotografii • podaje przyczyny konfliktów na Ukrainie • omawia czynniki lokalizacji głównych okręgów przemysłowych Rosji • wyjaśnia znaczenie przemysłu w gospodarce Rosji • opisuje stosunki Polski z sąsiadami na podstawie dodatkowych źródeł |
Uczeń:
• omawia wpływ sektora
kreatywnego na gospodarkę Nadrenii Północnej- -Westfalii • udowadnia, że Niemcy są światową potęgą gospodarczą na podstawie danych statystycznych oraz map gospodarczych • udowadnia, że Czechy i Słowacja to kraje atrakcyjne pod względem turystycznym • projektuje wycieczkę na Litwę i Białoruś, posługując się różnymi mapami • analizuje konsekwencje gospodarcze konfliktów na Ukrainie • charakteryzuje atrakcje turystyczne Ukrainy na podstawie dodatkowych źródeł oraz fotografii • omawia wpływ konfliktu z Ukrainą na Rosję • uzasadnia potrzebę utrzymywania dobrych relacji z sąsiadami Polski • przygotowuje pracę (np. album, plakat, prezentację multimedialną) na temat inicjatyw zrealizowanych w najbliższym euroregionie na podstawie dodatkowych źródeł informacji |
|
|
|
|
|
|
Wymagania
edukacyjne z geografii dla klasy 7
oparte na Programie
nauczania geografii w szkole
podstawowej
– Planeta
Nowa autorstwa
Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic
| Wymagania na poszczególne oceny1 | ||||
| konieczne (ocena dopuszczająca) | podstawowe (ocena dostateczna) | rozszerzające (ocena dobra) | dopełniające (ocena bardzo dobra) | wykraczające (ocena celująca) |
| 1. Podstawy geografii. Rozdział dodatkowy2 | ||||
| Uczeń: wyjaśnia znaczenie terminu geografia przedstawia podział nauk geograficznych podaje wymiary Ziemi wyjaśnia znaczenie terminów: siatka geograficzna, południk, równoleżnik, zwrotnik, długość geograficzna, szerokość geograficzna wskazuje na globusie i na mapie południk: 0° i 180° oraz półkulę wschodnią i półkulę zachodnią wskazuje na globusie i na mapie równik oraz półkule: północną i południową wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, siatka kartograficzna, legenda mapy wymienia elementy mapy wymienia rodzaje skal wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość względna, wysokość bezwzględna, poziomica odczytuje z mapy wysokość bezwzględną podaje na podstawie atlasu nazwy map ogólnogeograficznych i tematycznych | Uczeń: przedstawia różnicę między geografią fizyczną a geografią społeczno-ekonomiczną wymienia źródła informacji geograficznej podaje cechy kształtu Ziemi odczytuje wartości szerokości geograficznej zwrotników, kół podbiegunowych oraz biegunów podaje cechy siatki geograficznej określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie wyjaśnia różnicę między siatką kartograficzną a siatką geograficzną szereguje skale od największej do najmniejszej podaje różnicę między wysokością względną i wysokością bezwzględną określa na podstawie rysunku poziomicowego cechy ukształtowania powierzchni terenu charakteryzuje mapy ze względu na ich przeznaczenie | Uczeń: wyjaśnia, czym się zajmują poszczególne nauki geograficzne przedstawia poglądy na kształt Ziemi wymienia dowody na kulistość Ziemi wymienia cechy południków i równoleżników odczytuje długość i szerokość geograficzną na globusie i na mapie odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych przedstawia skalę w postaci mianowanej i podziałki liniowej wymienia metody prezentacji zjawisk na mapach omawia sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapie oblicza wysokości względne omawia podział map ze względu na treść, skalę i przeznaczenie | Uczeń: podaje przykłady praktycznego zastosowania geografii wyjaśnia różnicę między elipsoidą a geoidą wyjaśnia znaczenie układu współrzędnych geograficznych oblicza na podstawie współrzędnych geograficznych rozciągłość równoleżnikową i rozciągłość południkową analizuje treści map wykonanych w różnych skalach posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie i na mapie omawia metody prezentacji zjawisk na mapach charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy ogólnogeograficznej odszukuje w atlasie mapy i określa ich przynależność do poszczególnych rodzajów |
Uczeń:
określa
przedmiot badań poszczególnych nauk geograficznych
ocenia
znaczenie umiejętności określania współrzędnych
geograficznych w życiu człowieka
oblicza
skalę mapy na podstawie odległości rzeczywistej między
obiektami przedstawionymi na mapie
wskazuje
możliwość praktycznego wykorzystania map w różnych skalach
interpretuje
treści różnego rodzaju map i przedstawia ich zastosowanie
|
| 2. Środowisko przyrodnicze Polski | ||||
|
Uczeń:
podaje
cechy położenia Polski w Europie na podstawie mapy
ogólnogeograficznej podaje całkowitą i administracyjną
powierzchnię Polski
wskazuje
na mapie geometryczny środek Polski
wymienia
kraje sąsiadujące z Polską i wskazuje je na mapie
podaje
długość granic z sąsiadującymi państwami
wyjaśnia
znaczenie terminu geologia
wymienia
najważniejsze wydarzenia geologiczne na obszarze Polski
wyjaśnia
znaczenie terminów plejstocen
i holocen
wyjaśnia
znaczenie terminów krajobraz
polodowcowy i
rzeźba
glacjalna
wymienia
formy terenu utworzone na obszarze Polski przez lądolód
skandynawski
wymienia
pasy rzeźby terenu Polski i wskazuje je na mapie
wymienia
główne rodzaje skał
wyjaśnia
znaczenie terminów: pogoda,
klimat,
ciśnienie
atmosferyczne,
niż
baryczny,
wyż
baryczny
wymienia
cechy klimatu morskiego i klimatu kontynentalnego
wymienia
elementy klimatu
wyjaśnia
znaczenie terminu średnia
dobowa wartość temperatury powietrza
wymienia
czynniki, które warunkują zróżnicowanie temperatury
powietrza i wielkość opadów w Polsce
wymienia
rodzaje wiatrów
wyjaśnia
znaczenie terminu przepływ
wyjaśnia
znaczenie terminów
system rzeczny,
dorzecze,
zlewisko
wskazuje
na mapie główne rzeki Europy i Polski
określa
na podstawie mapy ogólnogeograficznej położenie Morza
Bałtyckiego
podaje
główne cechy fizyczne Bałtyku
wyjaśnia
znaczenie terminów: gleba,
czynniki
glebotwórcze,
proces
glebotwórczy,
profil
glebowy,
poziomy
glebowe
wymienia
typy gleb w Polsce
wyjaśnia
znaczenie terminu lesistość
wymienia
różne rodzaje lasów w Polsce
wymienia
formy ochrony przyrody w Polsce
wskazuje
na mapie Polski parki narodowe
| Uczeń: omawia cechy położenia Europy i Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej opisuje granicę między Europą a Azją na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy odczytuje szerokość i długość geograficzną wybranych punktów na mapie Polski i Europy wskazuje na mapie przebieg granic Polski omawia na podstawie mapy płytową budowę litosfery omawia proces powstawania gór wymienia na podstawie mapy geologicznej ruchy górotwórcze w Europie i w Polsce wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej góry fałdowe, zrębowe oraz wulkaniczne w Europie i w Polsce omawia zlodowacenia na obszarze Polski opisuje nizinne i górskie formy polodowcowe porównuje krzywą hipsograficzną Polski i Europy dokonuje podziału surowców mineralnych wymienia strefy klimatyczne świata na podstawie mapy tematycznej podaje cechy przejściowości klimatu Polski podaje zróżnicowanie długości okresu wegetacyjnego w Polsce na podstawie mapy tematycznej opisuje wody Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej rozpoznaje typy ujść rzecznych charakteryzuje temperaturę wód oraz zasolenie Bałtyku na tle innych mórz świata opisuje świat roślin i zwierząt Bałtyku opisuje charakterystyczne typy gleb w Polsce przedstawia na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie gleb na obszarze Polski omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik lesistości Polski omawia strukturę gatunkową lasów w Polsce podaje przykłady rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i pomników przyrody na obszarze wybranego regionu charakteryzuje wybrane parki narodowe w Polsce | Uczeń: oblicza rozciągłość południkową i rozciągłość równoleżnikową Europy i Polski charakteryzuje na podstawie map geologicznych obszar Polski na tle struktur geologicznych Europy opisuje cechy różnych typów genetycznych gór przedstawia współczesne obszary występowania lodowców na Ziemi i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej świata charakteryzuje działalność rzeźbotwórczą lądolodu i lodowców górskich na obszarze Polski omawia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy ukształtowania powierzchni Europy i Polski opisuje rozmieszczenie surowców mineralnych w Polsce na podstawie mapy tematycznej omawia warunki klimatyczne w Europie charakteryzuje czynniki kształtujące klimat w Polsce odczytuje wartości temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych z klimatogramów wyjaśnia, na czym polega asymetria dorzeczy Wisły i Odry opisuje na podstawie mapy cechy oraz walory Wisły i Odry charakteryzuje i rozpoznaje typy wybrzeży Bałtyku wyróżnia najważniejsze cechy wybranych typów gleb na podstawie profili glebowych omawia funkcje lasów omawia na podstawie mapy Polski przestrzenne zróżnicowanie lesistości w Polsce ocenia rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska przyrodniczego | Uczeń: rozróżnia konsekwencje położenia matematycznego, fizycznogeograficznego oraz geopolitycznego Polski opisuje jednostki geologiczne Polski i podaje ich charakterystyczne cechy określa na podstawie mapy geologicznej obszary poszczególnych fałdowań na terenie Europy i Polski opisuje mechanizm powstawania lodowców wykazuje pasowość rzeźby terenu Polski przedstawia czynniki kształtujące rzeźbę powierzchni Polski rozpoznaje główne skały występujące na terenie Polski podaje przykłady gospodarczego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce opisuje pogodę kształtowaną przez główne masy powietrza napływające nad teren Polski opisuje na podstawie map tematycznych rozkład temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce omawia niszczącą i budującą działalność Bałtyku omawia procesy i czynniki glebotwórcze opisuje typy zbiorowisk leśnych w Polsce opisuje unikalne na skalę światową obiekty przyrodnicze objęte ochroną na terenie Polski ocenia najważniejsze działania w zakresie ochrony środowiska |
Uczeń:
wykazuje
konsekwencje rozciągłości południkowej i rozciągłości
równoleżnikowej Polski i Europy
wykazuje
zależność między występowaniem ruchów górotwórczych w
Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski
wykazuje
zależność między występowaniem zlodowaceń w Europie a
współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski
opisuje
wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko
przyrodnicze
wykazuje
wpływ zmienności pogody w Polsce na rolnictwo, transport i
turystykę
ocenia
znaczenie gospodarcze rzek Polski
analizuje
główne źródła zanieczyszczeń Morza Bałtyckiego
ocenia
przydatność przyrodniczą i gospodarczą lasów w Polsce
podaje
argumenty przemawiające za koniecznością zachowania walorów
dziedzictwa przyrodniczego
planuje
wycieczkę do parku narodowego lub rezerwatu przyrody
|
| 3. Ludność i urbanizacja w Polsce | ||||
| Uczeń: wskazuje na mapie politycznej Europy największe i najmniejsze państwa Europy wskazuje na mapie administracyjnej Polski poszczególne województwa i ich stolice wyjaśnia znaczenie terminów: demografia, przyrost naturalny, współczynnik przyrostu naturalnego, współczynnik urodzeń, współczynnik zgonów wymienia na podstawie danych statystycznych państwa o różnym współczynniku przyrostu naturalnego w Europie wyjaśnia znaczenie terminów: piramida płci i wieku, średnia długość trwania życia odczytuje dane dotyczące struktury płci i wieku oraz średniej długości trwania życia w Polsce na podstawie danych statystycznych wyjaśnia znaczenie terminu wskaźnik gęstości zaludnienia wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce wyjaśnia znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja, saldo migracji, przyrost rzeczywisty, współczynnik przyrostu rzeczywistego wyjaśnia różnicę między emigracją a imigracją odczytuje dane dotyczące wielkości i kierunków emigracji z Polski wymienia główne skupiska Polonii wyjaśnia znaczenie terminu migracje wewnętrzne wymienia przyczyny migracji wewnętrznych wymienia mniejszości narodowe w Polsce wskazuje na mapie Polski regiony zamieszkałe przez mniejszości narodowe wyjaśnia znaczenie terminów: struktura zatrudnienia, struktura wykształcenia, bezrobocie, stopa bezrobocia, ludność aktywna zawodowo odczytuje z danych statystycznych wielkość zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki odczytuje z mapy zróżnicowanie przestrzenne bezrobocia w Polsce i w Europie wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji odczytuje z danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce i w wybranych krajach Europy wyjaśnia znaczenie terminu miasto wymienia największe miasta i wskazuje je na mapie Polski wymienia funkcje miast |
Uczeń:
szereguje
województwa pod względem powierzchni od największego do
najmniejszego
prezentuje
na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności
Polski po II wojnie światowej
omawia
na podstawie wykresu przyrost naturalny w Polsce w latach
1946–2016
omawia
przestrzenne zróżnicowanie współczynnika przyrostu
naturalnego w Polsce
omawia
na podstawie danych statystycznych średnią długość trwania
życia Polaków na tle europejskich społeczeństw
wyjaśnia
przyczyny zróżnicowania gęstości zaludnienia w Europie i w
Polsce
omawia
na podstawie mapy tematycznej przestrzenne zróżnicowanie
gęstości zaludnienia w Polsce
wymienia
główne przyczyny migracji zagranicznych w Polsce
określa
kierunki napływu imigrantów do Polski
podaje
najważniejsze cechy migracji wewnętrznych w Polsce
charakteryzuje
mniejszości narodowe, mniejszości etniczne i społeczności
etniczne w Polsce
podaje
przyczyny bezrobocia w Polsce
porównuje
wielkość bezrobocia w Polsce i innych krajach europejskich na
podstawie danych statystycznych
wymienia
typy zespołów miejskich w Polsce i podaje ich przykłady
podaje
różnicę między aglomeracją monocentryczną a policentryczną
podaje
przyczyny rozwoju największych miast w Polsce
podaje
przykłady miast o różnych funkcjach w Polsce
|
Uczeń:
omawia
zmiany na mapie politycznej Europy w drugiej połowie XX w.
oblicza
współczynnik przyrostu naturalnego
podaje
przyczyny zróżnicowania przyrostu naturalnego w Europie i w
Polsce
omawia
czynniki wpływające na liczbę urodzeń w Polsce
porównuje
udział poszczególnych grup wiekowych ludności w Polski na
podstawie danych statystycznych
oblicza
wskaźnik gęstości zaludnienia Polski
opisuje
na podstawie mapy cechy rozmieszczenia ludności w Polsce
opisuje
skutki migracji zagranicznych w Polsce
porównuje
przyrost rzeczywisty ludności w Polsce i w wybranych państwach
Europy
omawia
przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce
porównuje
strukturę narodowościową ludności Polski z analogicznymi
strukturami ludności w wybranych państwach europejskich
określa
na podstawie danych statystycznych różnicę w strukturze
zatrudnienia ludności w poszczególnych województwach
porównuje
stopę bezrobocia w wybranych krajach europejskich
analizuje
wskaźnik urbanizacji w Polsce i wybranych krajach Europy
analizuje
rozmieszczenie oraz wielkość miast w Polsce
charakteryzuje
funkcje wybranych miast w Polsce
omawia
przyczyny rozwoju miast w Polsce
|
Uczeń:
omawia
zmiany, które zaszły w podziale administracyjnym Polski po 1
stycznia 1999 r.
omawia
na podstawie danych statystycznych uwarunkowania przyrostu
naturalnego w Polsce na tle Europy
omawia
strukturę płci
i wieku
ludności Polski na tle struktur wybranych państw europejskich
na podstawie piramidy płci
i wieku
omawia
czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze wpływające na
rozmieszczenie ludności w wybranych państwach Europy i Polski
oblicza
przyrost rzeczywisty i współczynnik przyrostu rzeczywistego
Polsce
charakteryzuje
skutki migracji wewnętrznych w Polsce
omawia
przyczyny rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce
przedstawia
strukturę wyznaniową Polaków na tle innych państw Europy
omawia
strukturę zatrudnienia wg działów gospodarki w poszczególnych
województwach
omawia
pozytywne i negatywne skutki urbanizacji
charakteryzuje
przemiany współczesnych miast
omawia
problemy mieszkańców dużych miast
analizuje
wielkość miast w Polsce i ich rozmieszczenie wg grup
wielkościowych
omawia
przemiany współczesnych miast
|
Uczeń:
analizuje
na podstawie dostępnych źródeł ekonomiczne skutki
utrzymywania się niskich lub ujemnych wartości współczynnika
przyrostu naturalnego w krajach Europy i Polski
analizuje
konsekwencje starzenia się społeczeństwa europejskiego
analizuje
skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Europie i w
Polsce
ocenia
skutki migracji zagranicznych w Polsce i w Europie
omawia
na podstawie dostępnych źródeł problemy mniejszości
narodowych w Europie i w Polsce
analizuje
na podstawie dostępnych źródeł skutki bezrobocia w Polsce
omawia
na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące w procesie
urbanizacji w Polsce po II wojnie światowej
|
| 4. Rolnictwo i przemysł Polski | ||||
| Uczeń: wymienia funkcje rolnictwa wymienia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce wymienia na podstawie map tematycznych regiony rolnicze w Polsce wyjaśnia znaczenie terminów: plon, zbiór wymienia główne uprawy w Polsce wskazuje na mapie główne obszary upraw w Polsce wyjaśnia znaczenie terminów: hodowla, pogłowie wymienia główne zwierzęta gospodarskie w Polsce wskazuje na mapie obszary hodowli zwierząt gospodarskich dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy wymienia funkcje przemysłu wymienia źródła energii wymienia typy elektrowni wskazuje na mapie największe elektrownie w Polsce wymienia największe porty morskie w Polsce i wskazuje je na mapie | Uczeń: opisuje warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę wielkościową gospodarstw rolnych w Polsce przedstawia znaczenie gospodarcze głównych upraw w Polsce prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę upraw wskazuje rejony warzywnictwa i sadownictwa w Polsce przedstawia znaczenie gospodarcze produkcji zwierzęcej w Polsce wymienia czynniki lokalizacji hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu w Polsce omawia cechy polskiego przemysłu wymienia przyczyny zmian w strukturze przemysłu Polski lokalizuje na mapie Polski elektrownie cieplne, wodne i niekonwencjonalne opisuje wielkość produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych opisuje na podstawie danych statystycznych wielkość przeładunków w portach morskich Polski | Uczeń: przedstawia rolnictwo jako sektor gospodarki oraz jego rolę w rozwoju społeczno- -gospodarczym kraju omawia regiony rolnicze o najkorzystniejszych warunkach do produkcji rolnej w Polsce przedstawia strukturę użytkowania ziemi w Polsce na tle innych krajów Europy prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę hodowli w Polsce przedstawia przemysł jako sektor gospodarki i jego rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia przemysłu w Polsce prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę produkcji energii elektrycznej w Polsce na tle wybranych krajów Europy opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę przeładunków w polskich portach morskich opisuje strukturę połowów ryb w Polsce | Uczeń: omawia poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce charakteryzuje czynniki wpływające na rozmieszczenie upraw w Polsce porównuje produkcję roślinną w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy porównuje produkcję zwierzęcą w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy omawia rozwój przemysłu w Polsce po II wojnie światowej analizuje przyczyny i skutki restrukturyzacji polskiego przemysłu omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące współcześnie w polskiej energetyce określa na podstawie dostępnych źródeł uwarunkowania rozwoju gospodarki morskiej w Polsce omawia problemy przemysłu stoczniowego w Polsce | Uczeń: przedstawia korzyści dla polskiego rolnictwa wynikające z członkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej dokonuje na podstawie danych statystycznych analizy zmian pogłowia wybranych zwierząt gospodarskich w Polsce po 2000 r. i wyjaśnia ich przyczyny przedstawia perspektywy rozwoju gospodarki morskiej w Polsce |
| 5. Usługi w Polsce | ||||
|
Uczeń:
podaje
przykłady różnych rodzajów usług w Polsce
wyjaśnia
znaczenie terminu komunikacja
wyróżnia
rodzaje transportu w Polsce
wskazuje
na mapie Polski porty handlowe, śródlądowe oraz lotnicze
wyróżnia
rodzaje łączności
wyjaśnia
znaczenie terminów: turystyka,
walory
turystyczne,
infrastruktura
turystyczna
dokonuje
podziału turystyki
wymienia
i wskazuje na mapie regiony turystyczne Polski
wyjaśnia
znaczenie terminów: eksport,
import,
bilans
handlu zagranicznego
wymienia
państwa będące głównymi partnerami handlowymi Polski
|
Uczeń:
omawia
zróżnicowanie usług w Polsce
omawia
rodzaje transportu lądowego w Polsce
omawia
na podstawie map tematycznych gęstość dróg kołowych i
autostrad w Polsce
omawia
na podstawie mapy tematycznej gęstość sieci kolejowej w
Polsce
omawia
na podstawie danych statystycznych morską flotę transportową
w Polsce
omawia
czynniki rozwoju turystyki
wymienia
i wskazuje na mapie polskie obiekty, znajdujące się na Liście
światowego dziedzictwa UNESCO
omawia
strukturę towarową handlu międzynarodowego
|
Uczeń:
przedstawia
usługi jako sektor gospodarki oraz ich rolę w rozwoju
społeczno-gospodarczym kraju
charakteryzuje
udział poszczególnych rodzajów transportu w przewozach
pasażerów i ładunków
omawia
ruch pasażerski w portach lotniczych Polski
podaje
przyczyny nierównomiernego dostępu do środków łączności
na terenie Polski
charakteryzuje
obiekty znajdujące się na Liście
światowego dziedzictwa UNESCO
charakteryzuje
na przykładach walory turystyczne Polski
przedstawia
przyczyny niskiego salda bilansu handlu zagranicznego w Polsce
|
Uczeń:
wyjaśnia
przyczyny zróżnicowania sieci transportowej w Polsce
określa
znaczenie transportu w rozwoju gospodarczym Polski
prezentuje
na podstawie dostępnych źródeł problemy polskiego transportu
wodnego i lotniczego
określa
znaczenie łączności w rozwoju gospodarczym Polski
analizuje
na podstawie dostępnych źródeł wpływy z turystyki w Polsce
i w wybranych krajach Europy
ocenia
na podstawie dostępnych źródeł atrakcyjność turystyczną
wybranego regionu Polski
ocenia
znaczenie handlu zagranicznego dla polskiej gospodarki
|
Uczeń:
ocenia
na podstawie dostępnych źródeł poziom rozwoju turystyki
zagranicznej w Polsce na tle innych krajów Europy
omawia
na podstawie dostępnych źródeł zmiany, które zaszły w
geograficznych kierunkach wymiany międzynarodowej Polski
podaje
przykłady sukcesów polskich firm na arenie międzynarodowej
|
| 6. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego Polski | ||||
|
Uczeń:
wymienia
źródła zanieczyszczeń środowiska przyrodniczego
podaje
przyczyny kwaśnych opadów
|
Uczeń:
omawia
rodzaje zanieczyszczeń i ich źródła
| Uczeń: charakteryzuje wpływ poszczególnych sektorów gospodarki na stan środowiska wymienia źródła zanieczyszczeń komunalnych | Uczeń: analizuje na podstawie mapy tematycznej stan zanieczyszczeń wód śródlądowych omawia skutki zanieczyszczeń środowiska naturalnego |
Uczeń:
ustala
na podstawie dostępnych źródeł, jakie regiony w Polsce
cechują się największym zanieczyszczeniem środowiska
przyrodniczego
|
| 7. Relacje między elementami środowiska geograficznego | ||||
| Uczeń: wyjaśnia znaczenie terminów: powódź, dolina rzeczna, koryto rzeczne, terasa zalewowa, sztuczny zbiornik wodny wymienia przyczyny powodzi w Polsce wymienia główne źródła energii w województwach pomorskim i łódzkim wymienia przyczyny migracji do stref podmiejskich wymienia przyczyny wyludniania się wsi oddalonych od dużych miast wymienia podstawowe cechy gospodarki centralnie sterowanej i gospodarki rynkowej wyjaśnia znaczenie terminów: centra logistyczne, spedycja wymienia główne atrakcje turystyczne wybrzeża Bałtyku i Małopolski |
Uczeń:
opisuje
zjawisko powodzi
wskazuje
na mapie ogólnogeograficznej Polski obszary zagrożone powodzią
wskazuje
na mapie Polski rozmieszczenie największych sztucznych
zbiorników wodnych
podaje
przyczyny rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej w
województwach pomorskim i łódzkim
omawia
przyczyny migracji do stref podmiejskich
wskazuje
na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego obszary
o dużym wzroście liczby ludności
omawia
cechy gospodarki Polski przed 1989 r. i po nim
omawia
na podstawie mapy sieć autostrad i dróg ekspresowych
wymienia
rodzaje usług, które rozwijają się dzięki wzrostowi ruchu
turystycznego
|
Uczeń:
wymienia
czynniki sprzyjające powodziom w Polsce
określa
rolę przeciwpowodziową sztucznych zbiorników
wyjaśnia
wpływ warunków pozaprzyrodniczych na wykorzystanie OZE w
województwach pomorskim i łódzkim
omawia
na podstawie map tematycznych zmiany liczby ludności w strefach
podmiejskich Krakowa i Warszawy
wskazuje
na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego gminy o
dużym spadku liczby ludności
analizuje
współczynnik salda migracji na przykładzie województw
zachodniopomorskiego i podlaskiego
omawia
strukturę zatrudnienia w konurbacji katowickiej i aglomeracji
łódzkiej przed 1989 r.
wymienia
główne inwestycje przemysłowe we Wrocławiu i w jego
okolicach
wskazuje
na mapie tematycznej przykłady miejsc, w których przebieg
autostrad i dróg ekspresowych sprzyja powstawaniu centrów
logistycznych
wskazuje
na mapie położenie głównych atrakcji wybrzeża Bałtyku i
Małopolski
|
Uczeń:
analizuje
konsekwencje stosowania różnych metod ochrony
przeciwpowodziowej
omawia
największe powodzie w Polsce i ich skutki
wymienia
korzyści płynące z wykorzystania źródeł odnawialnych do
produkcji energii
analizuje
dane statystyczne dotyczące liczby farm wiatrowych w Łódzkiem
i Pomorskiem
omawia
wpływ migracji do stref podmiejskich na przekształcenie
struktury demograficznej okolic Krakowa i Warszawy
określa
zmiany w użytkowaniu i zagospodarowaniu stref podmiejskich na
przykładzie Krakowa i Warszawy
wyjaśnia
wpływ migracji na strukturę wieku ludności obszarów
wiejskich
opisuje
zmiany, jakie zaszły w strukturze produkcji po 1989 r. w
konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej
omawia
rolę transportu morskiego w rozwoju innych działów gospodarki
analizuje
dane statystyczne dotyczące ruchu turystycznego nad Morzem
Bałtyckim i w Krakowie
określa
wpływ walorów przyrodniczych wybrzeża Bałtyku oraz
dziedzictwa kulturowego Małopolski na rozwój turystyki na tych
obszarach
| Uczeń: określa na wybranych przykładach wpływ wylesiania dorzeczy, regulacji koryt rzecznych, stanu wałów przeciwpowodziowych, zabudowy teras zalewowych i sztucznych zbiorników wodnych na wezbrania oraz występowanie i skutki powodzi w Polsce analizuje na wybranych przykładach warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze sprzyjające produkcji energii ze źródeł odnawialnych i nieodnawialnych lub ograniczające tę produkcję oraz określa ich wpływ na rozwój energetyki identyfikuje na wybranych przykładach związki między rozwojem dużych miast a zmianami w użytkowaniu i zagospodarowaniu terenu, stylu zabudowy oraz strukturze demograficznej w strefach podmiejskich ukazuje na wybranych przykładach wpływ procesów migracyjnych na strukturę wieku i zmiany zaludnienia obszarów wiejskich wykazuje na podstawie dostępnych źródeł wpływ przemian politycznych i gospodarczych w Polsce po 1998 r. na zmiany struktury zatrudnienia w wybranych regionach kraju identyfikuje związki między przebiegiem autostrad a lokalizacją przedsiębiorstw przemysłowych oraz centrów logistycznych i handlowych na wybranym obszarze kraju identyfikuje związki między transportem morskim a lokalizacją inwestycji przemysłowych i usługowych na przykładzie Trójmiasta |
| 8. Mój region i moja mała ojczyzna | ||||
|
Uczeń:
wyjaśnia
znaczenie terminu region
wskazuje
położenie swojego regionu na mapie ogólnogeograficznej Polski
wymienia
i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej sąsiednie regiony
wymienia
najważniejsze walory przyrodnicze regionu
wyjaśnia
znaczenie terminu mała
ojczyzna
wskazuje
na mapie ogólnogeograficznej Polski, topograficznej lub na
planie miasta obszar małej ojczyzny
przedstawia
źródła informacji o małej ojczyźnie
wymienia
walory środowiska geograficznego małej ojczyzny
|
Uczeń:
charakteryzuje
środowisko przyrodnicze regionu oraz określa jego główne
cechy na podstawie map tematycznych
rozpoznaje
skały występujące w regionie miejsca zamieszkania
wyróżnia
najważniejsze cechy gospodarki regionu na podstawie danych
statystycznych i map tematycznych
określa
obszar utożsamiany z własną małą ojczyzną jako symboliczną
przestrzenią w wymiarze lokalnym
rozpoznaje
w terenie obiekty charakterystyczne dla małej ojczyzny i
decydujące o jej atrakcyjności
|
Uczeń:
wyjaśnia
uwarunkowania zróżnicowania środowiska przyrodniczego w swoim
regionie
analizuje
genezę rzeźby powierzchni swojego regionu
prezentuje
główne cechy struktury demograficznej ludności regionu
prezentuje
główne cechy gospodarki regionu
opisuje
walory środowiska geograficznego małej ojczyzny
omawia
historię małej ojczyzny na podstawie dostępnych źródeł
|
Uczeń:
przedstawia
w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu,
wystawy fotograficznej) przyrodnicze i kulturowe walory swojego
regionu
analizuje
formy współpracy między własnym regionem a partnerskimi
regionami zagranicznymi
prezentuje
na podstawie informacji wyszukanych w różnych źródłach i w
dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy
fotograficznej) atrakcyjność osadniczą oraz gospodarczą małej
ojczyzny jako miejsca zamieszkania i rozwoju określonej
działalności gospodarczej
| Uczeń: podaje przykłady osiągnięć Polaków w różnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego na arenie międzynarodowej projektuje na podstawie wyszukanych informacji trasę wycieczki krajoznawczej po własnym regionie wykazuje na podstawie obserwacji terenowych przeprowadzonych w wybranym miejscu własnego regionu zależności między elementami środowiska geograficznego planuje wycieczkę po swojej małej ojczyźnie projektuje na podstawie własnych obserwacji terenowych działania służące zachowaniu walorów środowiska geograficznego (przyrodniczego i kulturowego) oraz poprawie warunków życia lokalnej społeczności |
1 Szarym kolorem oznaczono dodatkowe wymagania edukacyjnych.
2 Rozdział dodatkowy Podstawy geografii w okresie przejściowym ułatwi uczniom po kursie przyrody zrozumienie treści dotyczących współrzędnych geograficznych oraz przećwiczenie najważniejszych umiejętności wykorzystywanych podczas pracy z mapą.
Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 8 oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowej – Planeta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic
| Wymagania na poszczególne oceny | ||||
| konieczne (ocena dopuszczająca) | podstawowe (ocena dostateczna) | rozszerzające (ocena dobra) | dopełniające (ocena bardzo dobra) | wykraczające (ocena celująca) |
| I. Azja | ||||
|
Uczeń:
wskazuje
na mapie położenie geograficzne Azji
wymienia
formy ukształtowania powierzchni Azji
wymienia
strefy klimatyczne Azji na podstawie mapy klimatycznej wymienia największe rzeki Azji wymienia strefy aktywności sejsmicznej w Azji na podstawie mapy geologicznej wyjaśnia znaczenie terminu wulkanizm odczytuje z mapy nazwy największych wulkanów w Azji wskazuje na mapie zasięg Ognistego Pierścienia Pacyfiku wymienia czynniki przyrodnicze wpływające na rozwój rolnictwa w Azji wymienia główne uprawy w Azji na podstawie mapy gospodarczej określa cechy położenia Japonii na podstawie mapy ogólnogeograficznej wymienia cechy środowiska naturalnego Japonii wymienia główne uprawy w Japonii określa cechy położenia Chin na podstawie mapy ogólnogeograficznej lokalizuje na mapie ośrodki przemysłu zaawansowanych technologii w Chinach wymienia główne uprawy w Chinach i opisuje ich rozmieszczenie na podstawie mapy gospodarczej określa położenie geograficzne Indii porównuje liczbę ludności Chin i Indii oraz odczytuje z wykresu ich prognozę wymienia największe aglomeracje Indii i wskazuje je na mapie wyjaśnia znaczenie terminu slumsy wymienia główne rośliny uprawne w Indiach i wskazuje na mapie tematycznej regiony ich występowania wymienia surowce mineralne w Indiach i wskazuje na mapie regiony ich występowania określa położenie geograficzne Bliskiego Wschodu wymienia państwa leżące na Bliskim Wschodzie na podstawie mapy politycznej wskazuje na mapie miejsca konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie |
Uczeń:
opisuje
linię brzegową Azji na podstawie mapy świata
charakteryzuje
zróżnicowanie środowiska geograficznego Azji
przedstawia
kontrasty w ukształtowaniu powierzchni terenu Azji omawia czynniki klimatyczne kształtujące klimat Azji omawia strefy roślinne Azji omawia budowę wulkanu na podstawie ilustracji wymienia typy wulkanów i podaje ich główne cechy wskazuje na mapie obszary Azji o korzystnych i niekorzystnych warunkach do rozwoju rolnictwa wymienia czołówkę państw azjatyckich w światowych zbiorach roślin uprawnych na podstawie infografiki charakteryzuje ukształtowanie powierzchni Japonii omawia strukturę zatrudnienia w Japonii na podstawie analizy danych statystycznych omawia warunki naturalne rozwoju rolnictwa w Japonii przedstawia cechy rolnictwa Japonii na podstawie analizy danych statystycznych określa różnorodność cech środowiska geograficznego Chin na podstawie mapy tematycznej omawia czynniki przyrodnicze sprzyjające osadnictwu w Chinach przedstawia nierównomierne rozmieszczenie ludności Chin na podstawie mapy gęstości zaludnienia omawia główne kierunki produkcji rolnej w Chinach omawia cechy środowiska geograficznego Półwyspu Indyjskiego podaje przyczyny powstawania slumsów w Indiach omawia warunki uprawy roślin w Indiach na podstawie mapy tematycznej charakteryzuje indyjską Dolinę Krzemową omawia cechy środowiska przyrodniczego Bliskiego Wschodu omawia wielkość zasobów ropy naftowej na świecie i na Bliskim Wschodzie na podstawie wykresu i mapy tematycznej przedstawia cele organizacji OPEC |
Uczeń:
omawia
budowę geologiczną Azji na podstawie mapy tematycznej omawia cyrkulację monsunową i jej wpływ na klimat Azji charakteryzuje kontrasty klimatyczne i roślinne w Azji na podstawie mapy tematycznej omawia czynniki wpływające na układ sieci rzecznej w Azji omawia płytową budowę litosfery na podstawie map tematycznych wyjaśnia przyczyny występowania trzęsień ziemi i tsunami w Azji opisuje przebieg trzęsienia ziemi omawia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Azji opisuje ekstremalne zjawiska klimatyczne i ich skutki w Japonii opisuje skutki występowania tajfunów na obszarze Japonii omawia bariery utrudniające rozwój gospodarki Japonii omawia znaczenie i rolę transportu w gospodarce Japonii omawia cechy gospodarki Chin analizuje wielkości PKB w Chinach na tle innych krajów świata na podstawie danych statystycznych charakteryzuje tradycyjne rolnictwo i warunki rozwoju rolnictwa Chin przedstawia problemy demograficzne Indii omawia system kastowy w Indiach przedstawia zróżnicowanie indyjskiej edukacji analizuje strukturę zatrudnienia i strukturę PKB Indii na podstawie wykresu charakteryzuje przemysł przetwórczy Indii omawia zróżnicowanie religijne na Bliskim Wschodzie omawia wpływ religii na życie muzułmanów przedstawia znaczenie przemysłu naftowego w krajach Bliskiego Wschodu |
Uczeń:
analizuje
azjatyckie rekordy dotyczące rzeźby terenu, linii brzegowej i hydrosfery na podstawie infografiki omawia powstawanie Himalajów i rowów oceanicznych przedstawia sposoby zabezpieczania ludzi przed skutkami trzęsień ziemi omawia warunki klimatyczne w Azji wpływające na rytm uprawy ryżu omawia znaczenie uprawy ryżu dla krajów Azji Południowo-Wschodniej wykazuje związek między budową geologiczną a występowaniem wulkanów, trzęsień ziemi i tsunami w Japonii analizuje źródła gospodarczego rozwoju Japonii charakteryzuje cechy nowoczesnej gospodarki Japonii oraz rodzaje produkcji przemysłowej uzasadnia, że gospodarka Japonii należy do najnowocześniejszych na świecie przedstawia problemy demograficzne i społeczne Chin z uwzględnieniem przyrostu naturalnego na podstawie analizy danych statystycznych omawia znaczenie nowoczesnych kolei w rozwoju gospodarczym Chin omawia kontrasty etniczne, językowe i religijne w Indiach charakteryzuje cechy gospodarki Indii i możliwości ich rozwoju omawia znaczenie ropy naftowej w rozwoju ekonomicznym państw Bliskiego Wschodu omawia źródła konfliktów zbrojnych i terroryzmu na Bliskim Wschodzie |
Uczeń:
wyjaśnia,
dlaczego na wschodnich wybrzeżach Azji występuje wiele
wulkanów
udowadnia
słuszność stwierdzenia, że Azja to kontynent kontrastów geograficznych omawia wpływ budowy geologicznej na występowanie rowów tektonicznych, wulkanów, trzęsień ziemi i tsunami ocenia skutki trzęsień ziemi dla obszarów gęsto zaludnionych wyjaśnia na podstawie mapy ogólnogeograficznej i analizy danych statystycznych, dlaczego grunty orne mają niewielki udział w strukturze użytkowania ziemi w Azji wykazuje związki między cechami klimatu monsunowego a rytmem upraw i „kulturą ryżu” w Azji Południowo-Wschodniej ocenia znaczenie warunków przyrodniczych i czynników społeczno-kulturowych w tworzeniu nowoczesnej gospodarki Japonii omawia wpływ gospodarki Chin na gospodarkę światową opisuje główne problemy indyjskiego społeczeństwa oraz przedstawia ich przyczyny analizuje skutki występowania konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie |
| II. Afryka | ||||
|
Uczeń:
określa
położenie matematyczno- -geograficzne Afryki na podstawie mapy ogólnogeograficznej wymienia strefy klimatyczne Afryki wymienia największe rzeki i jeziora Afryki wymienia czynniki przyrodnicze wpływające na rozwój rolnictwa w Afryce wymienia główne uprawy w Afryce wymienia surowce mineralne Afryki na podstawie mapy gospodarczej wskazuje obszary występowania surowców mineralnych na terenie Afryki wymienia atrakcyjne turystycznie państwa Afryki określa położenie geograficzne Etiopii wyjaśnia różnicę między głodem a niedożywieniem wymienia państwa w Afryce dotknięte głodem i niedożywieniem określa położenie geograficzne Kenii wymienia obiekty turystyczne na terenie Kenii |
Uczeń:
omawia
cechy ukształtowania powierzchni Afryki
wymienia
cechy różnych typów klimatu w Afryce na podstawie
klimatogramów
charakteryzuje
sieć rzeczną i jeziora Afryki
omawia
czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Afryce charakteryzuje znaczenie hodowli zwierząt w krajach Afryki przedstawia zróżnicowanie PKB w różnych państwach Afryki na podstawie analizy danych statystycznych omawia przemysł wydobywczy w Afryce wskazuje państwa w Afryce dotknięte problemem głodu i niedożywienia na podstawie mapy tematycznej analizuje niedożywienie ludności w Afryce na podstawie wykresu przedstawia ruch turystyczny Kenii na podstawie analizy danych statystycznych |
Uczeń:
omawia
wpływ czynników klimatotwórczych na klimat Afryki
omawia
rozmieszczenie opadów atmosferycznych w Afryce na podstawie mapy
klimatycznej
omawia
udział rolnictwa w strukturze zatrudnienia w wybranych państwach
Afryki na podstawie wykresu
omawia
gospodarkę w strefie Sahelu
omawia
cechy gospodarki krajów Afryki na podstawie analizy danych
statystycznych
przedstawia
nowoczesne działy gospodarki Afryki
omawia
rozwój i znaczenie usług w Afryce omawia przyczyny niedożywienia ludności w Etiopii opisuje zmiany w poziomie niedożywienia ludności Etiopii wymienia obiekty w Kenii wpisane na listę dziedzictwa UNESCO opisuje walory kulturowe Kenii na podstawie wybranych źródeł informacji |
Uczeń:
omawia
związek budowy geologicznej Afryki z powstawaniem rowów
tektonicznych
wyjaśnia
cyrkulację powietrza w strefie międzyzwrotnikowej
omawia
przyczyny procesu pustynnienia w strefie Sahelu
omawia
typy rolnictwa w Afryce
przedstawia
czynniki ograniczające rozwój gospodarki w Afryce
omawia
skutki niedożywienia ludności w Etiopii omawia bariery ograniczające rozwój turystyki w Afryce omawia walory przyrodnicze Kenii wpływające na rozwój turystyki |
Uczeń:
wyjaśnia
istnienie strefowości klimatyczno-roślinno-glebowej w Afryce wyjaśnia związki między warunkami przyrodniczymi a możliwościami gospodarowania w strefie Sahelu ocenia skutki stosowania rolnictwa żarowo-odłogowego i plantacyjnego w Afryce Zachodniej przedstawia rolę chińskich inwestycji na kontynencie afrykańskim przedstawia sposoby walki z głodem ludności Afryki na przykładzie Etiopii określa związki między warunkami przyrodniczymi i kulturowymi a rozwojem turystyki na przykładzie Kenii przedstawia argumenty pomagające przełamywać stereotypy na temat Afryki |
| III. Ameryka Północna i Ameryka Południowa | ||||
|
Uczeń:
określa
położenie geograficzne Ameryki
wymienia
nazwy mórz i oceanów oblewających Amerykę Północną i Amerykę Południową wymienia największe rzeki Ameryki i wskazuje je na mapie wyjaśnia znaczenie terminów: tornado, cyklon tropikalny wskazuje na mapie Aleję Tornad wymienia nazwy wybranych cyklonów tropikalnych w XXI wieku określa położenie geograficzne Amazonii omawia florę i faunę lasów równikowych podaje liczbę ludności Ameryki Północnej i Ameryki Południowej na podstawie wykresu wymienia główne odmiany człowieka zamieszkujące Amerykę wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji, aglomeracja, megalopolis wymienia obszary słabo i gęsto zaludnione w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej i wskazuje je na mapie wymienia największe miasta i aglomeracje Ameryki Północnej i Ameryki Południowej i wskazuje na mapie przedstawia położenie geograficzne Kanady na podstawie mapy ogólnogeograficznej wymienia główne uprawy na terenie Kanady wskazuje zasięg występowania głównych upraw w Kanadzie na mapie gospodarczej określa położenie geograficzne Stanów Zjednoczonych wyjaśnia znaczenie terminów: produkt światowy brutto, technopolia wymienia główne działy przemysłu w Stanach Zjednoczonych wymienia rodzaje usług wyspecjalizowanych w Stanach Zjednoczonych |
Uczeń:
wymienia
nazwy państw leżących w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej podaje główne cechy ukształtowania powierzchni Ameryki wymienia strefy klimatyczne Ameryki omawia przyczyny powstawania tornad i cyklonów tropikalnych podaje główne rejony występowania cyklonów tropikalnych i kierunki ich przemieszczania się podaje cechy środowiska geograficznego Amazonii omawia cechy klimatu Amazonii podaje przyczyny zróżnicowania etnicznego i kulturowego Ameryki przedstawia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej analizuje liczbę ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności państw Ameryki na podstawie mapy tematycznej przedstawia cechy położenia geograficznego Kanady na podstawie mapy ogólnogeograficznej omawia ukształtowanie powierzchni Kanady przedstawia czynniki wpływające na klimat Kanady omawia strukturę użytkowania ziemi w Kanadzie na podstawie wykresu opisuje cechy położenia geograficznego Stanów Zjednoczonych wymienia czynniki wpływające na rozwój Doliny Krzemowej omawia strukturę użytkowania ziemi w Stanach Zjednoczonych na podstawie wykresu |
Uczeń:
charakteryzuje
budowę geologiczną Ameryki
omawia
czynniki klimatyczne wpływające na klimat Ameryki
porównuje
strefy klimatyczne ze strefami roślinnymi w Ameryce
charakteryzuje
wody powierzchniowe Ameryki na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
omawia
mechanizm powstawania tornad i cyklonów tropikalnych
podaje
przyczyny wysokich rocznych sum opadów atmosferycznych w Amazonii opisuje piętrowość wilgotnych lasów równikowych w Amazonii omawia wielkie migracje w historii zasiedlania Ameryki omawia zmiany liczby ludności w Ameryce na przestrzeni lat na podstawie wykresu omawia rozwój miast Ameryki na podstawie wybranych źródeł podaje przykłady megalopolis w Ameryce i wskazuje je na mapie podaje przyczyny powstawania slumsów w wielkich miastach na przykładzie Ameryki Południowej przedstawia zasięg występowania lasów w Kanadzie na podstawie mapy tematycznej przedstawia miejsce Kanady w światowym eksporcie wybranych płodów rolnych na podstawie wykresu omawia znaczenie przemysłu i jego kluczowe działy w Stanach Zjednoczonych omawia cechy rolnictwa Stanów Zjednoczonych |
Uczeń:
wykazuje
związek ukształtowania powierzchni z budową geologiczną w Ameryce omawia związek stref klimatycznych ze strefami roślinnymi w Ameryce przedstawia skutki występowania tornad i cyklonów tropikalnych w Ameryce omawia ekologiczne następstwa wylesiania Amazonii podaje kierunki gospodarczego wykorzystania Amazonii przedstawia sytuację rdzennej ludności w Ameryce przedstawia negatywne skutki urbanizacji w Ameryce określa cechy megalopolis w Ameryce Północnej omawia czynniki wpływające na przebieg północnej granicy upraw i lasów w Kanadzie opisuje cechy gospodarstw wielkoobszarowych na terenie Kanady charakteryzuje wybrane wskaźniki rozwoju gospodarczego Stanów Zjednoczonych omawia znaczenie usług wyspecjalizowanych w gospodarce Stanów Zjednoczonych omawia przyczyny marnowania żywności na przykładzie Stanów Zjednoczonych |
Uczeń:
ustala
prawidłowości w ukształtowaniu powierzchni Ameryki Północnej
i Ameryki Południowej na podstawie map tematycznych przedstawia sposoby ochrony przed nadchodzącym cyklonem na podstawie wybranych źródeł informacji przedstawia działania człowieka mające na celu ochronę walorów przyrodniczych Amazonii omawia skutki zanikania kultur pierwotnych na przykładzie Ameryki Północnej i Ameryki Południowej opisuje problemy ludności mieszkających w slumsach na podstawie materiałów źródłowych wykazuje zależność między ukształtowaniem powierzchni, cyrkulacją powietrza, odległością od morza, prądami morskimi a przebiegiem północnej granicy upraw i lasów w Kanadzie omawia cechy charakterystyczne gospodarki Kanady z uwzględnieniem surowców mineralnych, rozwoju przemysłu i handlu ocenia wpływ przemysłu zaawansowanych technologii na rozwój gospodarki Stanów Zjednoczonych ocenia rolę Stanów Zjednoczonych w gospodarce światowej na podstawie analizy danych statystycznych |
| IV. Australia i Oceania | ||||
| Uczeń: określa położenie geograficzne Australii i Oceanii wymienia największe pustynie Australii na podstawie mapy wyjaśnia znaczenie terminu basen artezyjski wymienia endemity w Australii oraz na wyspach Oceanii przedstawia liczbę ludności i gęstość zaludnienia w Australii na podstawie mapy tematycznej i analizy danych statystycznych wymienia największe miasta Australii oraz wskazuje je na mapie | Uczeń: charakteryzuje środowisko przyrodnicze Australii i Oceanii charakteryzuje ukształtowanie powierzchni Australii wymienia strefy klimatyczne w Australii charakteryzuje wody powierzchniowe Australii omawia czynniki przyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności w Australii omawia występowanie surowców mineralnych w Australii na podstawie mapy tematycznej |
Uczeń:
wymienia
cechy charakterystyczne poszczególnych typów klimatu w Australii na podstawie klimatogramów omawia strefowość roślinną w Australii na podstawie mapy tematycznej omawia bariery utrudniające zamieszkanie Australii charakteryzuje rdzennych mieszkańców Australii omawia cechy rolnictwa Australii na tle warunków przyrodniczych przedstawia znaczenie turystyki w rozwoju gospodarki Australii i Oceanii |
Uczeń:
wyjaśnia
wpływ położenia Australii na klimat omawia zasoby wód artezyjskich i ich rolę w gospodarce Australii wyjaśnia, dlaczego Australia jest atrakcyjna dla imigrantów omawia znaczenie przemysłów przetwórczego i zaawansowanych technologii w rozwoju Australii |
Uczeń:
wykazuje
zależność między klimatem a zasobami wód powierzchniowych w Australii wykazuje zależność pomiędzy rozmieszczeniem ludności a warunkami naturalnymi występującymi w Australii określa główne cechy gospodarki Australii na tle warunków przyrodniczych |
| V. Obszary okołobiegunowe | ||||
|
Uczeń:
określa
położenie geograficzne obszarów okołobiegunowych
wyjaśnia
znaczenie terminów: góra
lodowa,
pak
lodowy,
lądolód,
lodowce
szelfowe,
nunataki
wymienia
gatunki roślin i zwierząt na obszarach Arktyki i Antarktyki wymienia surowce mineralne na obszarach Arktyki i Antarktyki wskazuje na mapie Antarktydy położenie polskiej stacji badawczej Henryka Arctowskiego |
Uczeń:
wymienia
cechy środowiska przyrodniczego obszarów okołobiegunowych
charakteryzuje
klimat Arktyki i Antarktyki wymienia zagrożenia środowiska naturalnego obszarów polarnych | Uczeń: opisuje zjawisko dnia polarnego i nocy polarnej na obszarach okołobiegunowych charakteryzuje ludy zamieszkujące Arktykę oraz warunki ich życia opisuje warunki życia w polarnej stacji badawczej | Uczeń: porównuje środowisko przyrodnicze Arktyki i Antarktyki wyjaśnia, dlaczego Antarktyda jest największą pustynią lodową prezentuje osiągnięcia polskich badaczy obszarów okołobiegunowych wyjaśnia status prawny Antarktydy |
Uczeń:
omawia
zmiany w środowisku przyrodniczym obszarów polarnych
charakteryzuje
cele oraz zakres badań prowadzonych w Arktyce i w Antarktyce na podstawie na podstawie dostępnych źródeł omawia wkład Polaków w badania obszarów polarnych na podstawie dostępnych źródeł |